ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ମରୁତୋ ଦେଵା ଦେଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ନିରୂପିତାଃ । ଗୂଢଂ ଗଚ୍ଛତ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଦେଵଶୁନ୍ଯା ମହାବଲାଃ ।। ୧୬.

ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମରୁତମାନେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀୟ କୁକୁରୀ ସହିତ, ଚଲିଗଲେ ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେନ ସୂକ୍ଷ୍ମେଣ ଵପୁଷା ଜଗ୍ମୁରଞ୍ଜସା । ତେଽପ୍ଯାଗମ୍ଯ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାଯ ନମଶ୍ରକ୍ରୁର୍ଧରାଧରେ ।। ୧୬.

ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇ ସେମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ତୁରନ୍ତ ଚଲିଗଲେ । ସେମାନେ ପାହାଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚି, ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ।

ତାଂ ଦେଵରାଜଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ କ୍ଵ ଗାଵଃ ସରମେଽଭଵନ୍ । ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସରମା ନ ଜାନାମୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୧୬.

ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ସରମା, ଗାଈମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?' ଏପରି ପଚାରାଯିବାରେ ସରମା କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ ।'

ତତ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ରୁଷା ଯୁକ୍ତୋ ଯଜ୍ଞାର୍ଥମୁପକଲ୍ପିତାଃ । ଗାଵଃ କ୍ଵ ଚେତି ମରୁତଃ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଶୁନୀ କଥମ୍ ।। ୧୬.

ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମରୁତମାନେଠାରୁ ପଚାରିଲେ, 'ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଗାଈମାନେ କେଉଁଠି?' ଏବଂ ସେଇ କୁକୁରୀକୁ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲେ ।

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ମରୁତୋ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ଧରାଧରେ । କଥଯାମାସୁରଵ୍ଯଗ୍ରାଃ କର୍ମ୍ମ ତତ୍ ସରମାକୃତମ୍ ।। ୧୬.

ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯିବା ପରେ, ମରୁତମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ସରମା କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଦେଲେ ।

ତତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ପଦା ସଂତାଡଯଚ୍ଛୁନୀମ୍ । କ୍ରୋଧେନ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ ।। ୧୬.

ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଉଠି, ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ, ପାଦରେ ଦେଇ ସେଇ କୁକୁରୀକୁ ମାଡ଼ିଲେ ।

କ୍ଷୀରଂ ପୀତଂ ତ୍ଵଯା ମୂଢେ ଗାଵସ୍ତାଶ୍ଚାସୁରୈର୍ହୃତାଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପଦା ତେନ ତାଡିତା ସରମା ଧରେ ।। ୧୬.

'ତୁମେ ମୂଢ଼ ହୋଇ ଦୁଧ ପିଇଛ, ଏବଂ ଗାଈମାନେ ଦାନବମାନେ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି,' ବୋଲି କହି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ରେ ପାଦରେ ମାଡ଼ିଲେ ।

ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରପାଦଘାତେନ କ୍ଷୀରଂ ଵକ୍ତ୍ରାତ୍ ପ୍ରସୁସ୍ତ୍ରୁଵେ । ସ୍ତ୍ରଵତା ତେନ ପଯସା ସା ଶୁନୀ ଯତ୍ର ଗା ଭଵନ୍ । ଜଗାମ ତତ୍ର ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ସହସୈନ୍ଯସ୍ତଦା ଧରେ ।। ୧୬.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଦ ଲାଗିବାରେ, ସରମାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଦୁଧ ବହିଲା । ସେ ଦୁଧ ବହୁଥିବା ସହିତ, ସେଇ କୁକୁରୀ ଗାଈମାନେ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ । ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ।

ଗତ୍ଵା ଚାପଶ୍ଯଦ୍ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ତା ଗା ଦୈତ୍ଯୈରୁପାହୃତାଃ । ପାଲନାଂ ଚକ୍ରୁର୍ଯେ ଦୈତ୍ଯା ବଲିନୋ ଭୃଶମ୍ । ତେ ସୈନ୍ଯୈର୍ନିହତାଃ ସଦ୍ଯସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ଗାଃ ସ୍ଵମୂର୍ତ୍ତିଭିଃ ।। ୧୬.

ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ ଦାନବମାନେ ଗାଈମାନେକୁ ନେଇ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି । ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ସେନାମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ମାରାଗଲେ ଏବଂ ଗାଈମାନେ ଛାଡ଼ି ନିଜ ରୂପକୁ ଫେରିଗଲେ ।

ସାମନ୍ତୈଶ୍ଚ ସୁରେନ୍ଦ୍ରୋଽଥ ଵୃତଃ ପରମହର୍ଷିତୈଃ । ତାଶ୍ଚ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତଃ ।। ୧୬.

ତାପରେ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଘେରି ରହିଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଗାଈମାନେକୁ ଫେରାଇ ପାଇଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ ।

ଚକାର ଯଜ୍ଞାନ୍ ଵିଵିଧାନ୍ ସହସ୍ତ୍ରାନପି ସ ପ୍ରଭୁଃ । କ୍ରିଯମାଣୈସ୍ତତୋ ଯଜ୍ଞୈର୍ଵଵୃଧେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତଦ୍ ବଲମ୍ ।। ୧୬.

ସେ ପ୍ରଭୁ ହଜାର ହଜାର ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କଲେ । ସେଠାରେ ହେଉଥିବା ଯଜ୍ଞମାନେ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଗଲା ।

ଵର୍ଦ୍ଧିତେନ ବଲେନେନ୍ଦ୍ରୋ ଦେଵସୈନ୍ଯମୁଵାଚ ହ । ସନ୍ନହ୍ଯନ୍ତାଂ ସୁରାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵଧକର୍ମଣି ।। ୧୬.

ଏହିପରି ବଢ଼ିଥିବା ଶକ୍ତି ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବସେନାକୁ କହିଲେ: 'ଦେବମାନେ ଦ୍ରୁତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧରନ୍ତୁ, ଦାନବମାନେକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉନ୍ତୁ ।'

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତୋ ଦେଵାଃ ସନ୍ନଦ୍ଧାସ୍ତତ୍କ୍ଷଣେଽଭଵନ୍ । ଅସୁରାଣାମଭାଵାଯ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ ।। ୧୬.

ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇ, ଦେବମାନେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ । ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସେମାନେ ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚଲିଗଲେ ।

ଗତ୍ଵା ତୁ ଯୁଯୁଧୁସ୍ତୂର୍ଣଂ ଵିଜିଗ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵାସୁରୀଂ ଚମୂମ୍ । ଜିତାଶ୍ଚ ଦେଵୈରସୁରା ହତଶେଷା ଧରାଧରେ । ମମଜ୍ଜୁଃ ସାଗରଜଲେ ଭଯତ୍ରସ୍ତା ଵିଚେତସଃ ।। ୧୬.

ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଅସୁରମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଜିତିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅସୁରମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁଅସୁରମାନେ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ସେମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଲୁଚିଗଲେ।

ଦେଵରାଜୋଽପି ତ୍ରିଦିଵଂ ଲୋକପାଲୈଃ ସମଂ ଧରେ । ଆରୁହ୍ଯ ବୁଭୁଜେ ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ସ ଦେଵୋ ଦେଵରାଟ୍ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୧୬.

ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ଭାବେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ।

ଯ ଏନଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ସରମାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ । ସ ଗୋମେଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ ।। ୧୬.

ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଏହି ଉତ୍ତମ କଥାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣେ, ସେ ଗୋମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯଶ୍ଚ ଯୋ ରାଜା ଶ୍ରୃଣୋତୀଦଂ ସମାହିତଃ । ସ ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ସ୍ଵର୍ଗଂ ରାଜ୍ଯଂ ସ୍ଵଂ ଲଭତେ ନରଃ ।। ୧୬.

ଯେ କୌଣସି ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ଯଦି ସେ ଏହି କଥାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ପୁନି ପାଇଥାନ୍ତି।

ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ । ଯେ ତେ ମଣୌ ତଦା ଦେଵ ଉତ୍ପନ୍ନା ନରପୁଂଗଵାଃ । ତେଷାଂ ଵରୋ ଭଗଵତା ଦତ୍ତସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗେ କିଲ ।। ୧୭.

ଧରଣୀ କହିଲେ: ହେ ଦେବ, ସେ ସମୟରେ ମଣିମାନେ ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଭଗବାନ କଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ?

ରାଜାନୋ ଭଵିତାରୋ ଵୈ କଥଂ ତେଷାଂ ସମୁଦ୍ଭଵଃ । କିଂ ଚ ଚକ୍ରୁର୍ହି ତେ କର୍ମ ପୃଥଙ୍ ନାମାନି ଶଂସ ମେ ।। ୧୭.

ସେମାନେ କିଏ ରାଜା ହେବେ, କିପରି ଜନ୍ମ ନେବେ? ସେମାନେ କଣ କାମ କରିଥିଲେ? ତାଙ୍କର ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲଗା ଭାବେ ମୋତେ କୁହ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ସୁପ୍ରଭୋ ମଣିଜୋ ଯସ୍ତୁ ରାଜା ନାମ୍ନା ମହାମନାଃ । ତସ୍ଯୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଵରାରୋହେ ଶ୍ରୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଭୂତଧାରିଣି ।। ୧୭.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ହେ ଭୂତମାତା, ମଣିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମହାମନା ରାଜା ସୁପ୍ରଭଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ତୁମେ ଶୁଣ।

ଆସୀଦ୍ ରାଜା ମହାବାହୁରାଦୌ କୃତଯୁଗେ ପୁରା । ଶ୍ରୁତକୀର୍ତିରିତି ଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ବଲଵତ୍ତରଃ ।। ୧୭.

ପ୍ରାଚୀନ କୃତୟୁଗରେ ଏକ ବଳଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି। ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରତ୍ଵମାପେଦେ ସୁପ୍ରଭୋ ମଣିଜୋ ଧରେ । ପ୍ରଜାପାଲେତି ଵୈ ନାମ୍ନା ଶ୍ରୁତକୀର୍ତିର୍ମହାବଲଃ ।। ୧୭.

ହେ ଧରଣୀ, ସୁପ୍ରଭ ମଣିଜ ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପାଳ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଉଥିଲା।

ସୈକସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ ଦିନେ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଵିପିନଂ ଶ୍ଵାପଦାକୁମ୍ । ତତ୍ରାପଶ୍ଯଦୃଷେର୍ଧନ୍ଯଂ ମହଦାଶ୍ରମମଣ୍ଡଲମ୍ ।। ୧୭.

ଏକ ଦିନ ସେ ରାଜା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଧନ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ ମହାତପା ନାମ ଋଷିଃ ପରଧାର୍ମିକଃ । ତପସ୍ତେପେ ନିରାହାରୋ ଜପନ୍ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ ।। ୧୭.

ସେଠାରେ ମହାତପାସ୍ବୀ ନାମକ ଏକ ଋଷି ଥିଲେ, ଯିଏ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମରେ ଲିନ ଥିଲେ, ନିରାହାର ରହି, ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜପ କରୁଥିଲେ।

ତତ୍ରାସୌ ପାର୍ଥିଵଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଵେଶାଯ ମତିଂ ତଦା । ଚକାର ଚାଵିଶଦ୍ ରାଜା ପ୍ରଜାପାଲୋ ମହାତପାଃ ।। ୧୭.

ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଜାପାଳ ରାଜା ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଏବଂ ମହାତପାସ୍ବୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ ଵରାଶ୍ରମପଦେ ଵନଵୃକ୍ଷଜାତ୍ଯା ଧରାପ୍ରସୂତୋର୍ଜିତମାର୍ଗଜୁଷ୍ଟାଃ । ଲତାଗୃହା ଇନ୍ଦୁରଵିପ୍ରକାଶିନୋ ନାଯାସିତଜ୍ଞାଃ କୁଲଭୃଙ୍ଗରାଜାଃ ।। ୧୭.

ସେ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମରେ ଭୂମିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଥିଲେ, ପଥଗୁଡ଼ିକ ଭଲ ଭାବେ ଚଳିତ, ଲତା ଘରଗୁଡ଼ିକ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ ଚମକୁଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ନିଜ ଚଟାର ରାଜା ଭାବେ ଅନାୟାସରେ ଘୁରୁଥିଲେ।

ସୁରକ୍ତପଦ୍ମୋଦରକୋମଲାଗ୍ର- ନଖାଙ୍ଗୁଲୀଭିଃ ପ୍ରସୃତୈଃ ସୁରାଣାମ୍ । ଵରାଙ୍ଗନାଭିଃ ପଦପଙ୍କ୍ତିମୁଚ୍ଚୈ- ଵିଂହାଯ ଭୂମିଂ ତ୍ଵପି ଵୃତ୍ରଶତ୍ରୋଃ ।। ୧୭.

ସେଠାରେ ଦେବଙ୍କ ଅପସରାମାନେ ଲାଲ ଦଳ ଓ କମଳ ଦଳ ପରି କମଳିଆ ଅଙ୍ଗୁଳି ଓ ନଖ ସହିତ, ଭୂମିକୁ ଛାଡ଼ି, ଗଛ ତଳେ ଧାରି ଧାରି ଚାଲୁଥିଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ବୃତ୍ର ହନନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା।

କ୍ଵଚିତ୍ ସମୀପେ ତମତୀଵ ହୃଷ୍ଟୈ- ର୍ନାନାଦ୍ଵିଜୈଃ ଷଟ୍ଚୃରଣୈଶ୍ଚ ମତ୍ତୈଃ । ଵାସଦ୍ଭିରୁଚ୍ଚୈର୍ଵିଵିଧପ୍ରମାଣାଃ ଶାଖାଃ ସୁପୁଷ୍ପାଃ ସମଯୋଗଯୁକ୍ତାଃ ।। ୧୭.

ସେଠାରେ ନିକଟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଆନନ୍ଦିତ ପକ୍ଷୀ ଓ ମଦମସ୍ତ ଛଅଟି ପାଉଁଥିବା ପ୍ରାଣୀ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ ଏକାଏକି ଜଡ଼ିଥିଲେ।

କଦମ୍ବନୀପାର୍ଜ୍ଜୁନଶୀଲଶାଲ- ଲତାଗୃହସ୍ଥୈର୍ମଧୁରସ୍ଵରେଣ । ଜୁଷ୍ଟଂ ଵିହଙ୍ଗୈଃ ସୁଜନପ୍ରଯୋଗା ନିରାକୁଲା କାର୍ଯଧୃତିର୍ଯଥାସ୍ଥୈଃ ।। ୧୭.

କଦମ୍ବ, ନୀପ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଶାଳ ଗଛର ଲତା ଘରଗୁଡ଼ିକ ମଧୁର କୁହୁକୁହୁ ଧ୍ୱନିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଉଦାର, ନିର୍ବିଘ୍ନ ଏବଂ ନିଜ କାମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।