ନିର୍ଜନଂ ଧ୍ରୁଵତୀର୍ଥଂ ତୁ ଵୃତଵେଲମିଵାଭଵତ୍
ଏହି ନିର୍ଜନ ଧ୍ରୁବତୀର୍ଥ ଏମିତି ହେଲା ଯେ, ତାହା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପାଡ଼ି ହୋଇଗଲା।
ଵେପଥୁଃ କୋଟରାକ୍ଷଶ୍ଚ ପୃଷ୍ଠଲଗ୍ନଲଘୂଦରଃ 180.
କମ୍ପିଥିବା, ଗଭୀର ଆଖି, ହାଡ଼ ଦେହ ଓ ଚାପି ପେଟ ଥିଲେ।
ନ ଵାକ୍ଚ ଶ୍ରୂଯତେ ତସ୍ଯ କ୍ଷୁଦ୍ରପକ୍ଷିରଵୋ ଯଥା
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣାଯାଉନଥିଲା, ଯେପରି ଛୋଟ ପକ୍ଷୀର ଡାକ।
ନ ଗଚ୍ଛସି ଯଥାସ୍ଥାନମାଗତସ୍ତୁ ନିରୁଦ୍ଯମଃ
ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉନାହାଁ, ଏଠାକୁ ଆସି ଅଲସ ହୋଇ ରହିଛ।
ମମାଦ୍ଯ ନୈତ୍ଯକଂ କର୍ମ ତୀର୍ଥେଽସ୍ମିନ୍ନଶ୍ଯତେଽନିଶମ୍
ଆଜି ଏହି ତୀର୍ଥରେ ମୋ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ରାତି ହରାଇଯାଇଛି।
ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଦୃକ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଚ କ୍ରିଯା ମେ ସା ଗତା ତ୍ଵଯି
ତୁମକୁ ଏହି ରୂପରେ ଦେଖି, ମୋର କ୍ରିୟା ତୁମ ପାଖକୁ ଚଳିଗଲା।
ଜନ୍ତୁରୁଵାଚ ଧ୍ରୁଵତୀର୍ଥେ ଚ ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପୁନଃ କୁର୍ଯାତ୍ତିଲୋଦକମ୍
ଜନ୍ତୁ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଧ୍ରୁବ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଆଉଥରେ ତିଳ ମିଶାଇ ପିତୃପିଣ୍ଡ କରାଯାଏ,
ତିଲତୃପ୍ତା ଦିଵଂ ଯାନ୍ତି ପିତରସ୍ତେନ ପୁତ୍ରିଣଃ
ସେଇ ତିଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ପିତୃମାନେ ସେଠାରୁ ପୁଅମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଯୋନିସଂକରଦୋଷେଣ ନରକଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ
ଯଦି ଜନ୍ମରେ ମିଶ୍ରତା ଥାଏ, ତେବେ ସେ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ।
ଅଗତିର୍ଗମନେ ମେ ସ୍ଯାତ୍ତେ ତ୍ରିତାପୈଃ ସମାଗତଃ
ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ରାସ୍ତା ନାହିଁ, ଚଳାଚଳ ନାହିଁ; ମୁଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ।
ବଲଯୁକ୍ତା ଯଯୁଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନିର୍ବଲସ୍ଯ କୁତୋ ଗତିଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ପାଖରେ କେଉଁଠି ରାସ୍ତା ଅଛି?
ତେ ସ୍ଵଧାପୂଜିତୈଃ ପୁତ୍ରୈର୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ 180.
ଯେଉଁ ପୁଅମାନେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ସ୍ୱଧା ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵଯା ତ୍ରିକାଲଜ୍ଞ ଦିଵ୍ଯଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଵଂ ଗତାଃ
ତୁମେ ତିନି କାଳ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସେମାନେକୁ ଦେଖିଛ।
ପ୍ରତିଲୋମାନୁଲୋମାନାଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମିଣାମ୍
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପିତୃପିଣ୍ଡ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସିଧା କିମ୍ବା ବିପରୀତ ଜନ୍ମର ହେଉନ୍ତୁ,
ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟଃ ସ ଵିପ୍ରେଣ କଥଯାମାସ କାରଣମ୍
ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କାରଣ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତଵାପି ସନ୍ତତିସ୍ତାତ ନାସ୍ତି ଦୈଵାଦ୍ଯଥୋଚିତା
ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମର ବଂଶ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଠିକ୍ ଭାବେ ଅଛିନାହିଁ।
ଵଦ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦି ସତ୍ଯଂ ଵଚୋ ମମ
ମୋତେ ସବୁ କଥା କହ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି, ଯଦି ମୋ କଥା ସତ୍ୟ।
ଇମେ ଯେ ମମ ଦେହେ ତୁ ଭଵନ୍ତି ମଶକାଃ କୃଶାଃ
ମୋ ଦେହରେ ଯେଉଁ ସବୁ ପତଳା ମଶା ଅଛନ୍ତି,
ତନ୍ତୁମନ୍ତ୍ରମହଂ ତେଷାଂ ମମ ତନ୍ତୁମଯୀ ସକୃତ୍
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ର, ଏକଥର ପାଇଁ ମୁଁ ତାନ୍ତୁରେ ତିଆରି।
ମହିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରେଷଣେ ନିତ୍ଯଂ ଦାସୀ ନାମ୍ନା ପ୍ରଭାଵତୀ
ରାଣୀଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇବା ପାଇଁ ସବୁବେଳେ 'ପ୍ରଭାବତୀ' ନାମକ ଦାସୀ ଅଛି।
ଅସ୍ମାକଂ ସନ୍ତତେସ୍ତନ୍ତୁସ୍ତସ୍ଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃତେ ଵଯମ୍
ଆମ ବଂଶ ହେଉଛି ସେ ଦାସୀଙ୍କ ତାନ୍ତୁ; ପିତୃପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ଆମେ—
ସ୍ଥିତା ଏତାଵଦେଵଂ ତୁ କାଲଂ ଯାସ୍ଯାମହେଽମ୍ବୁଧୌ 180.
ଏହି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ରହିଛୁ; ପରେ ଆମେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯିବୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍ସ ତ୍ରିକାଲଜ୍ଞୋ ମୋହାଵିଷ୍ଟୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତିନି କାଳ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମୋହରେ ପଡ଼ି କହିଲେ—
ଵିଧିରତ୍ର କଥଂ ତସ୍ଯା ଯେନ ଯୂଯଂ ସପୁତ୍ରିଣଃ
ସେ ଦାସୀ ପାଇଁ କେଉଁ ନିୟମ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସବୁଠୁ ସହ ପୁଅ ସହିତ ଅଛ?
ପୂର୍ଵକର୍ମଵିପାକେନ ଯାଂ ଯାଂ ଗତିମଧୋମୁଖୀମ୍
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମର ଫଳରେ, ମଣିଷ ଯେଉଁଠି ନିମ୍ନ ଗତିକୁ ପାଉଛି,
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିଣ୍ଡୋଦକଂ ଦାନଂ ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ ତଥା
ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଭୋଜନ, ପାଣି, ଦାନ—ନିତ୍ୟ ଓ ବିଶେଷ ଅବସରରେ—
ଅପି ସ୍ଯାତ୍ସ କୁଲେଽସ୍ମାକଂ ଯୋ ନୋ ଦଦ୍ଯାଜ୍ଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍
ଶାୟଦ୍ ଆମ ପରିବାରରେ କେହି ଥିବେ, ଯିଏ ଆମ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇପାରିବେ।
ଵିଶେଷାତ୍ତୀର୍ଥମଧ୍ଯେ ତୁ ତିଲମିଶ୍ରଂ ଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍
ବିଶେଷ କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ତିଳ ମିଶା ଜଳ ଦେବା,
ଦର୍ଭପାଣିସ୍ତ୍ରିସ୍ତ୍ରିଗୋତ୍ରେ ପିତୃନାମ ସମୁଚ୍ଚରନ୍
ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି, ତିନିଟି ଗୋତ୍ର ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି,
ଆଦାଵେକାଞ୍ଜଲିର୍ଦ୍ଵେ ତୁ ତିସ୍ରୋ ଵୈ ତର୍ପଣେ ସ୍ମୃତାଃ
ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଜଳି, ପରେ ଦୁଇଟି, ଏହିଭଳି ତିନି ଅଞ୍ଜଳି ତର୍ପଣ ପାଇଁ ହୁଏ।