ଵରାହପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵପିତ୍ରେ ପ୍ରଥମଂ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦ୍ଯାଦୁଚ୍ଛିଷ୍ଟସନ୍ନିଧୌ । ପିତାମହାଯ ଚୈଵାନ୍ଯଂ ତତ୍ପିତ୍ରେ ଚ ତଥାଽପରମ୍ ।। ୧୪.

ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡ ନିଜ ପିତାକୁ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଦେବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଣ୍ଡ ପିତାମହକୁ ଓ ତୃତୀୟ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରପିତାମହକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦର୍ଭମୂଲେ ଲେପଭୁଜଃ ପ୍ରୀଣଯେଲ୍ଲେପଘର୍ଷଣାତ୍ । ପିଣ୍ଡେ ମାତାମହେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯାଦିସଂଯୁତୈଃ ।। ୧୪.

ଦର୍ଭା ଘାସର ତଳେ ହାତକୁ ଉଙ୍ଗୁଣ୍ଟି ଲଗାଇ ମସାଇବା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି, ମାମାଘର ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ମଧୁର ଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ଜିନିଷ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯାଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦାଚମନଂ ବୁଧଃ । ପୈତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଥମଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ତନ୍ମନସ୍କୋ ଦ୍ଵିଜେଶ୍ଵର ।। ୧୪.

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସୁଜ୍ଞାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଥମେ ପିତୃପକ୍ଷ ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମନ ଲଗାଇ ଆଚମନ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ପରେ ଅନ୍ୟମାନେ।

ସୁସ୍ଵଧେତ୍ଯାଶିଷା ଯୁକ୍ତାଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଚ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଦକ୍ଷିଣାଂ ତେଭ୍ଯୋ ଵାଚଯେଦ୍ ଵୈଶ୍ଵଦେଵିକାନ୍ । ପ୍ରୀଯନ୍ତାମିତି ଯେ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ୍ତେନ ଇତୀରଯେତ୍ ।। ୧୪.

‘ସୁସ୍ଵଧା’ ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଉଁଠି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଦାନ ଦେଇ ଶେଷରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ—‘ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିବା ଦରକାର।

ତଥେତି ଚୋକ୍ତେ ତୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ ପ୍ରାର୍ଥନୀଯାସ୍ତଥାଶିଷଃ । ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵିସର୍ଜଯେଦ୍ ଦେଵାନ୍ ପୂର୍ଵଂ ପୈତ୍ରାନ୍ମହାମତେ ।। ୧୪.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ‘ତଥା’ ବୋଲି କହିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବଜମାନେ, ପରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ମାତାମହାନାମପ୍ଯେଵଂ ସହ ଦେଵୈଃ କ୍ରମଃ ସ୍ମୃତଃ । ଭୋଜନେ ଚ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ଦାନେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଵିସର୍ଜ୍ଜନେ । ଆପାଦଶୌଚନାତ୍ ପୂର୍ଵଂ କୁର୍ଯାଦେଵ ଦ୍ଵିଜନ୍ମସୁ ।। ୧୪.

ଏହିପରି ମାମାଘର ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମିଶାଇ ଏହି କ୍ରମ ରହିଛି—ଭୋଜନ, ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଓ ବିଦାୟ। ଶୁଚିତା ପାଇଁ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ ପୂର୍ବରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ।

ଜାନନ୍ତଂ ପ୍ରଥମଂ ପିତ୍ର୍ଯଂ ତଥା ମାତାମହେଷୁ ଚ । ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ପ୍ରୀତିଵଚଃ ସଂମାନ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଥିତାଂସ୍ତତଃ । ନିଵର୍ତ୍ତେତାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତ ଆଦ୍ଵାରାନ୍ତମନୁଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୧୪.

ପ୍ରଥମେ ପିତୃପକ୍ଷ ପୂର୍ବଜମାନେ, ପରେ ମାମାଘର ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଭରା କଥାରେ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ। ସମ୍ମାନ ଓ ଅନୁରୋଧ କରି, ସେମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ବାହାରିବା ଉଚିତ।

ତତସ୍ତୁ ଵୈଶ୍ଵଦେଵାଖ୍ଯାଂ କୁର୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯକ୍ରିଯାଂ ତତଃ । ଭୁଞ୍ଜୀଯାଚ୍ଚ ସମଂ ପୂଜ୍ଯ ଭୃତ୍ଯବନ୍ଧୁଭିରାତ୍ମନା ।। ୧୪.

ତାପରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ନାମକ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ଆଦରଯୋଗ୍ୟ, ଦାସ, ବନ୍ଧୁ ଓ ନିଜେ ଏକାସାଥିରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ବୁଧଃ କୁର୍ଯାତ୍ ପିତ୍ର୍ଯଂ ମାତାମହଂ ତଥା । ଶ୍ରାଦ୍ଧୈରାପ୍ଯାଯିତା ଦଦ୍ଯୁଃ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ପିତାମହାଃ ।। ୧୪.

ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ପିତୃପକ୍ଷ ଓ ମାମାଘର ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।

ତ୍ରୀଣି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପଵିତ୍ରାଣି ଦୌହିତ୍ରଃ କୁତପସ୍ତିଲାଃ । ରଜତସ୍ଯ ତଥା ଦାନଂ ତଥା ସଂଦର୍ଶନାଦିକମ୍ ।। ୧୪.

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତିନିଟି ଜିନିଷ ପବିତ୍ର—ନାତି, କୁଶ ଓ ତିଳ। ଏହା ସହିତ ରୂପା ଦାନ, ଆଦର ଦେଖାଇବା ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।

ଵର୍ଜ୍ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଵତା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କ୍ରୋଧୋଽଧ୍ଵଗମମଂ ତ୍ଵରା । ଭୋକ୍ତୁରପ୍ଯତ୍ର ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ତ୍ରଯମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ ।। ୧୪.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧ, ଯାତ୍ରା ଓ ତ୍ୱରା ବର୍ଜନୀୟ। ଏହି ତିନିଟି ଜିନିଷ ଭୋକ୍ତା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଃ ସପିତରସ୍ତଥା ମାତାମହା ଦ୍ଵିଜ । କୁଲଂ ଚାପ୍ଯାଯତେ ପୁଂସାଂ ସର୍ଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତାମ୍ ।। ୧୪.

ବିଶ୍ୱଦେବତା, ପୂର୍ବଜମାନେ, ମାମାଘର ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଗୋତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି।

ସୋମାଧାରଃ ପିତୃଗଣୋ ଯୋଗାଧାରଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯୋଗିନିଯୁକ୍ତଂ ତୁ ତସ୍ମଦ୍ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଶସ୍ଯତେ ।। ୧୪.

ପୂର୍ବଜମାନେ ସୋମ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯୋଗର ଆଧାର। ତେଣୁ, ଯୋଗ ଶିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ସହସ୍ତ୍ରସ୍ଯାପି ଵିପ୍ରାଣାଂ ଯୋଗୀ ଚେତ୍ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତଃ । ସର୍ଵାନ୍ ଭୋକ୍ତୄଂସ୍ତାରଯତି ଯଜମାନଂ ତଥା ଦ୍ଵିଜ ।। ୧୪.

ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଏକ ଯୋଗୀ ସାମ୍ନାରେ ରହିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଭୋକ୍ତା ଓ ଯଜ୍ମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।

ମହ୍ଯଂ ସନତ୍କୁମାରେଣ ପୂର୍ଵକଲ୍ପେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । କଥିତଂ ଵାଯୁନା ଚାପି ଦେଵାନାଂ ଶଂଭୁନା ତଥା ।। ୧୪.

ଏହି କଥା ପୂର୍ବକଳ୍ପରେ ସନତ୍କୁମାର, ବାୟୁ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ କୁହାଯାଇଥିଲା।

ଋଷୀଣାଂ ଶକ୍ତିପୁତ୍ରେଣ ତଥା ମୈତ୍ରେଯସଂଜ୍ଞିତେ । ଭଵିଷ୍ଯତି କ୍ରମାଦ୍ ଯାଵନ୍ ମଯା ତେ କଥିତଂ ଦ୍ଵିଜ ।। ୧୪.

ଋଷିମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୈତ୍ରେୟ ନାମକ ଯିଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କୁହିଥିଲେ। ଯେପରି ଅନୁକ୍ରମରେ ହେବ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।

) ଇଯଂ ସର୍ଵପୁରାଣେଷୁ ସାମାନ୍ଯା ପୈତୃକୀ କ୍ରିଯା । ଏତତ୍ କ୍ରମାତ୍ କର୍ମକାଣ୍ଡଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯେତ ବନ୍ଧନାତ୍ ।। ୧୪.

ସମସ୍ତ ପୁରାଣରେ ଏହି ପିତୃକ୍ରିୟା ସାଧାରଣ ଭାବରେ ରହିଛି। ଏହି କ୍ରମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଝିଲେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଏତଦାଶ୍ରିତ୍ଯ ନିର୍ଵାଣଂ ଋଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ । ପ୍ରାପ୍ତା ଗୌରମୁଖେଦାନୀଂ ତ୍ଵମପ୍ଯେଵଂ ପରୋ ଭଵ ।। ୧୪.

ଏହି ଉପରେ ଭରସା କରି ଦୃଢ଼ ନିୟମ ରଖିଥିବା ଋଷିମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଛନ୍ତି। ଏବେ ଗୋମୁଖ ପଥରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ।

ଇତି ତେ କଥିତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୃଚ୍ଛତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ପିତୄନ୍ ଯଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ ଯସ୍ତସ୍ଯ କିମତଃ ପରମ୍ । ନ ତସ୍ମାତ୍ ପରତଃ ପିତ୍ର୍ଯଂ ତନ୍ତ୍ରମସ୍ତୀତି ନିଶ୍ଚଯଃ ।। ୧୪.

ଏହିପରି ଭକ୍ତିଭାବରେ ପଚାରିଥିବା ତୁମକୁ ମୁଁ କହିଲି। ପୂର୍ବଜମାନେ ପୂଜି ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ଏଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ପିତୃକ୍ରିୟାଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତଦା ଧାତ୍ରି ପିତୃତନ୍ତ୍ରଂ ମହାମୁନିଃ । ସଂସ୍ମାରିତୋ ଜନ୍ମଶତଂ ମାର୍କଣ୍ଡେଯେନ ଧୀମତା ।। ୧୫.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧରାମାତା, ମହାମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ତୁମେ ଯେ ପୂର୍ବଜମର କର୍ମ ଓ ପୂର୍ବ ଶତଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ, ସେଥିରେ ସେ ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।

ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ । ଭଗଵନ୍ ଗୌରମୁଖଃ କୋଽସୌ ଅନ୍ଯଜନ୍ମନି କଃ ସ୍ମୃତଃ । କଥଂ ଚ ସ୍ମୃତଵାନ୍ ସ୍ମୃତ୍ଵା କିଂ ଚକାର ଚ ସତ୍ତମଃ ।। ୧୫.

ଧରା କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଗୌରମୁଖ କିଏ? ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ କିଏ ଥିଲେ? ସେ କିପରି ସ୍ମରଣ କଲେ ଏବଂ ସ୍ମରଣ କରି କଣ କଲେ?

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଭୃଗୁରାସୀତ୍ ସ୍ଵଯଂ ସାକ୍ଷାଦନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମ ଜନ୍ମନି । ତଦନ୍ଵଯାତ୍ମଜସ୍ତ୍ଵେଷ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାମୁନିଃ ।। ୧୫.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ନିଜେ ଭୃଗୁ ଥିଲେ, ଏହି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାମୁନି ତାଙ୍କର ବଂଶଜ।

ପୁତ୍ରୈସ୍ତୁ ବୋଧିତା ଯୂଯଂ ସୁଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥେତି ଯତ୍ । ପ୍ରାଗୁକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତେନ ମାର୍କଣ୍ଡେଯେନ ବୋଧିତଃ ।। ୧୫.

ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ ଯେ, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଚେତନ ହେବା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଇବା; ଏହିପରି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥିଲା।

ସସ୍ମାର ସର୍ଵଜନ୍ମାନି ସ୍ମୃତ୍ଵା ଚୈଵ ତୁ ଯତ୍କୃତମ୍ । ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ଵରାରୋହେ କଥଯାମି ସମାସତଃ ।। ୧୫.

ସେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଏବଂ କଣ କରିଥିଲେ ତାହା ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇଲେ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହାକୁ ଶୁଣ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି।

ଏଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଧାନେନ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ତତଃ ପିତୄନ୍ । ଇଷ୍ଟ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଧରେଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସ ମୁନିସ୍ତୂପଚକ୍ରମେ ।। ୧୫.

ଏଭଳି, ସେ ମୁନି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ପ୍ରଭାସଂ ନାମ ଯତ୍ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯାନ୍ତକଂ ଦେଵଂ ସ୍ତୋତୁଂ ଗୌରମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ ।। ୧୫.

ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥରେ, ଗୌରମୁଖ ସେଠାରେ ଦୈତ୍ୟନାଶକ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଦଢ଼ ହେଲେ।

ଗୌରମୁଖ ଉଵାଚ । ସ୍ତୋଷ୍ଯେ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ରିପୁଦର୍ପହଂ ଶିଵଂ ନାରାଯଣଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ଆଦିତ୍ଯଚନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଵିଯୁଗସ୍ଥମାଦ୍ଯଂ ପୁରାତନଂ ଦୈତ୍ଯହରଂ ସଦା ହରିମ୍ ।। ୧୫.

ଗୌରମୁଖ କହିଲେ: ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଶିବ, ନାରାୟଣ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଆଧାର, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର-ଅଶ୍ୱିନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଦ୍ୟମାନ ପ୍ରାଚୀନ ଦୈତ୍ୟନାଶକ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବି।

ଚକାର ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଵପୁରାତ୍ମନୋ ଯଃ ପୁରାକୃତଂ ଵେଦଵିନାଶକାଲେ । ମହାମହୀଧୃଗ୍ଵପୁରଗ୍ରପୁଚ୍ଛ - ଛଟାହଵାର୍ଚ୍ଚିଃ ସୁରଶତ୍ରୁହାଦ୍ଯଃ ।। ୧୫.

ଯିଏ ବେଦ ନାଶ ହେବାବେଳେ ପୂର୍ବରୁ ମାଛ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ବଡ଼ ଦେହ ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ଯାହାର ପୁଛ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଶତ୍ରୁନାଶକ।

ତଥାବ୍ଧିମନ୍ଥାନକୃତେ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଂ ଦଧାର ଯଃ କୌର୍ମ୍ମଵପୁଃ ପୁରାଣମ୍ । ହିତେଚ୍ଛଯା ଯଃ ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣଃ ପ୍ରପାତୁ ମାଂ ଦୈତ୍ଯହରଃ ସୁରେଶଃ ।। ୧୫.

ଯିଏ ସମୁଦ୍ର ମଥନ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପାହାଡ଼କୁ ବହନ କଲେ, ସେ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ଭଲ କାମନାରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ ଓ ଦୈତ୍ୟନାଶକ, ସେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।