ଵରାହପୁରାଣମ୍

ମିତ୍ରଧ୍ରୁକ୍ କୁନଖୀ ଚୈଵ ଶ୍ଯାଵଦନ୍ତସ୍ତଥା ଦ୍ଵିଜଃ । କନ୍ଯାଦୂଷଯିତା ଵହ୍ନିଵେଦୋଜ୍ଝଃ ସୋମଵିକ୍ରଯୀ ।। ୧୪.

ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଥିବା, ଅସ୍ଥିର ନଖ ଥିବା, କଳା ଦାନ୍ତ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କନ୍ୟାକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଥିବା, ଅଗ୍ନିକୁ ଅବହେଳା କରିଥିବା, ସୋମ ବିକ୍ରୟ କରିଥିବା—

ଅଭିଶପ୍ତସ୍ତଥା ସ୍ତେନଃ ପିଶୁନୋ ଗ୍ରାମଯାଜକଃ । ଭୃତକାଧ୍ଯାପକଶ୍ଚୈଵ ଭୃତକାଧ୍ଯାପିତଶ୍ଚ ଯଃ ।। ୧୪.

ଶାପିତ, ଚୋର, ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଅପବାଦ କରିଥିବା, ଗ୍ରାମ ପୁଜାରୀ, ଦେୟ ନେଇ ପଢାଇଥିବା ଓ ଦେୟ ଦେଇ ପଢିଥିବା—

ପରପୂର୍ଵାପତିଶ୍ଚୈଵ ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତଥୋଜ୍ଝକଃ । ଵୃଷଲୀସୂତିପୋଷ୍ଯଶ୍ଚ ଵୃଷଲୀପତିରେଵ ଚ । ତଥା ଦେଵଲକଶ୍ଚାପି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ନାର୍ହନ୍ତି କେତନମ୍ ।। ୧୪.

ଅନ୍ୟର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଜାୟାକୁ ବିବାହ କରିଥିବା, ମାତାପିତାକୁ ଅବହେଳା କରିଥିବା, ନିମ୍ନଜାତି ଜନନୀକୁ ପୋଷଣ କରିଥିବା ଓ ତାଙ୍କ ପତି, ଦେବଳ ପୁଜାରୀ—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ।

ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ବୁଧଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯାଣାଂ ନିମନ୍ତ୍ରଣମ୍ । ଆନିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଦ୍ଵିଜାନ୍ ଗେହମାଗତାନ୍ ଭୋଜଯେଦ୍ ଯତୀନ୍ ।। ୧୪.

ପ୍ରଥମ ଦିନରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ । ନିମନ୍ତ୍ରଣ ନ କରି ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଯତିମାନେ ଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ପାଦଶୌଚାଦିନା ଗେହମାଗତାନ୍ ଭୋଜଯେଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍ । ପଵିତ୍ରପାଣିରାଚାନ୍ତାନାସନେଷୂପଵେଶଯେତ୍ ।। ୧୪.

ପାଦ ଶୁଚିତା ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଚିତା କରି ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ । ପବିତ୍ର ହାତରେ ଓ ଶୁଚିତା ପରେ ଆସନରେ ବସାଇବା ଉଚିତ ।

ପିତୄଣାମଯୁଜୋ ଯୁଗ୍ମାନ୍ ଦେଵାନାମପି ଯୋଜଯେତ୍ । ଦେଵାନାମେକମେକଂ ଵା ପିତୄଣାଂ ଚ ନିଯୋଜଯେତ୍ ।। ୧୪.

ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ ନ କରି ଯୁଗଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ଦେବମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି । କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିତୃ ପାଇଁ ଏକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ।

ତଥା ମାତାମହଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵସମନ୍ଵିତମ୍ । କୁର୍ଵୀତ ଭକ୍ତିସଂପନ୍ନସକ୍ତନ୍ତ୍ରଂ ଵା ଵୈଶ୍ଵଦେଵିକମ୍ ।। ୧୪.

ମାତାମହଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଓ ବୈଶ୍ଵଦେବ କର୍ମ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ । କିମ୍ବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ବୈଶ୍ଵଦେବ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ।

ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଂ ଭୋଜଭେଦ୍ ଵିପ୍ରଂ ଦେଵାନାମୁଭଯାତ୍ମକମ୍ । ପିତୃପୈତାମହାନାଂ ଚ ଭୋଜଯେଚ୍ଚାପ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖାନ୍ ।। ୧୪.

ଦେବମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବସାଇ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ । ପିତୃ ଓ ପୈତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବସାଇ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ପୃଥକ୍ ତଯୋଃ କେଚିଦାହୁଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ କରଣଂ ଦ୍ଵିଜ । ଏକତ୍ରୈକେନ ପାକେନ ଵଦନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ମହର୍ଷଯଃ ।। ୧୪.

କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜ, ଦୁଇ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଲଗା କରିବା ଉଚିତ । ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି, ଏକାଠି ଏକ ପାକରେ କରିବା ଉଚିତ ।

ଵିଷ୍ଟରାର୍ଥଂ କୁଶାନ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯାର୍ଘଵିଧାନତଃ । କୁର୍ଯାଦାଵାହନଂ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦେଵାନାଂ ତଦନୁଜ୍ଞଯା ।। ୧୪.

ବସିବା ପାଇଁ କୁଶ ଦେଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ମାନ କରି, ପ୍ରାଜ୍ଞ ଲୋକେ ଦେବମାନେ ଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ ।

ଯଵାମ୍ବୁନା ଚ ଦେଵାନାଂ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ଵିଧାନଵିତ୍ । ସୁଗନ୍ଧଧୂପଦୀପାଂଶ୍ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ତେଭ୍ଯୋ ଯଥାଵିଧି । ପିତୄଣାମପସକଵ୍ଯେନ ସର୍ଵମେଵୋପକଲ୍ପଯେତ୍ ।। ୧୪.

ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଯବ ଜଳ ଦେଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ । ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୁଗନ୍ଧ ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇବା ଉଚିତ । ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅପସବ୍ୟ ରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ ।

ଅନୁଜ୍ଞାଂ ଚ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦର୍ଭାନ୍ ଦ୍ଵିଧାକୃତାନ୍ । ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵଂ ପିତୄଣାଂ ତୁ କୁର୍ଯାଦାଵାହନଂ ବୁଧଃ । ତିଲାମ୍ବୁନା ଚାପସଵ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଧ୍ଯାଦିକଂ ବୁଧଃ ।। ୧୪.

ଅନୁମତି ନେଇ, ଦର୍ଭାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପିତୃମାନେ ଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ । ତିଳ ଜଳ ଓ ଅପସବ୍ୟ ଦେଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ।

କାଲେ ତତ୍ରାତିଥିଂ ପ୍ରାପ୍ତମନ୍ନକାମଂ ଦ୍ଵିଜାଧ୍ଵଗମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣୈରଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ କାମଂ ତମପି ପୂଜଯେତ୍ ।। ୧୪.

ସେହି ସମୟରେ, ଯଦି ଅତିଥି ଆସିଥାଏ ଯିଏ ଭୋଜନ ଚାହେ, ଦ୍ୱିଜ ଯାତ୍ରୀ, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଲେ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସେଠି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ଯୋଗିନୋ ଵିଵିଧୈ ରୂପୈର୍ନରାଣାମୁପକାରିଣଃ । ଭ୍ରମନ୍ତି ପୃଥିଵୀମେତାମଵିଜ୍ଞାତସ୍ଵରୂପିଣଃ ।। ୧୪.

ଯୋଗୀମାନେ ନିଜ ଅସଳି ଚେହେରା ଲୁଚାଇ ନିଜେ ନିଜେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଧରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରନ୍ତି, ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ।

ତସ୍ମାଦଭ୍ଯର୍ଚଯେତ୍ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେଽତିଥିଂ ବୁଧଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିଯାଫଲଂ ହନ୍ତି ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାପୂଜିତୋଽତିଥିଃ ।। ୧୪.

ଏହି ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଜୁହୁଯାଦ୍ ଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ କ୍ଷାରୈର୍ଵର୍ଜ୍ଯମନ୍ନଂ ତତୋଽନଲେ । ଅନୁଜ୍ଞାତୋ ଦ୍ବିଜୈସ୍ତୈସ୍ତୁ ତ୍ରିଃ କୃତ୍ଵା ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।। ୧୪.

ଉପସ୍ଥିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ତିନିଥର ଲୁଣ ଓ ଖାର ନଥିବା ମସଲା ଦିଆ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନଯେ କଵ୍ଯଵାହନାଯ ସ୍ଵାହେତି ପ୍ରଥମାହୁତିଃ । ସୋମାଯ ଵୈ ପିତୃମତେ ଦାତଵ୍ଯା ତଦନନ୍ତରମ୍ ।। ୧୪.

ପ୍ରଥମ ଅର୍ପଣ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ପିତୃମତ ସୋମକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵୈଵସ୍ଵତାଯ ଚୈଵାନ୍ଯା ତୃତୀଯା ଦୀଯତାହୁତିଃ । ହୁତାଵଶିଷ୍ଟମଲ୍ପାଲ୍ପଂ ଵିପ୍ରପାତ୍ରେଷୁ ନିର୍ଵପେତ୍ ।। ୧୪.

ତୃତୀୟ ଅର୍ପଣ ଭୂତାଧିପତି ବୈବସ୍ବତକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଅର୍ପଣ ଶେଷ ଯେଉଁ ଅଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ରହିଯାଏ, ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ତତୋଽନ୍ନଂ ମୃଷ୍ଟମତ୍ଯର୍ଥମଭୀଷ୍ଟମଭିସଂସ୍କୃତମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଜୁଷଧ୍ଵମିଚ୍ଛାତୋ ଵାଚ୍ଯମେତଦନିଷ୍ଠୁରମ୍ ।। ୧୪.

ତାପରେ, ଭଲ ଭାବରେ ରାନ୍ଧା ଓ ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଇଛିତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, 'ଆପଣମାନେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ମୃଦୁ ଓ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ କହିବା ଉଚିତ।

ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତୈଶ୍ଚ ତଚ୍ଚିତ୍ତୈର୍ମୌନିଭିଃ ସୁମୁଖୈଃ ସୁଖମ୍ । ଅକ୍ରୁଧ୍ଯତା ଅତ୍ଵରତା ଦେଯଂ ତେନାପି ଭକ୍ତିତଃ ।। ୧୪.

ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ମନ ରଖି, ଚୁପ୍ଚାପ ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ସୁଖରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଏହି ଭୋଜନ ଭକ୍ତି ସହିତ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅତି ତ୍ୱରା ବିନା ଦେବା ଉଚିତ।

ରକ୍ଷୋଘ୍ନମନ୍ତ୍ରପଠନଂ ଭୂମେରାସ୍ତରଣଂ ତିଲୈଃ । କୃତ୍ଵାଽଧ୍ଯେଯାଶ୍ଚ ପିତରସ୍ତ ଏଵ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ।। ୧୪.

ରକ୍ଷା କରିବା ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଓ ଭୂମିରେ ତିଳ ଛିଟି ଦେଇ, ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ପଠିବା ଉଚିତ।

ପିତା ପିତାମହଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵ ପ୍ରପିତାମହଃ । ମମ ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ହୋମାପ୍ଯାଯିତମୂର୍ତ୍ତଯଃ ।। ୧୪.

ମୋର ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଦେହ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ଆଜି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉନ୍ତୁ।

ପିତାପିତାମହଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵ ପ୍ରପିତାମହଃ । ମମ ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ଵିପ୍ରଦେହେଷୁ ସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୧୪.

ମୋର ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦେହରେ ବସିଛନ୍ତି, ଆଜି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉନ୍ତୁ।

ପିତା ପିତାମହଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵ ପ୍ରପିତାମହଃ । ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ପିଣ୍ଡେଷୁ ମଯା ଦତ୍ତେଷୁ ଭୂତଲେ ।। ୧୪.

ମୋର ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ, ମୁଁ ଭୂମିରେ ଦିଆ ପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉନ୍ତୁ।

ପିତା ପିତାମହଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵ ପ୍ରପିତାମହଃ । ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ମେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯନ୍ମଯୈତଦୁଦାହୃତମ୍ ।। ୧୪.

ମୋର ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ, ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯେଉଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉନ୍ତୁ।

ମାତାମହସ୍ତୃପ୍ତିମୁପୈତୁ ତସ୍ଯ ତଥା ପିତା ତସ୍ଯ ପିତା ତତୋଽନ୍ଯଃ । ଵିଶ୍ଵେଽଥ ଦେଵାଃ ପରମାଂ ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯନ୍ତୁ ଚ ଯାତୁଧାନାଃ ।। ୧୪.

ମୋର ମାମା, ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାମହ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉନ୍ତୁ; ଦୁଷ୍ଟ ଭୂତମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।

ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରୋ ହଵ୍ଯସମସ୍ତକଵ୍ଯ- ଭୋକ୍ତାଽଵ୍ଯଯାତ୍ମା ହରିରୀଶ୍ଵରୋଽତ୍ର । ତତ୍ସନ୍ନିଧାନାଦପଯାନ୍ତୁ ସଦ୍ଯୋ ରକ୍ଷାଂସ୍ଯଶେଷାଣ୍ଯସୁରାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ।। ୧୪.

ଯଜ୍ଞର ନାୟକ, ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କର ଅର୍ପଣ ଭୋଗ କରୁଥିବା ହରି ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ। ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଭୂତ ଓ ଅସୁରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଦୂର ହେଉନ୍ତୁ।

ତୃପ୍ତେଷ୍ଵେତେଷୁ ଵିପ୍ରେଷୁ କିରେଦନ୍ନଂ ମହୀତଲେ । ଦଦ୍ଯାଦାଚମନାର୍ଥାଯ ତେଭ୍ଯୋ ଵାରି ସକୃତ୍ସକୃତ୍ ।। ୧୪.

ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଭୂମିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଓ ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଚିପିବା ପାଇଁ ଏକଥର କିମ୍ବା ଅନେକଥର ଦେବା ଉଚିତ।

ସୁତୃପ୍ତୈସ୍ତୈରନୁଜ୍ଞାତଃ ସର୍ଵେଣାନ୍ନେନ ଭୂତଲେ । ସଲିଲେନ ତତଃ ପିଣ୍ଡାନ୍ ସମାଗୃହ୍ଯ ସମାହିତଃ ।। ୧୪.

ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଭୂମିରୁ ଜଳ ସହିତ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ଉଠାଇବା ଉଚିତ।