ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତତ୍ରାପ୍ଯସାମର୍ଥ୍ଯଯୁତଃ କରାଗ୍ରାଗ୍ରସ୍ଥିତାଂସ୍ତିଲାନ୍ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯାଯ କସ୍ମୈଚିଦ୍ ଦ୍ଵିଜ ଦାସ୍ଯତି ।। ୧୩.

ଏହି ମଧ୍ୟ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ତେବେ ହାତର ଆଗରେ ଥିବା ଅଳ୍ପ ତିଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଇପାରିବେ।

ତିଲୈଃ ସପ୍ତାଷ୍ଟଭିର୍ଵାପି ସମଵେତାଂ ଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍ । ଭକ୍ତିନମ୍ରଃ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯାପ୍ଯସ୍ମାକଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯତି ।। ୧୩.

ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ତିଳ, କିମ୍ବା ଏକ ମୁଠି ଜଳ, ଭକ୍ତି ଓ ବିନୟ ସହିତ ଆମ ପାଇଁ ଦେଇଲେ, ସେ ଦାନ ମାନ୍ୟ।

ଯତଃ କୁତଶ୍ଚିତ୍ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଗୋଭ୍ଯୋ ଵାପି ଗଵାହ୍ନିକମ୍ । ଅଭାଵେ ପ୍ରୀଣଯତ୍ଯସ୍ମାନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ।। ୧୩.

ଯେଉଁ କିଛି ଯେଉଁଠାରୁ ମିଳେ, କିମ୍ବା ଗାଁର ଦିନ ଦୁଇ ଦୁଧ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ ଥିଲେ, ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବେ।

ସର୍ଵାଭାଵେ ଵନଂ ଗତ୍ଵା କକ୍ଷାମୂଲପ୍ରଦର୍ଶକଃ । ସୂର୍ଯାଦିଲୋକପାଲାନାମିଦମୁଚ୍ଚୈଃ ପଠିଷ୍ଯତି ।। ୧୩.

ସମସ୍ତ କିଛି ନାହିଁ ଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ଗଛର ମୂଳରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।

ନ ମେଽସ୍ତି ଵିତ୍ତଂ ନ ଧନଂ ନ ଚାନ୍ଯ- ଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ଯୋଗ୍ଯଂ ସ୍ଵପିତୄନ୍ ନତୋଽସ୍ମି । ତୃପ୍ଯନ୍ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ପିତରୋ ମଯୈତୌ ଭୁଜୌ ତତୌ ଵର୍ତ୍ମନି ମାରୁତସ୍ଯ ।। ୧୩.

ମୋ ପାଖରେ ଧନ ନାହିଁ, ଧନ-ଦୌଳତ୍ୟ ନାହିଁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ମୁଁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ମୋ ଭକ୍ତିରେ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତୁ—ମୋ ଦୁଇ ହାତ ବାୟୁପଥରେ ପ୍ରସାରିତ।

ଇତ୍ଯେତତ୍ ପିତୃଭିର୍ଗୀତଂ ଭାଵାଭାଵପ୍ରଯୋଜନମ୍ । କୃତଂ ତେନ ଭଵେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ଦ୍ଵିଜ ।। ୧୩.

ଏହିପରି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଜୀବନ ଓ ଅଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଏହି ଗୀତ କହିଛନ୍ତି । ଏହିପରି ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଏହା କରେ, ସେହି କର୍ମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେବ ।

ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ଉଵାଚ । ଏତନ୍ମେ କଥିତଂ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା । ସନକାନୁଜେନ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଶ୍ରୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ ।। ୧୪.

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ସନକଙ୍କ ଭାଇ ମୋତେ କହିଥିଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାନେ, ଏବେ ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ ।

ତ୍ରିଣାଚିକେତସ୍ତ୍ରିମଧୁସ୍ତ୍ରିସୁପର୍ଣଃ ଷଡଙ୍ଗଵିତ୍ । ଵେଦଵିତ୍ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯୋ ଯୋଗୀ ତଥା ଵୈ ଜ୍ଯୋଷ୍ଠସାମଗଃ ।। ୧୪.

ଯିଏ ତିନି ନଚିକେତା ଅଗ୍ନି, ତିନି ମଧୁ ମନ୍ତ୍ର, ତିନି ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ଲୋକ ଜାଣିଥାଏ, ଷଡଙ୍ଗ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଯୋଗୀ ଓ ଜ୍ୟୋଷ୍ଠ ସାମଗ ଅଟୁଟ ହେଉଛି ।

ଋତ୍ଵିଜଂ ଭାଗିନେଯଂ ଚ ଦୌହିତ୍ରଂ ଶ୍ଵସୁରଂ ତଥା । ଜାମାତରଂ ମାତୁଲଂ ଚ ତପୋନିଷ୍ଠଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ ।। ୧୪.

ଋତୁଇଜ୍, ଭାଗିନେୟ, ଦୌହିତ୍ର, ଶ୍ୱଶୁର, ଜାମାତା, ମାତୁଳ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ—

ପଞ୍ଚାଗ୍ନ୍ଯଭିରତଂ ଚୈଵ ଶିଷ୍ଯଂ ସଂବନ୍ଧିନଂ ତଥା । ମାତାପିତୃରତଂ ଚୈଵ ଏତାଞ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧେ ନିଯୋଜଯେତ୍ ।। ୧୪.

ପଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ଶିଷ୍ୟ, ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ମାତାପିତାରେ ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ।

ମିତ୍ରଧ୍ରୁକ୍ କୁନଖୀ ଚୈଵ ଶ୍ଯାଵଦନ୍ତସ୍ତଥା ଦ୍ଵିଜଃ । କନ୍ଯାଦୂଷଯିତା ଵହ୍ନିଵେଦୋଜ୍ଝଃ ସୋମଵିକ୍ରଯୀ ।। ୧୪.

ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଥିବା, ଅସ୍ଥିର ନଖ ଥିବା, କଳା ଦାନ୍ତ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କନ୍ୟାକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଥିବା, ଅଗ୍ନିକୁ ଅବହେଳା କରିଥିବା, ସୋମ ବିକ୍ରୟ କରିଥିବା—

ଅଭିଶପ୍ତସ୍ତଥା ସ୍ତେନଃ ପିଶୁନୋ ଗ୍ରାମଯାଜକଃ । ଭୃତକାଧ୍ଯାପକଶ୍ଚୈଵ ଭୃତକାଧ୍ଯାପିତଶ୍ଚ ଯଃ ।। ୧୪.

ଶାପିତ, ଚୋର, ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଅପବାଦ କରିଥିବା, ଗ୍ରାମ ପୁଜାରୀ, ଦେୟ ନେଇ ପଢାଇଥିବା ଓ ଦେୟ ଦେଇ ପଢିଥିବା—

ପରପୂର୍ଵାପତିଶ୍ଚୈଵ ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତଥୋଜ୍ଝକଃ । ଵୃଷଲୀସୂତିପୋଷ୍ଯଶ୍ଚ ଵୃଷଲୀପତିରେଵ ଚ । ତଥା ଦେଵଲକଶ୍ଚାପି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ନାର୍ହନ୍ତି କେତନମ୍ ।। ୧୪.

ଅନ୍ୟର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଜାୟାକୁ ବିବାହ କରିଥିବା, ମାତାପିତାକୁ ଅବହେଳା କରିଥିବା, ନିମ୍ନଜାତି ଜନନୀକୁ ପୋଷଣ କରିଥିବା ଓ ତାଙ୍କ ପତି, ଦେବଳ ପୁଜାରୀ—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ।

ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ବୁଧଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯାଣାଂ ନିମନ୍ତ୍ରଣମ୍ । ଆନିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଦ୍ଵିଜାନ୍ ଗେହମାଗତାନ୍ ଭୋଜଯେଦ୍ ଯତୀନ୍ ।। ୧୪.

ପ୍ରଥମ ଦିନରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ । ନିମନ୍ତ୍ରଣ ନ କରି ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଯତିମାନେ ଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ପାଦଶୌଚାଦିନା ଗେହମାଗତାନ୍ ଭୋଜଯେଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍ । ପଵିତ୍ରପାଣିରାଚାନ୍ତାନାସନେଷୂପଵେଶଯେତ୍ ।। ୧୪.

ପାଦ ଶୁଚିତା ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଚିତା କରି ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ । ପବିତ୍ର ହାତରେ ଓ ଶୁଚିତା ପରେ ଆସନରେ ବସାଇବା ଉଚିତ ।

ପିତୄଣାମଯୁଜୋ ଯୁଗ୍ମାନ୍ ଦେଵାନାମପି ଯୋଜଯେତ୍ । ଦେଵାନାମେକମେକଂ ଵା ପିତୄଣାଂ ଚ ନିଯୋଜଯେତ୍ ।। ୧୪.

ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ ନ କରି ଯୁଗଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ଦେବମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି । କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିତୃ ପାଇଁ ଏକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ।

ତଥା ମାତାମହଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵସମନ୍ଵିତମ୍ । କୁର୍ଵୀତ ଭକ୍ତିସଂପନ୍ନସକ୍ତନ୍ତ୍ରଂ ଵା ଵୈଶ୍ଵଦେଵିକମ୍ ।। ୧୪.

ମାତାମହଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଓ ବୈଶ୍ଵଦେବ କର୍ମ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ । କିମ୍ବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ବୈଶ୍ଵଦେବ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ।

ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଂ ଭୋଜଭେଦ୍ ଵିପ୍ରଂ ଦେଵାନାମୁଭଯାତ୍ମକମ୍ । ପିତୃପୈତାମହାନାଂ ଚ ଭୋଜଯେଚ୍ଚାପ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖାନ୍ ।। ୧୪.

ଦେବମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବସାଇ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ । ପିତୃ ଓ ପୈତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବସାଇ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ପୃଥକ୍ ତଯୋଃ କେଚିଦାହୁଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ କରଣଂ ଦ୍ଵିଜ । ଏକତ୍ରୈକେନ ପାକେନ ଵଦନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ମହର୍ଷଯଃ ।। ୧୪.

କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜ, ଦୁଇ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଲଗା କରିବା ଉଚିତ । ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି, ଏକାଠି ଏକ ପାକରେ କରିବା ଉଚିତ ।

ଵିଷ୍ଟରାର୍ଥଂ କୁଶାନ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯାର୍ଘଵିଧାନତଃ । କୁର୍ଯାଦାଵାହନଂ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦେଵାନାଂ ତଦନୁଜ୍ଞଯା ।। ୧୪.

ବସିବା ପାଇଁ କୁଶ ଦେଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ମାନ କରି, ପ୍ରାଜ୍ଞ ଲୋକେ ଦେବମାନେ ଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ ।

ଯଵାମ୍ବୁନା ଚ ଦେଵାନାଂ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ଵିଧାନଵିତ୍ । ସୁଗନ୍ଧଧୂପଦୀପାଂଶ୍ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ତେଭ୍ଯୋ ଯଥାଵିଧି । ପିତୄଣାମପସକଵ୍ଯେନ ସର୍ଵମେଵୋପକଲ୍ପଯେତ୍ ।। ୧୪.

ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଯବ ଜଳ ଦେଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ । ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୁଗନ୍ଧ ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇବା ଉଚିତ । ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅପସବ୍ୟ ରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ ।

ଅନୁଜ୍ଞାଂ ଚ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦର୍ଭାନ୍ ଦ୍ଵିଧାକୃତାନ୍ । ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵଂ ପିତୄଣାଂ ତୁ କୁର୍ଯାଦାଵାହନଂ ବୁଧଃ । ତିଲାମ୍ବୁନା ଚାପସଵ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଧ୍ଯାଦିକଂ ବୁଧଃ ।। ୧୪.

ଅନୁମତି ନେଇ, ଦର୍ଭାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପିତୃମାନେ ଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ । ତିଳ ଜଳ ଓ ଅପସବ୍ୟ ଦେଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ।

କାଲେ ତତ୍ରାତିଥିଂ ପ୍ରାପ୍ତମନ୍ନକାମଂ ଦ୍ଵିଜାଧ୍ଵଗମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣୈରଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ କାମଂ ତମପି ପୂଜଯେତ୍ ।। ୧୪.

ସେହି ସମୟରେ, ଯଦି ଅତିଥି ଆସିଥାଏ ଯିଏ ଭୋଜନ ଚାହେ, ଦ୍ୱିଜ ଯାତ୍ରୀ, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଲେ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସେଠି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ଯୋଗିନୋ ଵିଵିଧୈ ରୂପୈର୍ନରାଣାମୁପକାରିଣଃ । ଭ୍ରମନ୍ତି ପୃଥିଵୀମେତାମଵିଜ୍ଞାତସ୍ଵରୂପିଣଃ ।। ୧୪.

ଯୋଗୀମାନେ ନିଜ ଅସଳି ଚେହେରା ଲୁଚାଇ ନିଜେ ନିଜେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଧରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରନ୍ତି, ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ।

ତସ୍ମାଦଭ୍ଯର୍ଚଯେତ୍ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେଽତିଥିଂ ବୁଧଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିଯାଫଲଂ ହନ୍ତି ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରାପୂଜିତୋଽତିଥିଃ ।। ୧୪.

ଏହି ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଜୁହୁଯାଦ୍ ଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ କ୍ଷାରୈର୍ଵର୍ଜ୍ଯମନ୍ନଂ ତତୋଽନଲେ । ଅନୁଜ୍ଞାତୋ ଦ୍ବିଜୈସ୍ତୈସ୍ତୁ ତ୍ରିଃ କୃତ୍ଵା ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।। ୧୪.

ଉପସ୍ଥିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ତିନିଥର ଲୁଣ ଓ ଖାର ନଥିବା ମସଲା ଦିଆ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନଯେ କଵ୍ଯଵାହନାଯ ସ୍ଵାହେତି ପ୍ରଥମାହୁତିଃ । ସୋମାଯ ଵୈ ପିତୃମତେ ଦାତଵ୍ଯା ତଦନନ୍ତରମ୍ ।। ୧୪.

ପ୍ରଥମ ଅର୍ପଣ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ପିତୃମତ ସୋମକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵୈଵସ୍ଵତାଯ ଚୈଵାନ୍ଯା ତୃତୀଯା ଦୀଯତାହୁତିଃ । ହୁତାଵଶିଷ୍ଟମଲ୍ପାଲ୍ପଂ ଵିପ୍ରପାତ୍ରେଷୁ ନିର୍ଵପେତ୍ ।। ୧୪.

ତୃତୀୟ ଅର୍ପଣ ଭୂତାଧିପତି ବୈବସ୍ବତକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଅର୍ପଣ ଶେଷ ଯେଉଁ ଅଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ରହିଯାଏ, ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ତତୋଽନ୍ନଂ ମୃଷ୍ଟମତ୍ଯର୍ଥମଭୀଷ୍ଟମଭିସଂସ୍କୃତମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଜୁଷଧ୍ଵମିଚ୍ଛାତୋ ଵାଚ୍ଯମେତଦନିଷ୍ଠୁରମ୍ ।। ୧୪.

ତାପରେ, ଭଲ ଭାବରେ ରାନ୍ଧା ଓ ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଇଛିତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, 'ଆପଣମାନେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ମୃଦୁ ଓ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ କହିବା ଉଚିତ।