ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ । ଭଗଵନ୍ ଗୌରମୁଖଃ କୋଽସୌ ଅନ୍ଯଜନ୍ମନି କଃ ସ୍ମୃତଃ । କଥଂ ଚ ସ୍ମୃତଵାନ୍ ସ୍ମୃତ୍ଵା କିଂ ଚକାର ଚ ସତ୍ତମଃ ।। ୧୫.

ଧରା କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଗୌରମୁଖ କିଏ? ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ କିଏ ଥିଲେ? ସେ କିପରି ସ୍ମରଣ କଲେ ଏବଂ ସ୍ମରଣ କରି କଣ କଲେ?

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଭୃଗୁରାସୀତ୍ ସ୍ଵଯଂ ସାକ୍ଷାଦନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମ ଜନ୍ମନି । ତଦନ୍ଵଯାତ୍ମଜସ୍ତ୍ଵେଷ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାମୁନିଃ ।। ୧୫.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ନିଜେ ଭୃଗୁ ଥିଲେ, ଏହି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାମୁନି ତାଙ୍କର ବଂଶଜ।

ପୁତ୍ରୈସ୍ତୁ ବୋଧିତା ଯୂଯଂ ସୁଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥେତି ଯତ୍ । ପ୍ରାଗୁକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତେନ ମାର୍କଣ୍ଡେଯେନ ବୋଧିତଃ ।। ୧୫.

ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ ଯେ, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଚେତନ ହେବା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଇବା; ଏହିପରି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥିଲା।

ସସ୍ମାର ସର୍ଵଜନ୍ମାନି ସ୍ମୃତ୍ଵା ଚୈଵ ତୁ ଯତ୍କୃତମ୍ । ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ଵରାରୋହେ କଥଯାମି ସମାସତଃ ।। ୧୫.

ସେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଏବଂ କଣ କରିଥିଲେ ତାହା ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇଲେ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହାକୁ ଶୁଣ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି।

ଏଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଧାନେନ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ତତଃ ପିତୄନ୍ । ଇଷ୍ଟ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଧରେଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସ ମୁନିସ୍ତୂପଚକ୍ରମେ ।। ୧୫.

ଏଭଳି, ସେ ମୁନି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ପ୍ରଭାସଂ ନାମ ଯତ୍ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯାନ୍ତକଂ ଦେଵଂ ସ୍ତୋତୁଂ ଗୌରମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ ।। ୧୫.

ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥରେ, ଗୌରମୁଖ ସେଠାରେ ଦୈତ୍ୟନାଶକ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଦଢ଼ ହେଲେ।

ଗୌରମୁଖ ଉଵାଚ । ସ୍ତୋଷ୍ଯେ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ରିପୁଦର୍ପହଂ ଶିଵଂ ନାରାଯଣଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ଆଦିତ୍ଯଚନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଵିଯୁଗସ୍ଥମାଦ୍ଯଂ ପୁରାତନଂ ଦୈତ୍ଯହରଂ ସଦା ହରିମ୍ ।। ୧୫.

ଗୌରମୁଖ କହିଲେ: ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଶିବ, ନାରାୟଣ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଆଧାର, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର-ଅଶ୍ୱିନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଦ୍ୟମାନ ପ୍ରାଚୀନ ଦୈତ୍ୟନାଶକ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବି।

ଚକାର ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଵପୁରାତ୍ମନୋ ଯଃ ପୁରାକୃତଂ ଵେଦଵିନାଶକାଲେ । ମହାମହୀଧୃଗ୍ଵପୁରଗ୍ରପୁଚ୍ଛ - ଛଟାହଵାର୍ଚ୍ଚିଃ ସୁରଶତ୍ରୁହାଦ୍ଯଃ ।। ୧୫.

ଯିଏ ବେଦ ନାଶ ହେବାବେଳେ ପୂର୍ବରୁ ମାଛ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ବଡ଼ ଦେହ ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ଯାହାର ପୁଛ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଶତ୍ରୁନାଶକ।

ତଥାବ୍ଧିମନ୍ଥାନକୃତେ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଂ ଦଧାର ଯଃ କୌର୍ମ୍ମଵପୁଃ ପୁରାଣମ୍ । ହିତେଚ୍ଛଯା ଯଃ ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣଃ ପ୍ରପାତୁ ମାଂ ଦୈତ୍ଯହରଃ ସୁରେଶଃ ।। ୧୫.

ଯିଏ ସମୁଦ୍ର ମଥନ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପାହାଡ଼କୁ ବହନ କଲେ, ସେ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ଭଲ କାମନାରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ ଓ ଦୈତ୍ୟନାଶକ, ସେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ମହାଵରାହଃ ସତତଂ ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ ତଲାତ୍ତଲଂ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଯୋ ମହାତ୍ମା । ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗସଂଜ୍ଞଃ ସୁରସିଦ୍ଧଵନ୍ଦ୍ଯଃ ସ ପାତୁ ମାଂ ଦୈତ୍ଯହରଃ ପୁରାଣଃ ।। ୧୫.

ଯିଏ ମହାବରାହ ଭାବେ ସଦା ଭୂମିର ତଳ ତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞଅଙ୍ଗ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଓ ଦେବତା-ସିଦ୍ଧମାନେ ପୂଜିଥିବା, ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଦୈତ୍ୟନାଶକ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ନୃସିଂହରୂପୀ ଚ ଭଵତ୍ଯଜସ୍ତ୍ରଂ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଯୋଗିଵରୋଗ୍ରଭୀମଃ । କରାଲଵକ୍ତ୍ରଃ କନକାଗ୍ରଵର୍ଚା ରତ୍ନାଶଯୋଽସ୍ମାନସୁରାନ୍ତକୋଽଵ୍ଯାତ୍ ।। ୧୫.

ଯିଏ ନୃସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଅବିନାଶୀ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୁର ମୁହଁ ଓ ସୁନା ମୁଣ୍ଡ ଚମକୁଥିବା, ରତ୍ନବାସୀ ଦାନବନାଶକ, ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ବଲେର୍ମଖଧ୍ଵଂସକୃତେ ମହାତ୍ମା ସ୍ଵାଂ ଗୂଢତାଂ ଯୋଗଵପୁଃସ୍ଵରୂପଃ । ସ ଦଣ୍ଡକାଷ୍ଠାଽଜିନଲକ୍ଷଣଃ ପୁନଃ କ୍ଷିତିଂ ଚ ପଦା କ୍ରାନ୍ତଵାନ୍ ଯଃ ସ ପାତୁ ।। ୧୫.

ବଳିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ ପାଇଁ ଯିଏ ମହାତ୍ମା ନିଜ ଗୁପ୍ତ ଯୋଗ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ଦଣ୍ଡ, କାଠି ଓ ଏଣ୍ଡା ଚର୍ମ ଚିହ୍ନିତ, ପୁନି ଭୂମିକୁ ପଦେ ପଦେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ସେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ତ୍ରିଃସପ୍ତକୃତ୍ଵୋ ଜଗତୀଂ ଜିଗାଯ ଜିତ୍ଵା ଦଦୌ କଶ୍ଯପାଯ ପ୍ରଚଣ୍ଡଃ । ସ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋଽଭିଜନସ୍ଯ ଗୋପ୍ତା ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋଽସୁରହା ପ୍ରପାତୁ ।। ୧୫.

ଯିଏ ଏକୋଇଶ ବେଳେ ଜଗତକୁ ବିଜୟ କରି, ବିଜୟ ପରେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଦାନବନାଶକ, ସେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ଚତୁଃପ୍ରକାରଂ ଚ ଵପୁର୍ଯ ଆଦ୍ଯଂ ହୈରଣ୍ଯଗର୍ଭପ୍ରତିମାନଲକ୍ଷ୍ଯମ୍ । ରାମାଦିରୂପୈର୍ବହୁରୂପଭେଦ- ଶ୍ଚକାର ସୋଽସ୍ମାନସୁରାନ୍ତକୋଽଵ୍ଯାତ୍ ।। ୧୫.

ଯାହାର ମୂଳ ଚାରି ପ୍ରକାର ଦେହ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ସଦୃଶ ଚିହ୍ନିତ, ରାମ ଆଦି ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସେ ଦାନବନାଶକ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ଚାଣୂରକଂସାସୁରଦର୍ପଭୀତେ- ର୍ଭୀତାମରାଣାମଭଯାଯ ଦେଵଃ । ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଵାସୁଦେଵୋ ବଭୂଵ କଲ୍ପେ ଭଵତ୍ଯଦ୍ଭୁତରୂପକାରୀ । ଯୁଗେ ଯୁଗେ କଲ୍କିନାମ୍ନା ମହାତ୍ମା ଵର୍ଣସ୍ଥିତିଂ କର୍ତ୍ତୁମନେକମୂର୍ତ୍ତିଃ ।। ୧୫.

ଚାଣୂର, କଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବଙ୍କ ଭୟରୁ, ଭୟଭିତ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଯିଏ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ବାସୁଦେବ ହେଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଯୁଗେ ଯୁଗେ କଳ୍କି ନାମରେ ମହାତ୍ମା ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବର୍ଣ୍ଣବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବେ।

ସନାତନୋ ବ୍ରହ୍ମମଯଃ ପୁରାଣୋ ନ ଯସ୍ଯ ରୂପଂ ସୁରସିଦ୍ଧଦୈତ୍ଯାଃ । ପଶ୍ଯନ୍ତି ଵିଜ୍ଞାନଗତିଂ ଵିହାଯ ଅଥୋପ୍ଯନେକାନି ସମର୍ଚ୍ଵଯନ୍ତି । ମତ୍ସ୍ଯାଦିରୂପାଣି ଚରାଣି ସୋଽଵ୍ଯାତ୍ ।। ୧୫.

ସନାତନ, ବ୍ରହ୍ମମୟ, ପ୍ରାଚୀନ ଯିଏ, ଯାହାଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ଦାନବମାନେ ଜ୍ଞାନର ମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ତଥାପି ସେମାନେ ଅନେକ ଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ମାଛ ଆଦି ରୂପ ଧାରଣ କରି ଚରାଚର ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ନମୋ ନମସ୍ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯ ପୁନଶ୍ଚ ଭୂଯୋଽପି ନମୋ ନମସ୍ତେ । ନମଃ ପୁରସ୍ତାଦଥ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତେ ନଯସ୍ଵ ମାଂ ମୁକ୍ତିପଦଂ ନମସ୍ତେ ।। ୧୫.

ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର। ପ୍ରଭୁ, ଆଗରୁ ଓ ପଛରୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ମୋତେ ମୁକ୍ତିପଦକୁ ନେଇଯାଅ, ନମସ୍କାର।

ଏଵଂ ନମସ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାଂ ଗତୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ।। ୧୫.

ଏଭଳି ଭାବରେ ମହାଋଷି ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବାବେଳେ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ସେଠାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଦେଲେ ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାନଂ ନିସ୍ତରଙ୍ଗଂ ସ୍ଵଦେହତଃ । ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ସୋଽପି ତଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣି ଶାଶ୍ଵତେ । ଲଯଂ ଜଗାମ ଦେଵାତ୍ମା ତ୍ଵପୁନର୍ଭଵସଂଜ୍ଞିତେ ।। ୧୫.

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାଋଷିଙ୍କର ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଅଚଳ ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲା; ସେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦେବମନ୍ଦିର ଆତ୍ମା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ରହିତ ମୋକ୍ଷରେ ଲୟ ହେଲେ ।

ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ । ତଦା ଦୁର୍ଵାସସା ଶପ୍ତୋ ଦେଵରାଜଃ ଶତକ୍ରତୁଃ । ଵସିଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ମର୍ତ୍ତ୍ଯେଷୁ ସୁପ୍ରତୀକସୁତେନ ତୁ ।। ୧୬.

ଧରଣୀ କହିଲେ: ସେ ସମୟରେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଶତକ୍ରତୁ ଶାପିତ ହେଲେ; ସୁପ୍ରତୀକଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିବ ।

ଉତ୍ସାଦିତୋ ଦିଵୋ ମୂଢେତ୍ଯେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଭୂଧର । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମର୍ତ୍ତ୍ଯମୁପାଗମ୍ଯ ସର୍ଵଦେଵସମନ୍ଵିତଃ ।। ୧୬.

ଭୂଧର କହିଲେ, 'ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚାଲିଯାଅ, ମୂର୍ଖ', ଏହିପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଲେ ।

କିଂ ଚକାର ଚ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦୁର୍ଜଯେ ଚ ନିପାତିତେ । ପରମେଷ୍ଠିନା ଭଗଵତା ତେନ ଯୋଗଵିଦୁତ୍ତମୌ ।। ୧୬.

ଯେତେବେଳେ ଅଜୟ ଦୂର୍ଜୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର କଣ କଲେ ?

ସ୍ଵର୍ଗେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୁଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଚ ତୌ ଚ କିଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତଦା । ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ ଦେଵ କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦତଃ ।। ୧୬.

ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ସୁ ଓ ବିଦ୍ୟୁଚ୍ଚା ସେ ସମୟରେ କଣ କଲେ ? ହେ ଦେବ, ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋତେ ଦୟାକରି କହ ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଦୂର୍ଜଯେନ ଜିତୋ ଧାତ୍ରି ଦେଵରାଜଃ ଶତକ୍ରତୁଃ । ଭାରତେ ହି ତଦା ଵର୍ଷେ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତୁ ପୂର୍ଵତଃ । ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତୋ ଦେଵୈଃ ସହ ଯକ୍ଷମହୋରଗୈଃ ।। ୧୬.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ସେ ସମୟରେ ଦୂର୍ଜୟ ଭୂମିକୁ ଜିତିଥିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଶତକ୍ରତୁ ପରାଜିତ ହେଲେ; ଭାରତ ଭୂମିରେ, ବାରାଣସୀର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ସେ ଦେବତା, ଯକ୍ଷ ଓ ମହାନାଗମାନେ ସହିତ ରହିଥିଲେ ।

ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୁଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଚ ତଦା ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ଶୋଭନେ । ଦୀର୍ଘତାପଜ୍ଵରଂ ଵାଯୁକର୍ମଯୋଗେନ ସଂଶ୍ରିତୌ ୧୬.

ସେ ସମୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ସୁ ଓ ବିଦ୍ୟୁଚ୍ଚା ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ବାୟୁ ଓ କର୍ମ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱେତ୍ ଜ୍ୱର ସହିଥିଲେ ।

ତଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ମୃତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରାନ୍ତଃସ୍ଥିତଂ ତଦା । ଆନୀଯ ଚତୁରଙ୍ଗଂ ତୁ ଦେଵାନ୍ ପ୍ରତି ଵିଜଗ୍ମତୁଃ ।। ୧୬.

ଦୂର୍ଜୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେମାନେ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ସେନା ନେଇ ଦେବତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆଗେଇଲେ ।

ଆଗତ୍ଯ ତୌ ତଦା ଦୈତ୍ଯୌ ମହତ୍ସୈନ୍ଯେନ ପର୍ଵତମ୍ । ହିମଵନ୍ତଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତୌ ତୁ ବଭୂଵତୁଃ ।। ୧୬.

ସେ ସମୟରେ ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠି ରହିଲେ ।

ଦେଵା ଅପି ମହତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସଂହତ୍ଯ କୃତଦଂଶିତାଃ । ମନ୍ତ୍ରଯାଞ୍ଚକ୍ରୁରଵ୍ଯଗ୍ରା ଐନ୍ଦ୍ରଂ ପଦମଭୀପ୍ସଵଃ ।। ୧୬.

ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ସେନା ଏକତ୍ର କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ପଦବୀ ପାଇବାକୁ ଆଶା କରି, ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ ।

ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତତ୍ର ଦେଵାନାଂ ଗୁରୁରାଙ୍ଗିରସୋ ମୁନିଃ । ଗୋମେଧେନ ଯଜଘ୍ଵଂ ଵୈ ପ୍ରଥମେନ ତଦନ୍ତରମ୍ ।। ୧୬.

ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଆଙ୍ଗିରସ ଋଷି କହିଲେ: 'ପ୍ରଥମେ ଗୋମେଧ ଯଜ୍ଞ କର, ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍' ।