ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ଭଗଵଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରେ ମଥୁରାଵର୍ଣନଂ ନାମାଶୀତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବରାହ ପୁରାଣରେ, ଭଗବତ୍ ଶାସ୍ତ୍ରରେ, 'ମଥୁରା ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକଶଏଏଠିରିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥ ମଧୁକାଷ୍ଠାପ୍ରତିମାଯାମର୍ଚାସ୍ଥାପନମ୍ ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ସା ମହୀ ସଂଶିତଵ୍ରତା
ଏବେ ମଧୁକ ଗଛର ପ୍ରତିମାର ପୂଜା ସ୍ଥାପନ ବିଷୟରେ। ଏପରି ଶୁଣି, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ଧରଣୀ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵସୁନ୍ଧରା ଅହୋ କ୍ଷେତ୍ରପ୍ରଭାଵୋ ଵୈ ଯସ୍ତ୍ଵଯା ସମୁଦାହୃତଃ
ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ବସୁଧା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଆହା, ତୁମେ ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରର ଶକ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ!'
ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵତତ୍ତ୍ଵେନ ଜାତାସ୍ମି ଵିଗତଜ୍ଵରା
ଏହି କଥା ଦେବତାତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
ମମ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମଖିଲଂ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ତାମ୍ରେ କାଂସ୍ଯେ ଚ ରୌପ୍ଯେ ଚ ତିଷ୍ଠସି ସ୍ଥାପିତଃ କଥମ୍
ତୁମେ କିପରି ତାମ୍ବା, କଂସା ଓ ଚାଁଦିରେ ବସିଥାଅ?
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାସାଦ୍ଯ କଥଂ ତିଷ୍ଠସି ମାଧଵ
ଏକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଆସିଲେ, ହେ ମାଧବ, ତୁମେ କିପରି ରହୁଛ?
କଥଂ ତିଷ୍ଠସି ଵା ସଵ୍ଯେ ଭିତ୍ତିସଂସ୍ଥୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଦେଖ, ଦେବାଳୟର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦିଵାଳ ଉପରେ ତୁମେ କିପରି ବସିଥାଅ?
ଏଵଂ ଧରାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଦିସୂକରଃ ପ୍ରତିମା ଯସ୍ଯ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ତଦାନୀଯ ଵସୁନ୍ଧରେ
ଏଭଳି ଭୂମିର କଥା ଶୁଣି, ଆଦିଶୂକର କହିଲେ: 'ହେ ବସୁଧା, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବାକୁ ହେବ, ସେତିକି ଏଠାରେ ଆଣ।'
ପ୍ରତିମାଂ କାରଯେଚ୍ଚୈଵ ଲକ୍ଷଣୋକ୍ତାଂ ଵସୁନ୍ଧରେ
ହେ ବସୁନ୍ଧରା, ପ୍ରତିମା ସଠିକ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ଦେଵି ସଂସାରଭଵମୁକ୍ତଯେ 181.
ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
କୃତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରତିମାଂ ଚୈଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଵିଧିନାର୍ଚ୍ଚଯେତ୍
ସେଇ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ପୂରଂ କୁଂକୁମଂ ଚୈଵ ତ୍ଵଚଂ ଚାଗୁରୁମେଵ ଚ
କପୁର, କୁଙ୍କୁମ, ଚମ୍ର ଓ ଅଗୁରୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଏତୈର୍ଵିଲେପନଂ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଚିତସ୍ତୁ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଏହି ସମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା, ପୂଜା ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଧାନପୂର୍ଵକଂ ଚୈଵ ମଂଗଲ୍ଯଂ ଚୈଵ ପାଯସମ୍
ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଭ ପାୟସ ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସର୍ଵଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପୂଜାଯାଂ ଵିହିତଂ ଶୁଭମ୍
ଏଭଳି, ପୂଜା ପରେ ଯେଉଁ ଶୁଭ ସମଗ୍ରୀ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେସବୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଣାଯାମଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍
ତାପରେ ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସସମ୍ଭ୍ରମଂ ଲୋକେ ସୁପ୍ରତୀତସ୍ତିଷ୍ଠ କାଷ୍ଠେ ସ ତ୍ଵଂ ଭୁଵି
ସମ୍ମାନ ସହିତ, ଏହି ଭୂମିରେ ତୁମେ କାଠରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଛ, ଏହିପରି ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛ।
ପୁନଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧୈର୍ଭାଗଵତୈଃ ସହ
ପୁଣିଥରେ, ପବିତ୍ର ଭକ୍ତମାନେ ସହିତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ।
ନୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ନ ତିର୍ଯଗୀକ୍ଷେତ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ
କୌଣସି ଦିଗକୁ କିମ୍ବା ଉପରକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମନରୁ ଆସକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧ ଦୂରେଇ ରଖିବା ଦରକାର।
କୁର୍ଯାତ୍ସଂସ୍କରଣଂ ତେଷାଂ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା ।। 181.
ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନଙ୍କର ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ମନ୍ତ୍ରଃ – ଯୋଽସୌ ଭଵାନ୍ସର୍ଵଜନପ୍ରଵୀର ଗତିଃ ପ୍ରଭୁସ୍ତ୍ଵଂ ଵସସି ହ୍ଯମୋଘ
ମନ୍ତ୍ର: 'ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସରଣ୍ୟ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବସିଛ।'
ସର୍ଵାମେଵଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ମମ ସଂସ୍ଥାପନକ୍ରିଯାମ୍
ଏପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମୋର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନିମିତ୍ତରିତି କ୍ରିୟା କର।
ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈରର୍ଚଯିତ୍ଵା ଉପଲେପୈଶ୍ଚ ଭୋଜନୈଃ
ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା, ଉପଲେପନ ଓ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚନା କର।
ଏତତ୍କର୍ମଵିଧାନେନ ମଧୁକାଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁନ୍ଦରି
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା, ମଧୁକ ଗଛର କାଠ ବିଷୟରେ, ମୋର ସୁନ୍ଦରୀ।
ଯସ୍ତ୍ଵନେନ ଵିଧାନେନ ଅର୍ଚ୍ଚାଂ କାଷ୍ଠସ୍ଯ ସ୍ଥାପଯେତ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା କାଠର ପ୍ରତିମାର ଅର୍ଚନା ସ୍ଥାପନ କରେ,
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ଭଗଵଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରେ ମଧୁକାଷ୍ଠାଯାଂ ପ୍ରତିମାର୍ଚ୍ଚାସ୍ଥାପନଂ ନାମ ଏକାଶୀତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣର ଦିବ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ମଧୁକ କାଠର ପ୍ରତିମାର ଅର୍ଚନା ସ୍ଥାପନ' ନାମକ ଏକଶଏଏଠିଅଧିକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥ ଶୈଲାର୍ଚ୍ଚାସ୍ଥାପନମ୍ ପୁନରନ୍ଯତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ଵସୁନ୍ଧରେ
ଏବେ ଶିଳା ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ ବିଷୟରେ କହିବି; ଏହା ଶୁଣ, ବସୁନ୍ଧରା।
ସୁରୂପାଂ ଚ ଶିଲାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଃଶଲ୍ଯାଂ ସୁପରୀକ୍ଷିତାମ୍
ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର, ଦୋଷ ନଥିବା, ଭଲଭାବେ ପରୀକ୍ଷିତ ଶିଳା ଦେଖି,
ଶୀଘ୍ରମାଲିଖ୍ଯ ତଂ ତତ୍ର ଶ୍ଵେତଵର୍ତିକଯା ନରଃ
ସେଠାରେ ଜଣେ ଲୋକ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଶ୍ୱେତ ଚିହ୍ନା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଲେଖିବା ଉଚିତ।