ଶ୍ରଵଣେ ଚୈଵ ନକ୍ଷତ୍ରେ କୁର୍ଯାତ୍ତସ୍ଯାଧିଵାସନମ୍
ଯେଉଁ ଦିନ ଏହା ଶୁଣାଯିବ, ଉଚିତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଏହାର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ଚ ଗନ୍ଧଂ ଚ ଵାରିଣା ସହ ମିଶ୍ରଯେତ୍
ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଜଳ ସହିତ ମିଶାଇବା ଦରକାର।
ମନ୍ତ୍ରଃ- ଯୋଽସୌ ଭଵାନ୍ସର୍ଵଜଗତ୍ପ୍ରକର୍ତ୍ତା ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ଭଵନ୍ତି ଲୋକାଃ
ମନ୍ତ୍ର: ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି—
କାରଣକାରଣଂ ହ୍ଯୁଗ୍ରତେଜସଂ ଦ୍ଯୁତିମନ୍ତଂ ମହାପୁରୁଷଂ ନମୋ ନମଃ ଅନେନୈଵ ତୁ ମନ୍ତ୍ରେଣ ସ୍ଥାପଯେନ୍ମାଂ ସମାହିତଃ ଚତୁରସ୍ତାନ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଦାହରେତ୍
ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ତୀବ୍ର ତେଜ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମହାପୁରୁଷ—ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଏକାଗ୍ର ମନେ, ଚାରିଟି ପାତ୍ର ଧରି, ମୋତେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ମନ୍ତ୍ରଃ – ଓଁ ଵରୁଣଂ ସମୁଦ୍ରୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ସଂପୂଜିତୋ ହ୍ଯାତ୍ମମତିପ୍ରସନ୍ନଃ ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଭୂମିଶ୍ଚ ରସାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଭଵନ୍ତି ଯସ୍ମାତ୍ସତତଂ ନମସ୍ଯେ
ମନ୍ତ୍ର: ଓଁ। ବରୁଣ, ସମୁଦ୍ରକୁ ପାଇଁ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ଆତ୍ମା ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି, ଭୂମି ଓ ସମସ୍ତ ଜଳ—ଯାହା ପାଇଁ ସବୁ ସମୟ ଅଛି—ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵମାସ୍ନାପ୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ମମ କର୍ମପରାଯଣଃ 183.
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ବିଗ୍ରହକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।
ଅଗୁରୁଂ ଚୈଵ ଧୂପଂ ଚ ସକର୍ପୂରଂ ସକୁଙ୍କୁମମ୍
ଅଗୁରୁ, କପୂର ସହିତ ଧୂପ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଦେବା ଉଚିତ।
ଧୂପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୀତଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ତୁ ଦାପଯେତ୍
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଧୂପ ଦେଇ, ପିତାମ୍ବର ଦେବା ଉଚିତ।
ମନ୍ତ୍ରଃ- ଵସ୍ତ୍ରେଣ ପୀତେନ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନୋ ଯସ୍ମିନ୍ପ୍ରସନ୍ନେ ତୁ ଜଗତ୍ପ୍ରସନ୍ନମ୍
ମନ୍ତ୍ର: ପିତାମ୍ବର ଦ୍ୱାରା ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ।
ତତ ଏତେନ ମଂତ୍ରେଣ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥୋଚିତମ୍
ତେଣୁ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଚିତ ଭାବେ ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵୋକ୍ତେନ ଵିଧାନେନ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରାପଣକଂ ନରଃ
ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏକ ପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ମନ୍ତ୍ରଃ- ଶାନ୍ତିର୍ଭଵତୁ ଦେଵାନାଂ ବ୍ରହ୍ମ କ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ତଥା
ମନ୍ତ୍ର: ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ହେଉ।
ଦେଵୋ ଵର୍ଷତୁ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପୃଥିଵୀ ସସ୍ଯପୂରିତା
ପର୍ଜନ୍ୟ ଦେବତା ବର୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ପୃଥିବୀ ଶସ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଭାଗଵତାନ୍ପୂଜ୍ଯ ତତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜନମ୍
ତା’ପରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ପୂଜି, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଵାଚ୍ଯ ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ କୁର୍ଯାଦେଵଂ ଵିସର୍ଜନମ୍
ପରେ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ପ୍ରକାରେ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୂଜଯେତ୍ତାଂଶ୍ଚ ଵିଧିଵଦ୍ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣୈଃ 183.
ଏହାପରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ଅଲଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯୋ ଗୁରୁଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରେ,
ତୁଷ୍ଟୋ ଦଦାତି କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଗ୍ରାମମାତ୍ରଂ ନରାଧିପଃ
ରାଜା ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ଗ୍ରାମ ଦାନ କରନ୍ତି।
ତଥୈଵ ମମ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ମମୈଵ ଵଚନାଚ୍ଛୁଭେ
ଏହିପରି, ମୋର ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ, ମୋର ନିଜ ଶୁଭ ଆଦେଶରେ,
ଯ ଏତେନ ଵିଧାନେନ କୁର୍ଯାତ୍ସଂସ୍ଥାପନଂ ମମ
ଯିଏ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୋର ସ୍ଥାପନା କରେ,
ପୂଜାଯାଂ ମମ ମାର୍ଗେଷୁ ପତନ୍ତି ଜଲବିନ୍ଦଵଃ
ମୋର ପୂଜା ସମୟରେ, ମୋର ପଥରେ ଜଳବିନ୍ଦୁ ପଡ଼େ।
ଏଵଂ ତେ କଥିତଂ ଭୂମେ ସ୍ଥାପନଂ ମୃନ୍ମଯସ୍ଯ ତୁ
ଏହିପରି, ଭୂମି, ମୃଣ୍ମୟ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନା ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ମୃନ୍ମଯାର୍ଚ୍ଚାସ୍ଥାପନଂ ନାମ ତ୍ର୍ଯଶୀତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣରେ 'ମୃଣ୍ମୟ ଆର୍ଚ୍ଚା ସ୍ଥାପନା' ନାମକ ଏକଶଏଅସୀ ଅଧିକ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥ ତାମ୍ରାର୍ଚାସ୍ଥାପନମ୍ ତାମ୍ରେଣ ପ୍ରତିମାଂ କୃତ୍ଵା ସୁରୂପାଂ ଚୈଵ ଭାସ୍ଵରାମ୍
ଏବେ ତାମ୍ର ଆର୍ଚ୍ଚା ସ୍ଥାପନା: ତାମ୍ରରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି,
ତତୋ ଵେଶ୍ମନ୍ଯୁପାଗମ୍ଯ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଉଦଙ୍ମୁଖଃ
ତାପରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହାକୁ ଉତ୍ତରମୁଖୀ କରି ସ୍ଥାପନା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଜଲଂ ଚ ସର୍ଵଗନ୍ଧେନ ପଂଚଗଵ୍ଯେନ ମିଶ୍ରିତମ୍
ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ମିଶିତ ଜଳ ନେଇ,
ମନ୍ତ୍ରଃ- ଯୋଽସୌ ଭଵାଂସ୍ତିଷ୍ଠତି ସାରଭୂତଃ ତ୍ଵଂ ତାମ୍ରକେ ତିଷ୍ଠସି ନେତ୍ରଭୂତଃ
ମନ୍ତ୍ର: ଯିଏ ସାରସ୍ୱରୂପ, ସେ ତୁମେ ତାମ୍ରରେ ନେତ୍ରସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ବସିଛ।
ଅନେନୈଵ ତୁ ମନ୍ତ୍ରେଣ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଯଶସ୍ଵିନି
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ସ୍ଥାପନା କରି,
ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ଚ ଶର୍ଵର୍ଯାମୁଦିତେ ଚ ଦିଵାକରେ
ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ,
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାଠାଂଶ୍ଚ କୁର୍ଯୁସ୍ତତ୍ର ସମାଗତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବେଦ ପାଠ କରିବେ।