ଅଥ ଦୈଵଵଶାଦ୍ଵାଯୁର୍ଵିଲୋମଃ ସମଜାଯତ ପୋତଵାହାସ୍ତତଃ ସର୍ଵେ ଵିସଂଜ୍ଞା ମୋହିତାଃ କୃଶାଃ
ଏହିପରେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ବିପରୀତ ପବନ ବହିଲା; ସମସ୍ତ ଜାହାଜ ଚାଳକ ଅଚେତନ, ଭ୍ରମିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ହା କଷ୍ଟଂ ହି କଥଂ କିଞ୍ଚ କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍ ଆକ୍ଷିପଦ୍ଵାଗ୍ଭିରୁଗ୍ରାଭିରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶଙ୍କ୍ଯ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ
‘ହା ଦୁଃଖ! ଏହା କଣ? ଆମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛୁ?’—ଏମିତି କଠୋର କଥା କହି, ପରସ୍ପର ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରି, ସମସ୍ତେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ଜଲ୍ପନ୍ତି କୋଽତ୍ର ପାପିଷ୍ଠଃ ସମାରୂଢୋ ନିରାକୃତଃ
ସେମାନେ କହିଲେ, ‘ଏଠାରେ କିଏ ସବୁଠାରୁ ପାପୀ ଯାହା ଚଢ଼ିଛି ଏବଂ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଆଣିଛି?’
ଏଵଂ ଵିଲପତାଂ ତେଷାଂ ଚତ୍ଵାରୋଽପି ସମଭ୍ଯଯୁଃ
ଏଭଳି କ୍ଷୁଦ୍ରାବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କର ଅନୁସୂଚନା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଚାରିଜଣ ଏକାଠି ଆସିଲେ।
ନିର୍ଭର୍ତ୍ସନଂ ତତସ୍ତେଷାମନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଲ୍ପନମ୍
ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର ଦୋଷାରୋପ ଓ ନିନ୍ଦା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ଗତିର୍ନାସ୍ତି ଇତି ସର୍ଵସ୍ଯ ନିଶ୍ଚିତମ୍
‘ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଗତି ନାହିଁ’—ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ନିଶ୍ଚିତ ମତ ହେଲା।
ଯଦତ୍ର ଯୁକ୍ତଂ କାଲେଽସ୍ମିନ୍ଵିଷମେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
‘ଏହି ଦୁଃଖର ସମୟରେ କଣ ଉଚିତ କାମ?’
ଶୁକ ଉଵାଚ ଅହଂ କରିଷ୍ଯେ ତତ୍ସର୍ଵଂ ମା ଵିଷାଦେ ମନଃ କୃଥାଃ
ଶୁକ କହିଲେ: ‘ମୁଁ ସମସ୍ତ କାମ କରିଦେବି; ତୁମେ ମନ ଦୁଃଖିତ କରନି।’
ଏଵମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ପିତରଂ ସମୁଡ୍ଡୀଯ ତତୋ ଦ୍ରୁତମ୍ 171.
ଏପରିଭାବରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ତୁରନ୍ତ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ନୀଚଗତ୍ଯା ରକ୍ଷଯନ୍ଵୈ ସୁତରଂ ଦୁସ୍ତରଂ ଜଲମ୍
ନିମ୍ନ ଚାଲି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ଅତି କଷ୍ଟକର ଓ ଅପାର ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଲେ।
ରୋମାଂଚିତତନୁର୍ଜାତଃ ଶୁକୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମହାଗିରିମ୍
ଶୁକ ପକ୍ଷୀର ଦେହରେ କାଁତା ଉଠିଗଲା, ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲା।
ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଯତନଂ ତେଜସା ଚୋପଶୋଭିତମ୍
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିବାସକୁ ଦେଖିଲା, ଯାହା ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଵତ୍ସାଽଯଂ କୋଽତ୍ର ସଂଚାରୀ କଦା କିଂ ତୁ ପିତା ମମ
'ଏହି ବଛା କିଏ ଏଠାରେ ଘୁରୁଛି? କେବେ, କାହିଁକି? ତଥାପି, ଏହି ମୋ ପିତା।'
କ୍ଷଣମେକଂ ତଥା ଚୈନଂ ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତାନ୍ଵିତସ୍ଯ ହି
ଏଭଳି ଭାବନାରେ ଲିନ ହେଇ ଥିବାବେଳେ, ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଏପରି ଚିନ୍ତା କଲା।
ନମୋ ନାରାଯଣାଯୋକ୍ତ୍ଵା ନିଷସାଦ ଵରାସନେ ଅସଂଖ୍ଯାତାଃ ସମାଯାତା ଯଥା ଦେଵୀ ତଥୈଵ ତାଃ
'ନମୋ ନାରାୟଣ' ବୋଲି କହି, ସେ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଗଲେ; ଯେପରି ଦେବୀ ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଅସଂଖ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଗଲେ।
ଗୀତଂ ଵାଦ୍ଯଂ ଚ ନୃତ୍ଯଂ ଚ ଯଥାସୌଖ୍ଯଂ ଵିହୃତ୍ଯ ଚ
ସେଠାରେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ନୃତ୍ୟ ହେଉଥିଲା, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
ଦେଵତାଦକ୍ଷିଣେ ଭାଗେ ପକ୍ଷିଣାଂ ଚ ଜଟାଯୁଷାମ୍
ଦେବୀଙ୍କର ଡାହାଣ ପାଖରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଗୃଧ୍ରପକ୍ଷୀମାନେ ଥିଲେ।
ଶୁକୋ ଲେଖ୍ଯସମସ୍ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ କୃତ୍ଵା ତୁ ସଂଵିଦମ୍
ଶୁକ ପକ୍ଷୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ।
ତେ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତଂ ପ୍ରାହୁଃ କଥମସ୍ମିନ୍ଭଵାନ୍ଗତଃ 171.
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲ?'
ଶୁକସ୍ତାନ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ପିତା ମେ ପୋତସଂସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ ଶୁକ ପକ୍ଷୀ କହିଲେ, 'ମୋର ପିତା ତିରିକାଠି ଉପରେ ଅଛନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ତ୍ରାଣମଭୀପ୍ସନ୍ଵୈ ହ୍ଯାଗତୋଽତ୍ର ଵରଂ ଗିରିମ୍
ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼କୁ ଆସିଛି।
ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ପୋତାଭ୍ଯାଶଗତିଂ ଯାସି ପିତୁସ୍ତଵ ଗତିଂ ପ୍ରତି
ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ତିରିକାଠି ପାଖକୁ ଯାଅ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ପଥ ଅନୁସର କର।'
ମମୈଵ ପାଦଵିନ୍ଯାସେ କ୍ରମଯିଷ୍ଯେ ଯଥା ଜଲମ୍
'ତୁମେ ଯେଉଁଠି ପାଦ ଦେଉଛ, ସେଉଁଠି ମୁଁ ଜଳରେ ପାଦ ଦେଇବି।'
ମମ ଚଂଚ୍ଵାଵଗାହେନ ନଙ୍କ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଜଲଜନ୍ତଵଃ
'ମୋ ଠୁଣ୍ଠି ଜଳରେ ଡୁବାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଜଳଜନ୍ତୁ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।'
ତାରଯାମାସ ଵେଗେନ ଗତ୍ଵା ପୃଷ୍ଠଂ ଜଟାଯୁଷଃ
ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ପାର କରାଇ, ଜଟାୟୁର ପଛକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ହୃତ୍କଣ୍ଠଂ ଚୈଵ ଗମ୍ଭୀରଂ ସୁଖେନ ସୁକୃତୀ ଯଥା
ହୃଦୟ ଓ କଣ୍ଠରୁ ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ, ଏକ ଭଲ ମନିଷ୍ୟ ଯେପରି ମୃଦୁ ଭାବରେ କହେ, ସେ ଏପରି କହିଲେ।
ସରୋଵରଂ ଚ ପଦ୍ମାଢ୍ଯଂ ମଣିରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ଏକ ସରୋବର, ମଣି ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ପୁଷ୍ପାଣ୍ଯାଦାଯ ଦେଵଂ ଚ ପୂଜଯିତ୍ଵା ସ କେଶଵମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଲିଲ୍ଯେ ଚୈକାନ୍ତେ ଶୁକସ୍ଯାନୁମତେ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ଫୁଲ ତୁଳି, ଦେବତା କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲା। ପରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁକ ପକ୍ଷୀଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ଏକାନ୍ତରେ ଲୁଚି ରହିଲା।
କ୍ଷଣେନ ତା ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଦେଵତାଶ୍ଚାଗତାଃ ପୁନଃ 171.
କିଛି ଖଣ୍ଡରେ, ସେହି ଦେବତାମାନେ ପୁଣି ପୂର୍ବବତ୍ ଆସିଗଲେ।
ସ୍ଵାଗତସ୍ଯ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଖାଲି ପେଟ ଓ ଅତି ଉତ୍ତମ ମନ ଥିବା ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିବା ପାଇଁ—