ଅତ୍ରୈଵ ଶ୍ରୂଯତେ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ରହିଥିବା କଥା ଶୁଣାଯାଏ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଯୁକ୍ତୋ ହୋମେ ଚ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତଃ ସଃ ଯୋଗଵିତ୍
ସେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ହୋମରେ ନିତ୍ୟ ଲିନ ଥିଲେ, ଯୋଗରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ।
ଏଵଂ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵନ୍ସ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଜିଗୀଷଯା
ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିରିଯଂ ଜାତା ତୀର୍ଥାଭିଗମନଂ ପ୍ରତି
ତାଙ୍କର ମନ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା।
ପ୍ରଯାତୋ ଵିଧିଵତ୍ସାକ୍ଷାତ୍ ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନଂ ପ୍ରତି
ସେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତଥା ଚୋତ୍ତରକୋଟ୍ଯାଂ ତୁ ତଥା ମନ୍ମାଥୁରଂ ଚ ଯତ୍
ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଶିଖର ଓ ମନ୍ମଥୁରାକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଏଭଳି ଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ତୀର୍ଥାନି ସ୍ନାତ୍ଵା ପୂତୋ ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେଉଛି।
କୃତପୂଜାନମସ୍କାରଃ ଅଧ୍ଵାନଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ପୂଜା ଓ ନମସ୍କାର କରି ସେ ପୁନି ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅରଣ୍ଯେ କଣ୍ଟକଵୃତେ ନିର୍ଜନେ ଶବ୍ଦଵର୍ଜିତେ 174.
କଣ୍ଟକରେ ଭରିଥିବା, ଜନଶୂନ୍ୟ ଓ ନିରବ ଜଙ୍ଗଲରେ,
ଈଷଦୁତ୍ତ୍ରସ୍ତହୃଦଯସ୍ତିଷ୍ଠଦୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷୀ
ହୃଦୟ ହଳକା ଭୟଭିତ, ସେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ମଧୁରାଲାପଃ କେ ଯୂଯଂ ରୌଦ୍ରମୂର୍ତ୍ତଯଃ
ମଧୁର କଥା କହି ସେ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି?'
ଏକସ୍ଥାନାତ୍ସଦା ଯୂଯଂ ପ୍ରସ୍ଥିତାଃ କୁତ୍ର ଵା ସଦା କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାତୁରା ନିତ୍ଯଂ ବହୁଦୁଃଖସମନ୍ଵିତାଃ
'ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଏକେଠି ରୁହ, କିଏଁକି ସବୁବେଳେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?' ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ, ଅନେକ ଦୁଃଖ ସହିତ ରହ।
ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ଵୃତାଃ ସର୍ଵେ ହୀନଜ୍ଞାନା ଵିଚେତସଃ
'ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି, ଅଳ୍ପ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅବିବେକରେ ଆବୃତ।'
ନାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ମହୀଂ ଚାପି ଜାନୀମୋ ଦିଵସଂ ତଥା
'ଆମେ ଆକାଶ, ମାଟି କିମ୍ବା ଦିନ ବିଷୟରେ ଜାଣୁନାହିଁ।'
ଅପ୍ରକାମମିଦଂ ଭାତି ଭାସ୍କରୋଦଯନଂ ପ୍ରତି
'ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା ଆମକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଲାଗୁନାହିଁ।'
ଶୀଘ୍ରଗୋ ରୋଧକଶ୍ଚୈଵ ପଂଚମୋ ଲେଖକସ୍ତଥା ପ୍ରେତାନାଂ କର୍ମଜାତାନାଂ ନାମ୍ନାଂ ଵୈ ସମ୍ଭଵଃ କୁତଃ
'ତୀବ୍ର ଗତି ଥିବା, ରୋକିବାଳା ଓ ପଞ୍ଚମ, ଲେଖକ—ମୃତମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମ ପାଇଁ କିପରି ନାମ ହେବ?'
କିଂ ତତ୍କାରଣମେତଦ୍ଧି ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ସନାମକାଃ ଅହଂ ସ୍ଵାଦୁ ସଦାଶ୍ନାମି ଦଦ୍ମି ପର୍ଯୁଷିତଂ ଦ୍ଵିଜେ
'ଏହାର କାରଣ କଣ, ଯେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନାମହୀନ? ମୁଁ ସବୁବେଳେ ତରଳ ଖାଏ, ଦ୍ୱିଜକୁ ପୁରୁଣା ଦିଏ।'
ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ନାମ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଦ୍ଵିଜ
'ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ନାମ ହେଉଛି 'ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିବା'।'
ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପରଃ ସୂଚୀମୁଖସ୍ତତଃ 174.
'ଏହି କାରଣରୁ, ପରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ 'ସୁଇର ମୁହଁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।'
ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଗସ୍ତେନ ସୋଚ୍ଯତେ
'ଏହି କାରଣରୁ, ତୀବ୍ର ଗତି ଥିବାକୁ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି।'
ସମାରୁହ୍ଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନମନା ରୋଧକସ୍ତେନ ଚୋଚ୍ଯତେ
'ଚିନ୍ତିତ ମନ ନେଇ ଚଢ଼ିବାରୁ, ରୋକିବାଳାକୁ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି।'
ଅସ୍ମାକମପି ପାପିଷ୍ଠୋ ଲେଖକସ୍ତେନ ନାମ ଵୈ
'ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପାପୀ ଲେଖକ, ଏହି କାରଣରୁ ସେହି ନାମ ହୋଇଛି।'
ଶୀଘ୍ରଗଃ ପଙ୍ଗୁତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପରଂ ସୂଚୀମୁଖସ୍ତତଃ
ଯିଏ ଅତି ତ୍ୱରିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅସାହାୟ ଓ ଲଙ୍ଗଡ଼ା ହୋଇଯାଏ, ପରେ ତାହାର ମୁହଁ ସୁଇର ଟିପ୍ ପରି ହୋଇଯାଏ।
ବୃହଦ୍ଵୃଷଣଶୁଷ୍କାଙ୍ଗଃ ପାପାଦେଵ ପ୍ରଜାଯତେ
ବଡ଼ ଅଣ୍ଡ ଓ ଶୁଷ୍କ ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ଯଦି ତେ ଶ୍ରଵଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପୃଚ୍ଛ ଚାନ୍ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି ଯେ ଜୀଵା ଭୁଵି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସର୍ଵ ଆହାରଜୀଵିନଃ
ଯଦି ତୁମେ ଶ୍ରବଣରେ ଆସ୍ଥା ରଖ, ଯେଉଁ କଥା ଜିଜ୍ଞାସା କରିବାକୁ ଚାହଁ, ପଚାର; ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ରହନ୍ତି।
ଯୁଷ୍ମାକମପି ଚାହାରଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ଶୃଣୁ ଚାହାରମସ୍ମାକଂ ସର୍ଵଭୂତଦଯାପର
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ କଣ ଖାଉଛ, ସେଥିରେ ତଥ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏବେ ଆମେ କଣ ଖାଉଛୁ, ଏହା ଶୁଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଦୟା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନିନ୍ଦସେ ନିତ୍ଯଂ ଭୂଯୋ ଭୂଯଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ଯାହାକୁ ଶୁଣି ତୁମେ ସଦା ନିନ୍ଦା କର, ପୁନିପୁନି ଏହି କଥା ଶୁଣି ନିନ୍ଦା କର।
ଗୃହାଣି ତ୍ଯକ୍ତଶୌଚାନି ପ୍ରେତା ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ତତ୍ର ଵୈ
ଯେଉଁ ଘରରେ ପବିତ୍ରତା ଛାଡ଼ାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ପିତୃଗଣ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଗୁରଵୋ ନୈଵ ପୂଜ୍ଯନ୍ତେ ସ୍ତ୍ରୀଜିତାନି ଗୃହାଣି ଚ 174.
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଓ ଯେଉଁ ଘର ଜନାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଏହି ପରି ଅବସ୍ଥା।
ନିତ୍ଯଂ ଚ କଲହୋ ଯତ୍ର ପ୍ରେତା ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ତତ୍ର ଵୈ ନିନ୍ଦିତାନାଂ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ଜୁଗୁପ୍ସିତକୁଲୋଦ୍ଭଵେ
ଯେଉଁଠି ସଦା ଝଗଡ଼ା ହୁଏ, ସେଠି ପିତୃଗଣ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ନିନ୍ଦିତ, ଓ ଅପମାନିତ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।