ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଉତ୍ସାଦିତୋ ଦିଵୋ ମୂଢେତ୍ଯେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଭୂଧର । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମର୍ତ୍ତ୍ଯମୁପାଗମ୍ଯ ସର୍ଵଦେଵସମନ୍ଵିତଃ ।। ୧୬.

ଭୂଧର କହିଲେ, 'ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚାଲିଯାଅ, ମୂର୍ଖ', ଏହିପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଲେ ।

କିଂ ଚକାର ଚ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦୁର୍ଜଯେ ଚ ନିପାତିତେ । ପରମେଷ୍ଠିନା ଭଗଵତା ତେନ ଯୋଗଵିଦୁତ୍ତମୌ ।। ୧୬.

ଯେତେବେଳେ ଅଜୟ ଦୂର୍ଜୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର କଣ କଲେ ?

ସ୍ଵର୍ଗେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୁଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଚ ତୌ ଚ କିଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତଦା । ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ ଦେଵ କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦତଃ ।। ୧୬.

ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ସୁ ଓ ବିଦ୍ୟୁଚ୍ଚା ସେ ସମୟରେ କଣ କଲେ ? ହେ ଦେବ, ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋତେ ଦୟାକରି କହ ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଦୂର୍ଜଯେନ ଜିତୋ ଧାତ୍ରି ଦେଵରାଜଃ ଶତକ୍ରତୁଃ । ଭାରତେ ହି ତଦା ଵର୍ଷେ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତୁ ପୂର୍ଵତଃ । ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତୋ ଦେଵୈଃ ସହ ଯକ୍ଷମହୋରଗୈଃ ।। ୧୬.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ସେ ସମୟରେ ଦୂର୍ଜୟ ଭୂମିକୁ ଜିତିଥିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଶତକ୍ରତୁ ପରାଜିତ ହେଲେ; ଭାରତ ଭୂମିରେ, ବାରାଣସୀର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ସେ ଦେବତା, ଯକ୍ଷ ଓ ମହାନାଗମାନେ ସହିତ ରହିଥିଲେ ।

ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୁଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଚ ତଦା ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ଶୋଭନେ । ଦୀର୍ଘତାପଜ୍ଵରଂ ଵାଯୁକର୍ମଯୋଗେନ ସଂଶ୍ରିତୌ ୧୬.

ସେ ସମୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ସୁ ଓ ବିଦ୍ୟୁଚ୍ଚା ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ବାୟୁ ଓ କର୍ମ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱେତ୍ ଜ୍ୱର ସହିଥିଲେ ।

ତଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ମୃତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରାନ୍ତଃସ୍ଥିତଂ ତଦା । ଆନୀଯ ଚତୁରଙ୍ଗଂ ତୁ ଦେଵାନ୍ ପ୍ରତି ଵିଜଗ୍ମତୁଃ ।। ୧୬.

ଦୂର୍ଜୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେମାନେ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ସେନା ନେଇ ଦେବତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆଗେଇଲେ ।

ଆଗତ୍ଯ ତୌ ତଦା ଦୈତ୍ଯୌ ମହତ୍ସୈନ୍ଯେନ ପର୍ଵତମ୍ । ହିମଵନ୍ତଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତୌ ତୁ ବଭୂଵତୁଃ ।। ୧୬.

ସେ ସମୟରେ ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠି ରହିଲେ ।

ଦେଵା ଅପି ମହତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସଂହତ୍ଯ କୃତଦଂଶିତାଃ । ମନ୍ତ୍ରଯାଞ୍ଚକ୍ରୁରଵ୍ଯଗ୍ରା ଐନ୍ଦ୍ରଂ ପଦମଭୀପ୍ସଵଃ ।। ୧୬.

ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ସେନା ଏକତ୍ର କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ପଦବୀ ପାଇବାକୁ ଆଶା କରି, ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ ।

ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତତ୍ର ଦେଵାନାଂ ଗୁରୁରାଙ୍ଗିରସୋ ମୁନିଃ । ଗୋମେଧେନ ଯଜଘ୍ଵଂ ଵୈ ପ୍ରଥମେନ ତଦନ୍ତରମ୍ ।। ୧୬.

ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଆଙ୍ଗିରସ ଋଷି କହିଲେ: 'ପ୍ରଥମେ ଗୋମେଧ ଯଜ୍ଞ କର, ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍' ।

ଯଷ୍ଟଵ୍ଯଂ କ୍ରତୁଭିଃ ସର୍ଵୈରେକସ୍ଥିତିରଥାମରାଃ । ଉପଦେଶୋ ମଯା ଦତ୍ତଃ କ୍ରିଯତାଂ ଶୀଘ୍ରମେଷ ଵୈ ।। ୧୬.

ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦରକାର; ମୁଁ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଲି — ଏହା ଶୀଘ୍ର କର ।

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତଦା ଦେଵା ଗାଃ ପଶୂଂଶ୍ଚାନୁକଲ୍ପ୍ଯ ତେ । ମୁମୁଚୁଶ୍ଚରଣାର୍ଥାଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ସରମାଂ ଦଦୁଃ ।। ୧୬.

ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ତିଆରି କରି, ସେମାନେ ଚରାଇବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରମାଙ୍କୁ ଦେଲେ ।

ତାଶ୍ଚ ଗାଵୋ ଦେଵଶୁନ୍ଯା ରକ୍ଷ୍ଯମାଣା ଧରାଧରେ । ତତ୍ର ଜଗ୍ମୁସ୍ତଦା ଗାଵଶ୍ଚରନ୍ତ୍ଯୋ ଯତ୍ର ତେଽସୁରାଃ ।। ୧୬.

ସେ ଗାଈମାନେ, ଦେବତା ନଥିବାବେଳେ ସରମାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ପର୍ବତରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ଚରିବାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦାନବମାନେ ଥିଲେ ।

ତେ ଚ ଗାଵସ୍ତୁ ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୁକ୍ରମୂଚୁଃ ପୁରୋହିତମ୍ । ପଶ୍ଵର୍ଥଂ ଦେଵଗା ବ୍ରହ୍ମଂଶ୍ଚାର୍ଯନ୍ତେ ରକ୍ଷମାଣଯା । ଦେଵଶୂନ୍ଯା ସରମଯା ଵଦ କିଂ କ୍ରିଯତେଽଧୁନା ।। ୧୬.

ସେ ଗାଈମାନେକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ପୁରୋହିତ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଗାଈ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମା ସରମାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି, ଦେବତା ନଥିବାବେଳେ । ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କହନ୍ତୁ ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଶୁକ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାସୁରାଂସ୍ତଦା । ଏତା ଗା ହ୍ରିଯତାଂ ଶୀଘ୍ରମସୁରା ମା ଵିଲମ୍ବଥ ।। ୧୬.

ଏଭଳି ଶୁଣି, ଶୁକ୍ର ଦାନବମାନେକୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଗାଈମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କରନି ।'

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତଦା ଦୈତ୍ଯା ଜହ୍ରୁସ୍ତା ଗା ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ହୃତାସୁ ତାସୁ ସରମା ମାର୍ଗମନ୍ଵେଷଣେ ରତା ।। ୧୬.

ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ଦାନବମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସେ ଗାଈମାନେକୁ ନେଇଗଲେ; ଗାଈ ହରାଯିବା ପରେ, ସରମା ସେମାନଙ୍କ ପଥ ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଗଲେ ।

ଅପଶ୍ଯତ୍ ସା ଦିତେଃ ପୁତ୍ରୈର୍ନୀତା ଗାଵୋ ଧରାଧରେ । ଦୈତ୍ଯୈରପି ଶୁନୀ ଦୃଷ୍ଟା ଦୃଷ୍ଟମାର୍ଗା ଵିଶେଷତଃ ।। ୧୬.

ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଦିତିଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଗାଈଗୁଡ଼ିକୁ ପାହାଡ଼କୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି । ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ କୁକୁରୀକୁ ଦେଖିଥିଲେ, ବିଶେଷକରି ତାଙ୍କର ଚଳାଚଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ତାଂ ଚ ସାମ୍ନୈଵ ସାମପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ । ଆସାଂ ଗଵାଂ ତୁ ଦୁଗ୍ଧ୍ଵୈଵ କ୍ଷୀରଂ ତ୍ଵଂ ସରମେ ଶୁଭେ ।। ୧୬.

ସେଠାରେ ଦେଖି, ସେମାନେ ମାନ୍ୟପୂର୍ବକ କହିଲେ: 'ହେ ସରମା, ଶୁଭା, ଏହି ଗାଈମାନେକୁ ଦୁହି ତୁମେ ଦୁଧ ପିଉ ।'

ପିବସ୍ଵୈଵମିତି ପ୍ରୋକ୍ତା ତସ୍ଯୈ ତଦ୍ ଦଦୁରଞ୍ଜସା । ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ କ୍ଷୀରପାନଂ ତୁ ତସ୍ଯୈ ତେ ଦୈତ୍ଯନାଯକାଃ ।। ୧୬.

ଏପରି କହିବା ସହିତ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଦୁଧ ଦେଲେ । ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଧ ପିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଲେ ।

ମା ଭଦ୍ରେ ଦେଵରାଜାଯ ଗାଶ୍ଚେମା ଵିନିଵେଦଯ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଦୈତ୍ଯା ମୁମୁଚୁସ୍ତାଂ ଶୁନୀଂ ଵନେ ।। ୧୬.

'ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏହି ଗାଈମାନେ ବିଷୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ କିଛି କୁହନି,' ବୋଲି କହି ସେମାନେ ସେଇ କୁକୁରୀକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।

ତୈର୍ମୁକ୍ତା ସା ସୁରାଂସ୍ତୂର୍ଣଂ ଜଗାମ ଖଲୁ ଵେପତୀ । ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂ ସରମା ସୁରସତ୍ତମମ୍ ।। ୧୬.

ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେବା ପରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ କମ୍ପି କମ୍ପି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାରେ ଗଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ।

ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ମରୁତୋ ଦେଵା ଦେଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ନିରୂପିତାଃ । ଗୂଢଂ ଗଚ୍ଛତ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଦେଵଶୁନ୍ଯା ମହାବଲାଃ ।। ୧୬.

ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମରୁତମାନେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀୟ କୁକୁରୀ ସହିତ, ଚଲିଗଲେ ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେନ ସୂକ୍ଷ୍ମେଣ ଵପୁଷା ଜଗ୍ମୁରଞ୍ଜସା । ତେଽପ୍ଯାଗମ୍ଯ ସୁରେନ୍ଦ୍ରାଯ ନମଶ୍ରକ୍ରୁର୍ଧରାଧରେ ।। ୧୬.

ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇ ସେମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ତୁରନ୍ତ ଚଲିଗଲେ । ସେମାନେ ପାହାଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚି, ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ।

ତାଂ ଦେଵରାଜଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ କ୍ଵ ଗାଵଃ ସରମେଽଭଵନ୍ । ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସରମା ନ ଜାନାମୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୧୬.

ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ସରମା, ଗାଈମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?' ଏପରି ପଚାରାଯିବାରେ ସରମା କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ ।'

ତତ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ରୁଷା ଯୁକ୍ତୋ ଯଜ୍ଞାର୍ଥମୁପକଲ୍ପିତାଃ । ଗାଵଃ କ୍ଵ ଚେତି ମରୁତଃ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଶୁନୀ କଥମ୍ ।। ୧୬.

ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମରୁତମାନେଠାରୁ ପଚାରିଲେ, 'ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଗାଈମାନେ କେଉଁଠି?' ଏବଂ ସେଇ କୁକୁରୀକୁ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲେ ।

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ମରୁତୋ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ଧରାଧରେ । କଥଯାମାସୁରଵ୍ଯଗ୍ରାଃ କର୍ମ୍ମ ତତ୍ ସରମାକୃତମ୍ ।। ୧୬.

ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯିବା ପରେ, ମରୁତମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ସରମା କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଦେଲେ ।

ତତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ପଦା ସଂତାଡଯଚ୍ଛୁନୀମ୍ । କ୍ରୋଧେନ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ ।। ୧୬.

ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଉଠି, ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ, ପାଦରେ ଦେଇ ସେଇ କୁକୁରୀକୁ ମାଡ଼ିଲେ ।

କ୍ଷୀରଂ ପୀତଂ ତ୍ଵଯା ମୂଢେ ଗାଵସ୍ତାଶ୍ଚାସୁରୈର୍ହୃତାଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପଦା ତେନ ତାଡିତା ସରମା ଧରେ ।। ୧୬.

'ତୁମେ ମୂଢ଼ ହୋଇ ଦୁଧ ପିଇଛ, ଏବଂ ଗାଈମାନେ ଦାନବମାନେ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି,' ବୋଲି କହି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ରେ ପାଦରେ ମାଡ଼ିଲେ ।

ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରପାଦଘାତେନ କ୍ଷୀରଂ ଵକ୍ତ୍ରାତ୍ ପ୍ରସୁସ୍ତ୍ରୁଵେ । ସ୍ତ୍ରଵତା ତେନ ପଯସା ସା ଶୁନୀ ଯତ୍ର ଗା ଭଵନ୍ । ଜଗାମ ତତ୍ର ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ସହସୈନ୍ଯସ୍ତଦା ଧରେ ।। ୧୬.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଦ ଲାଗିବାରେ, ସରମାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଦୁଧ ବହିଲା । ସେ ଦୁଧ ବହୁଥିବା ସହିତ, ସେଇ କୁକୁରୀ ଗାଈମାନେ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ । ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ।

ଗତ୍ଵା ଚାପଶ୍ଯଦ୍ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ତା ଗା ଦୈତ୍ଯୈରୁପାହୃତାଃ । ପାଲନାଂ ଚକ୍ରୁର୍ଯେ ଦୈତ୍ଯା ବଲିନୋ ଭୃଶମ୍ । ତେ ସୈନ୍ଯୈର୍ନିହତାଃ ସଦ୍ଯସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ଗାଃ ସ୍ଵମୂର୍ତ୍ତିଭିଃ ।। ୧୬.

ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ ଦାନବମାନେ ଗାଈମାନେକୁ ନେଇ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି । ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ସେନାମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ମାରାଗଲେ ଏବଂ ଗାଈମାନେ ଛାଡ଼ି ନିଜ ରୂପକୁ ଫେରିଗଲେ ।