ସ ଏଵ ନିତ୍ଯକାଲଂ ଚ ପୃଚ୍ଛତି ସ୍ମ ତଦୁତ୍ତରମ୍
ସେ ନିଜେ ନିତ୍ୟ ସମୟ ଭାବେ ସେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ତାହାର ଉତ୍ତର ପଚାରୁଥିଲେ।
ନିଶ୍ଚଯାର୍ଥଂ ପୁନଃ ସୋଽଥ ଗୋକର୍ଣସ୍ତାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ 172.
ପୁନି ନିଶ୍ଚିତି ପାଇଁ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନି ଶିର ନମାଇଲେ।
ଯଦି ଗୋପ୍ଯଂ ମମାର୍ତ୍ତସ୍ଯ ଵୈରୂପ୍ଯଂ କଥଯିଷ୍ଯଥ
ମୋ ଦୁଃଖର ଅପରୂପ ଦେହ ଯଦି ଗୁପ୍ତ ରହିବା ଥିଲା ବେଳେ ତୁମେ ଯଦି ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଦେଉଛ, —
ଏଵମୁକ୍ତେ ତଦା ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ଏକାଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଜଣେ ଏପରି କହିଲେ—
ଶୃଣୁ ଵତ୍ସ ଵଦିଷ୍ଯେଽହଂ ଵିରୂପକରଣଂ ଯଥା
ଶୁଣ, ପୁଅ, ମୁଁ କେମିତି ଏହି ଅପରୂପ ହେଲା, ସେ କଥା କହିବି।
ଆସ୍ତେ ମଧୁପୁରୀ ରମ୍ଯା ନୃଣାଂ ମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯିନୀ
ମଧୁନାମକ ଏକ ଶୁଭ୍ର ନଗର ଅଛି, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଂ ତୀର୍ଥସେଵୀ ସ ଗତୋ ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ଚାରିମାସ ଉପବାସ ଓ ତୀର୍ଥସେବା କରିବାକୁ ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଆରାମଵାଟିକାଃ ଶୁଭ୍ରାଃ ପ୍ରାକାରଵରଵେଷ୍ଟିତାଃ
ସେଠାରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ ଥିଲା, ଭଲ ଦେଉଳିଆ ପାଖରେ ଘେରିଥିଲା।
ଫଲଵନ୍ତୋ ଦ୍ରୁମାସ୍ତସ୍ମିନ୍ସର୍ଵର୍ତ୍ତୁସୁମନୋହରାଃ
ସେଉଦ୍ୟାନମାନେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଫଳଦାୟକ ଗଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ସେଵକୈର୍ନାଶିତଃ ସର୍ଵଂ ଆରାମଃ ସଫଲଦ୍ରୁମଃ
ସେଉଦ୍ୟାନ ଓ ଫଳଦାୟକ ଗଛମାନେ ସମସ୍ତେ ସେବକମାନେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ବହୁଧା ଵାର୍ଯମାଣୈସ୍ତୁ ପାପବୁଦ୍ଧିସମାଶ୍ରିତୈଃ
ଅନେକ ଲୋକ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ।
ପଞ୍ଜରସ୍ଥୋ ଯଥା ସିଂହଃ କୋଽସ୍ମାଂସ୍ତ୍ରାତା ଭଵେଦିତି 172.
ଖଞ୍ଜରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା ସିଂହ ଭଳି, ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—'କିଏ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ?'
ରୁରୋଦୋଚ୍ଚୈଃ ସ୍ଵରଂ ଦୀନା ହା କଷ୍ଟମିତି ଜଲ୍ପତୀ
ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, 'ହା ଦୁଃଖ! କେତେ କଷ୍ଟ!' ବୋଲି ଅନୁସ୍ୱାର କଲେ।
ଶ୍ରୂଯତେ ବହୁଧାକାରୋ ଗୋକର୍ଣୋଽପ୍ଯତିଦୁଃଖିତଃ
ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇଥିଲେ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଦୀନଯା ଵାଚା ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ ତାଃ ଶନୈଃ
ସେ ହାତ ଜୋଡି, ଦୁଃଖଭରା କମଳ ସ୍ୱରରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ଭଵିତା ଯଦି ତତ୍ରାହଂ ରାଜାନଂ ତଂ ନିଵାରଯମ୍
ମୁଁ ଯଦି ସେଠାରେ ଥାଏ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ରୋକିଦେବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତମାତ୍ରେ ଵଚନେ ତାଃ ସର୍ଵା ଲବ୍ଧଚେତସଃ କସ୍ତ୍ଵଂ କଥଯ କସ୍ମାଚ୍ଚ ସ୍ଥାନାଦ୍ଯତ୍ତ୍ଵମିହାଗତଃ
ଏହି କଥା କହିବା ସହିତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ—'ତୁମେ କିଏ? କାହିଁକି ଏଠାରେ ଆସିଛ?'
ଗୋକର୍ଣ ଉଵାଚ ପୂର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟା ଭଵତ୍ଯୋ ଵୈ ଚାର୍ଵଂଗ୍ଯଶ୍ଚାରୁଲୋଚନାଃ
ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ—'ପୂର୍ବେ ମୁଁ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି, ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ନୟନରେ।'
ଇଦାନୀଂ ମଲିନା ଜାତା ମମ ଶୋକଵିଵର୍ଦ୍ଧନାଃ
ଏବେ ତୁମେ ମଲିନ ହୋଇଯାଇଛ, ଏହା ମୋ ଦୁଃଖକୁ ବଢ଼ାଇଦେଉଛ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ସୋଵାଚ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ପୁଷ୍ପଜାତ୍ଯା ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ
ସେଠାରେ, ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଜଣେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନିଜ ଜାତିର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ କହିଲେ—
ହୃଦ୍ଯଵେଷାଃ ସୁଚାର୍ଵଂଗ୍ଯଃ ପୁଷ୍ପଵୃଦ୍ଧିରତାଃ ତଦା
ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପ ଓ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଥିଲେ, ଏବଂ ପୁଷ୍ପ ବୃଦ୍ଧିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିଲେ।
ରାଜଲୋକୈଃ ପୀଡିତାଶ୍ଚ ଚ୍ଛେଦନୋନ୍ମୂଲନେନ ଚ 172.
କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କର କର୍ମଚାରୀମାନେ କଟିବା ଓ ଉପଡ଼ିଦେବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପମାଲାଵିହୀନାଶ୍ଚ ମୂଲସ୍କନ୍ଧାଵଶେଷିତାଃ
ପୁଷ୍ପମାଳା ବିହୀନ ହୋଇ, କେବଳ ମୂଳ ଓ ତଣ୍ଡ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା।
ଯୋ ଦେଵସ୍ତତ୍ର ପାଷାଣୋ ମୃତ୍ପିଣ୍ଡେଷ୍ଟକଯନ୍ତ୍ରିତଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ଦେବତାଟିଏ ପାଥର ରୂପେ ମାଟି ବା ଇଟରେ ଘେରାଯାଇଛି।
ପୁଣ୍ଯଂ ସୋଦକପୂର୍ଣୋଽଯଂ ତସ୍ଯାରାମସ୍ଯ ସେଚକମ୍
ଏହି ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରଟି ପୁଣ୍ୟମୟ, ଏହି ଆରାମରେ ସେଚନ କାମରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଯେ ଚ ଵୃକ୍ଷାଃ ଫଲୋପେତାସ୍ତେ ସୌଵର୍ଣାଶ୍ଚ ସତ୍ତମ ତସ୍ଯା ନାଶାଦ୍ଯଥା ନୋଽତ୍ର ଜାତେଯଂ ଚ ଵିରୂପତା
ଯେଉଁ ଗଛମାନେ ଫଳ ଦେଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ସୁନାର ଗଛ, ହେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ, ଏଠି ଯେପରି ଅସୁନ୍ଦରତା ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ହେବ ନାହିଁ।
ଗୋକର୍ଣ ଉଵାଚ କରଣାତ୍କୂପଦେଵାନାଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଵଦ
ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ: ଏଠାରେ କୁଆଁ ଦେବତା ତିଆରି କଲେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ, କୃପାକରି କହ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋଵାଚ ଇଷ୍ଟେନ ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପୂର୍ତ୍ତେ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି
ଝେଷ୍ଠ କହିଲେ: ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, ଦାନ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗାନି ଦେଵତାଯତନାନି ଚ
ଜଳାଶୟ, କୁଆଁ, ପୋଖରୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର—
ଭୂମିଦାନେନ ଯେ ଲୋକା ଗୋଦାନେନ ଚ କୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ଭୂମି ଦାନ ଓ ଗାଈ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।