ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଯୋଽସୌ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗୁଷ୍ଠସଂଭଵଃ । ତସ୍ଯାଦୌ ତତ୍ର ଵଂଶେନ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍ ।। ୨.

ଯିଏ ସେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଜାପତି, ଯିଏ ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଦେଵାଶ୍ଚ ଦାନଵାଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗପକ୍ଷିଣଃ । ସର୍ଵେ ଦକ୍ଷସ୍ଯ କନ୍ଯାସୁ ଜାତାଃ ପରମଧାର୍ମିକାଃ ।। ୨.

ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ—ସମସ୍ତେ ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟାମାନଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।

ଯୋଽସୌ ରୁଦ୍ରେତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ପୁତ୍ରଃ କ୍ରୋଧସମୁଦ୍ଭଵଃ । ଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟିଲାତ୍ ତସ୍ଯ ଲଲାଟାତ୍ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ।। ୨.

ଯିଏ ରୁଦ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭୃକୁଟି ଭଙ୍ଗି ଲଳାଟରୁ ସେ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ।

ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀନରଵପୁଃ ପ୍ରଚଣ୍ଡୋଽତିଭଯଂକରଃ । ଵିଭଜାତ୍ମାନମିତ୍ଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଣାଽନ୍ତର୍ଦଧେ ପୁନଃ ।। ୨.

ସେ ଅର୍ଦ୍ଧ ନାରୀ ଅର୍ଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୀଷଣ ଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ନିଜକୁ ବିଭାଜନ କରିବାକୁ କହିଲେ, ତାପରେ ସେ ପୁଣି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ତଥୋକ୍ତୋଽସୌ ଦ୍ଵିଧା ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ପୁରୁଷତ୍ଵଂ ଚକାର ସଃ । ବିଭେଦ ପୁରୁଷତ୍ଵଂ ଚ ଦଶଧା ଚୈକଧା ଚ ସଃ । ତତସ୍ତ୍ଵେକାଦଶ ଖ୍ଯାତା ରୁଦ୍ରା ବ୍ରହ୍ମସମୁଦ୍ଭଵାଃ ।। ୨.

ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ ସେ ନିଜକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ—ଏକ ନାରୀ ଏବଂ ଏକ ପୁରୁଷ। ପୁରୁଷ ଭାଗକୁ ଦଶ ଭାଗରେ ବିଭାଜନ କଲେ ଏବଂ ଏକ ଭାଗ ରଖିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

ଅଯମୁଦ୍ଦେଶତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ରୁଦ୍ରସର୍ଗୋ ମଯାଽନଘେ । ଇଦାନୀଂ ଯୁଗମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥଯାମି ସମାସତଃ ।। ୨.

ଏହିପରି ଭାବରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି, ହେ ପାପହୀନେ, ଏବେ ମୁଁ ଯୁଗମାନଙ୍କର ମହିମା ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।

କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଶ୍ଚ କଲିଶ୍ଚେତି ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍ । ଏତସ୍ମିନ୍ ଯେ ମହାସତ୍ତ୍ଵା ରାଜାନୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ । ଦେଵାସୁରାଶ୍ଚ ଯଂ ଚକ୍ରୁର୍ଧର୍ମଂ କର୍ମ ଚ ତଚ୍ଛୃଣୁ ।। ୨.

କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଏବଂ କଳି—ଏହି ଚାରି ଯୁଗ ଅଛି। ଏହି ଯୁଗଗୁଡିକରେ ମହାତ୍ମାମାନେ—ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଥିବା ରାଜାମାନେ, ଦେବତା ଏବଂ ଦାନବମାନେ ଧର୍ମ ଏବଂ କର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣ।

ଆସୀତ୍ ପ୍ରଥମକଲ୍ପେ ତୁ ମନୁଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ପୁରା । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ଜଜ୍ଞେ ଅତିମାନୁଷଚେଷ୍ଟିତମ୍। ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋତ୍ତାନପାଦନାମାନଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲମ୍ ।। ୨.

ପ୍ରଥମ କଳ୍ପରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ମାନବ ଚେଷ୍ଟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା—ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଏବଂ ଉତ୍ତାନପାଦ, ଦୁହେଁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।

ତତ୍ର ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋ ରାଜା ମହାଯଜ୍ଵା ତପୋବଲଃ । ସ ଚେଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିପୁଲୈର୍ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ ।। ୨.

ସେଠାରେ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ନାମକ ରାଜା, ମହାଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଭିନ୍ନ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ।

ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଷୁ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଭରତାଦୀନ୍ ସୁତାନ୍ ନିଜାନ୍ । ସ୍ଵଯଂ ଵିଶାଲାଂ ଵରଦାଂ ଗତ୍ଵା ତେପେ ମହତ୍ ତପଃ ।। ୨.

ସେ ନିଜ ପୁଅମାନେ, ଭାରତ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ନିଜେ ବିଶାଳ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଭୂମିକୁ ଯାଇ, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ତପସି ରାଜ୍ଞୋ ଵୈ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତିନଃ । ଉପେଯାନ୍ନାରଦସ୍ତତ୍ର ଦିଦୃକ୍ଷୁର୍ଧର୍ମଚାରିଣମ୍ ।। ୨.

ସେ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବାବେଳେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ନାରଦ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।

ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାରଦଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଜ୍ଵଲଦ୍ଭାସ୍କରତେଜସମ୍ । ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାନେନ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ହର୍ଷିତସ୍ତଦା ।। ୨.

ନାରଦଙ୍କୁ ଆକାଶରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖି, ରାଜା ଖୁସିରେ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କଲେ।

ତସ୍ଯାସନଂ ଚ ପାଦ୍ଯଂ ଚ ସମ୍ଯକ୍ ତସ୍ଯ ନିଵେଦ୍ଯ ଵୈ । ସ୍ଵାଗତାଦିଭିରାଲାପୈଃ ପରସ୍ପରମଵୋଚତାମ୍ । କଥାନ୍ତେ ନାରଦଂ ରାଜା ପପ୍ରଚ୍ଛ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନମ୍ ।। ୨.

ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ଆସନ ଏବଂ ପାଦଧୋଆ ପାଣି ଦେଲେ। ସ୍ବାଗତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୌଳିକ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ହେଲା। କଥା ଶେଷରେ, ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ପ୍ରିଯଵ୍ରତ ଉଵାଚ । ଭଗଵନ୍ କିଞ୍ଚିଦାଶ୍ଚର୍ଯମେତସ୍ମିନ୍ କୃତସଂଜ୍ଞିତେ । ଯୁଗେ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ଵାଽପି ତନ୍ମେ କଥଯ ନାରଦ ।। ୨.

ପ୍ରିୟବ୍ରତ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ଏହି କୃତ ଯୁଗରେ ଆପଣ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣିଛନ୍ତି କି? ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ନାରଦ।

ନାରଦ ଉଵାଚ । ଆଶ୍ଚର୍ଯମେକଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ମେ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ପ୍ରିଯଵ୍ରତ । ହ୍ଯସ୍ତନେଽହନି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ଵେତାଖ୍ଯଂ ଗତଵାନହମ୍ । ଦ୍ଵୀପଂ ତତ୍ର ସରୋ ଦୃଷ୍ଟଂ ଫୁଲ୍ଲପଙ୍କଜମାଲିନମ୍ ।। ୨.

ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଛି, ପ୍ରିୟବ୍ରତ, ଶୁଣ। ଗତକାଲି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଶ୍ୱେତ ନାମକ ଦ୍ୱୀପକୁ ଗଲି, ସେଠାରେ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏକ ହ୍ରଦ ଦେଖିଲି।

ସରସସ୍ତସ୍ଯ ତୀରେ ତୁ କୁମାରୀଂ ପୃଥୁଲୋଚନାମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽହଂ ଵିସ୍ମଯାପନ୍ନସ୍ତାଂ କନ୍ଯାମାଯତେକ୍ଷଣାମ୍ ।। ୨.

ସେ ହ୍ରଦର କୂଳରେ ମୁଁ ଏକ ବଡ଼ ଚକୁଁ ଥିବା କୁମାରୀକୁ ଦେଖିଲି; ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଆକର୍ଷକ ନୟନ ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲି।

ପୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଦା ମଧୁରଭାଷିଣୀମ୍ । କାଽସି ଭଦ୍ରେ କଥଂ ଵାଽସି କିଂ ଵା କାର୍ଯମିହ ତ୍ଵଯା । କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗି ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଶୋଭନେ ।। ୨.

ମୁଁ ସେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା କୁମାରୀକୁ ପଚାରିଲି: ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ କିଏ? କିପରି ଏଠାରେ ଅଛ? ଏଠାରେ ତୁମର କଣ କାମ? ଶୋଭନାଙ୍ଗି, ତୁମେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ କୁହ।

ଏଵମୁକ୍ତା ମଯା ସା ହି ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽନିମିଷେକ୍ଷଣା । ସ୍ମୃତ୍ଵା ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ଥିତା ଯାଵତ୍ ତାଵନ୍ମେ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୨.

ମୁଁ ଏପରି ପଚାରିବା ପରେ, ସେ ଅନିମିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଦେଖୁଥିଲେ ଏବଂ ମନେ କରି ନିରବ ରହିଲେ; ସେଠାରେ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ପାଇଲି।

ଵିସ୍ମୃତଂ ସର୍ଵଵେଦାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଚୈଵ ହ । ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଶିକ୍ଷାଶ୍ଚ ଵେଦାନାଂ ସ୍ମୃତଯସ୍ତଥା ।। ୨.

ମୋ ପାଖରୁ ସମସ୍ତ ବେଦ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର, ଯୋଗ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ବେଦମାନଙ୍କର ସ୍ମୃତି ସବୁ ଭୁଲିଯାଇଥିଲା।

ସର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ମେ ରାଜନ୍ କୁମାର୍ଯାଽପହୃତଂ କ୍ଷଣାତ୍ । ତତୋଽହଂ ଵିସ୍ମଯାର୍ଵିଷ୍ଟଶ୍ଚିନ୍ତାଶୋକସମନ୍ଵିତଃ ।। ୨.

ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଦେଖିଲି ମାତ୍ର, ସେ କନ୍ୟା ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନେଇଗଲା। ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲି, ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲି।

ତାମେଵ ଶରଣଂ ଗତ୍ଵା ଯାଵତ୍ ପଶ୍ଯାମି ପାର୍ଥିଵ । ତାଵଦ୍ ଦିଵ୍ଯଃ ପୁମାଂସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶରୀରେ ସମଦୃଶ୍ଯତ ।। ୨.

ମୁଁ ସେଇ କନ୍ୟାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲି, ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭିତରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ତସ୍ଯାପି ପଂସୋ ହୃଦଯେ ତ୍ଵପରସ୍ତସ୍ଯ ଚୋରସି । ଅନ୍ଯୋ ରକ୍ତେକ୍ଷଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସନ୍ନିଭଃ ।। ୨.

ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭିତରେ ଆଉ ଜଣେ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ପୁରୁଷଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଆଉ ଜଣେ ଦେଖାଗଲେ—ତାଙ୍କ ଲାଲ ଆଖି, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଦୀପ୍ତ।

ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁମାଂସୋଽତ୍ର ତ୍ରଯଃ କନ୍ଯାଶରୀରଗାଃ । କ୍ଷଣେନ ତତ୍ର କନ୍ଯୈକା ନ ତାନ୍ ପଶ୍ଯାମି ସୁଵ୍ରତ ।। ୨.

ଏଭଳି ଭାବେ ମୁଁ ସେଇ କନ୍ୟାଙ୍କ ଶରୀର ଭିତରେ ତିନି ଜଣ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲି; କିନ୍ତୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କେବଳ କନ୍ୟା ମାତ୍ର ରହିଗଲେ—ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଉ ଦେଖିପାରିଲିନି।

ତତଃ ପୃଷ୍ଟା ମଯା ଦେଵୀ ସା କୁମାରୀ କଥଂ ମମ । ଵେଦା ନଷ୍ଟା ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଭଦ୍ରେ ତନ୍ନାଶକାରଣମ୍ ।। ୨.

ତାପରେ ମୁଁ ସେଇ ଦେବୀ, ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି: 'ମୋର ବେଦଗୁଡ଼ିକିଏମିତି ହରାଇଗଲା? ହେ ଭଦ୍ରେ, ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହ।'

କନ୍ଯୋଵାଚ । ମାତାଽହଂ ସର୍ଵଵେଦାନାଂ ସାଵିତ୍ରୀ ନାମ ନାମତଃ । ମାଂ ନ ଜାନାସି ଯେନ ତ୍ଵଂ ତତୋ ଵେଦା ହୃତାସ୍ତଵ ।। ୨.

କନ୍ୟା କହିଲେ: 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ବେଦର ମାଆ, ମୋର ନାଁ ସାବିତ୍ରୀ। ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିନଥିଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମ ବେଦ ହରାଇଗଲା।'

ଏଵମୁକ୍ତେ ତଯା ରାଜନ୍ ଵିସ୍ମଯେନ ତପୋଧନ । ପୃଷ୍ଟା କ ଏତେ ପୁରୁଷା ଏତତ୍କଥଯ ଶୋଭନେ

ସେଉଁଠି ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପଚାରିଲି: 'ଏହି ପୁରୁଷମାନେ କିଏ? ହେ ଶୋଭାମୟୀ, ଦୟାକରି କହ।'

କନ୍ଯୋଵାଚ ଯ ଏଷ ମଚ୍ଛରୀରସ୍ଥଃ ସର୍ଵାଙ୍ଗୈଶ୍ଚାରୁଲୋଚନଃ । ଏଷ ଋଗ୍ଵେଦନାମା ତୁ ଦେଵୋ ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଵହ୍ନିଭୂତୋ ଦହତ୍ଯାଶୁ ପାପାନ୍ଯୁଚ୍ଚାରଣାଦନୁ ।। ୨.

କନ୍ୟା କହିଲେ: 'ଯିଏ ମୋର ଶରୀର ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଶୋଭାମୟ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ସେ ନାରାୟଣ ଦେବ, ଯାହାକୁ ଋଗ୍ବେଦ କୁହାଯାଏ। ସେ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶୀଘ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଦେଇଥାନ୍ତି।'

ଏତସ୍ଯ ହୃଦଯେ ଯୋଽଯଂ ଦୃଷ୍ଟ ଆସୀତ୍ ତ୍ଵଯାତ୍ମଜଃ । ସ ଯଜୁର୍ଵେଦରୂପେଣ ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମହାବଲଃ ।। ୨.

'ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭିତରେ ଯାହାକୁ ତୁମେ ଦେଖିଥିଲ, ହେ ପୁତ୍ର, ସେ ଯଜୁର୍ବେଦର ଆକାରରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।'

ତସ୍ଯାପ୍ଯୁରସି ସଂଵିଷ୍ଟୋ ଯ ଏଷ ଶୁଚିରୁଜ୍ଜ୍ଵଲଃ । ସ ସାମଵେଦନାମା ତୁ ରୁଦ୍ରରୂପୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ଏଷ ଆଦିତ୍ଯଵତ୍ ପାପାନ୍ଯାଶୁ ନାଶଯତେ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨.

'ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଯିଏ ବସିଛନ୍ତି, ଶୁଭ୍ର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ସାମବେଦ ରୂପୀ ରୁଦ୍ର। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ମନ୍ତ୍ରସ୍ମରଣ କଲେ ଶୀଘ୍ର ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି।'