ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତେ ଚ ଵୈମାନିକାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସପ୍ତ ମାନସାଃ । ତତ୍ ପିଣ୍ଡଦାନଂ ମନ୍ତ୍ରୋକ୍ତଂ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ।। ୧୩.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାତି ମନସ୍ପୁତ୍ର ଏମାନେ, ସମସ୍ତେ ଦେବଲୋକରେ ରହି, ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ ଦେଖୁଛନ୍ତି।

ଗୌରମୁଖ ଉଵାଚ । ଯେ ଚ ତେ ପିତରୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯଂ ଚ କାଲଂ ସମାସତେ । କିଂ ଯତୋ ଵୈ ପିତୃଗଣାସ୍ତସ୍ମିଂଲ୍ଲୋକେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ।। ୧୩.

ଗୌରମୁଖ କହିଲେ: "ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ପିତୃମାନେ କିଏ, କେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି? କାହିଁକି ପିତୃଗଣମାନେ ସେ ଲୋକରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ?"

ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ଉଵାଚ । ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଵରାଃ କେଚିଦ୍ ଦେଵାନାଂ ସୋମଵର୍ଦ୍ଧନାଃ । ତେ ମରୀଚ୍ଯାଦଯଃ ସପ୍ତ ସ୍ଵର୍ଗେ ତେ ପିତରଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୧୩.

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: "କିଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପିତୃମାନେ ଦେବମାନେ ଓ ସୋମର ଶକ୍ତି ବଢ଼ାନ୍ତି; ସେମାନେ ମରୀଚି ଆଦି ସାତି ଋଷି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ପିତୃ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।"

ଚତ୍ଵାରୋ ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତୋ ଵୈ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ହ୍ଯମୂର୍ତ୍ତଯଃ । ତେଷାଂ ଲୋକନିସର୍ଗଂ ଚ କୀର୍ତ୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତଚ୍ଛୃଣୁ ।। ୧୩.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ତିନିଜଣ ଦେହ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ମୁଁ ବିବରଣ କରିବି — ଏହି କଥା ଶୁଣ।

ପ୍ରଭାଵଂ ଚ ମହର୍ଧି ଚ ଵିସ୍ତରେଣ ନିବୋଧ ମେ । ଧର୍ମମୂର୍ତିଧରାସ୍ତେଷାଂ ତ୍ରଯୋଽନ୍ଯେ ପରମା ଗଣାଃ । ତେଷାଂ ନାମାନି ଲୋକାଂଶ୍ଚ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତଚ୍ଛୃଣୁ ।। ୧୩.

ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ବଡ଼ ମହିମା ବିଷୟରେ ମୋତେ ଶୁଣ। ତିନିଜଣ ଧର୍ମର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଣ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଓ ଲୋକ ବିଷୟରେ କହିବି — ଏହି କଥା ଶୁଣ।

ଲୋକାଃ ସଂତାନକା ନାମ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭାସ୍ଵରାଃ । ଅମୂର୍ତ୍ତଯଃ ପିତୃଗଣାସ୍ତେ ଵୈ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରଜାପତେଃ ।। ୧୩.

ସନ୍ତାନକ ନାମକ ଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ନାହିଁଥିବା ପିତୃଗଣମାନେ ବସନ୍ତି — ସେମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅ।

ଵିରାଜସ୍ଯ ପ୍ରଜାଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵୈରାଜା ଇତି ତେ ସ୍ମୃତାଃ ୧୩.

ବିରାଟଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନମାନେ ବୈରାଜ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଏତେ ଵୈ ଲୋକଵିଭ୍ରଷ୍ଟା ଲୋକାନ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ ସନାତନାନ୍ । ପୁନର୍ଯୁଗଶତାନ୍ତେଷୁ ଜାଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ।। ୧୩.

ଏମାନେ ନିଜ ଲୋକରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ, ପୁନି ସନାତନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷରେ ପୁନି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ତେ ପ୍ରାପ୍ଯ ତାଂ ସ୍ମୃତିଂ ଭୂଯଃ ସାଧ୍ଯ ଯୋଗମନୁତ୍ତମମ୍ । ଚିନ୍ତ୍ଯ ଯୋଗଗତିଂ ଶୁଦ୍ଧାଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭାମ୍ ।। ୧୩.

ସେମାନେ ସେ ସ୍ମୃତି ପୁନି ପାଇ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଯୋଗ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯୋଗର ଶୁଦ୍ଧ ଗତିକୁ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ଯାହାରୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିବା ଅତି କଷ୍ଟ।

ଏତେ ସ୍ମ ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଯୋଗିନାଂ ଯୋଗଵର୍ଦ୍ଧନାଃ । ଆପ୍ଯାଯିତାସ୍ତୁ ତେ ପୂର୍ଵଂ ଯୋଗଂ ଯୋଗବଲେ ରତୌ ।। ୧୩.

ଏହି ପୂର୍ବଜମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନଦାନରେ ପୁଷ୍ଟି ହୋଇ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଏମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଯୋଗର ଶକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦେଯାନି ଯୋଗିନାଂ ଯୋଗିସତ୍ତମ । ଏଷ ଵୈ ପ୍ରଥମଃ ସର୍ଗଃ ସୋମପାନାମନୁତ୍ତମଃ ।। ୧୩.

ସେହିପରି, ଯୋଗୀମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ବେଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀ। ଏହି ହେଉଛି ସୋମପାନ କରୁଥିବା ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୃଷ୍ଟି।

ଏତେ ତ ଏକତନଵୋ ଵର୍ତନ୍ତେ ଦ୍ବିଜସତ୍ତମାଃ । ଭୂର୍ଲୋକଵାସିନାଂ ଯାଜ୍ଯାଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକନିଵାସିନଃ ୧୩.

ଏମାନେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ଗୋତ୍ରରେ ଅଛନ୍ତି। ଭୂଲୋକରେ ବସୁଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେ, ଦୁଇଜଣେ ଉପାସ୍ୟ।

କଲ୍ପଵାସିକସଂଜ୍ଞାନାଂ ତେଷାମପି ଜନେ ଗତାଃ । ସନକାଦ୍ଯାସ୍ତତସ୍ତେଷାଂ ଵୈରାଜାସ୍ତପସି ସ୍ଥିତାଃ । ତେଷାଂ ସତ୍ଯଗତା ମୁକ୍ତା ଇତ୍ଯେଷା ପିତୃସଂତତିଃ ।। ୧୩.

ଏମାନେ ମଧ୍ୟ କଳ୍ପବାସିକ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ବୈରାଜମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି—ଏହିପରି ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ଗୋତ୍ର।

ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତେତି ମାରୀଚ୍ଯା ଵୈରାଜା ବର୍ହିସଂଜ୍ଞିତାଃ । ସୁକାଲେଯାପି ପିତରୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ । ତେଽପି ଯାଜ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଣୈର୍ନ ଶୂଦ୍ରେଣ ପୃଥକ୍କୃତମ୍ ।। ୧୩.

ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତମାନେ ମାରୀଚିଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ବୈରାଜମାନେ ବର୍ହିଷଦ୍ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା। ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ସୁକାଳେୟ ନାମରେ ଅଛନ୍ତି। ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ମନ୍ତ୍ରରେ ଉପାସ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଲଗା ଉପାସନା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଵର୍ଣତ୍ରଯାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ଶୂଦ୍ରଃ ସର୍ଵାନ୍ ପିତୃନ୍ ଯଜେତ୍ । ନ ତୁ ତସ୍ଯ ପୃଥକ୍ ସନ୍ତି ପିତରଃ ଶୂଦ୍ରଜାତଯଃ ।। ୧୩.

ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ଅନୁମତିରେ ଶୂଦ୍ର ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନେ ଉପାସନା କରିପାରିବେ; କିନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ର ଜାତିର ଅଲଗା ପୂର୍ବଜମାନେ ନାହିଁ।

ମୁକ୍ତଶ୍ଚେତନକୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନନୁ ଵିପ୍ରେଷୁ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଵିଶେଷଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ତୁ ପୁରାଣାନାଂ ଚ ଦର୍ଶନାତ୍ ।। ୧୩.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁକ୍ତ ଓ ଚେତନ ଜୀବ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ବିଶେଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହା ଭିନ୍ନ।

ଏଵଂ ଋଷିସ୍ତୁତୈଃ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯାଜ୍ଯକସଂଭଵାନ୍ । ସ୍ଵଯଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ସ୍ମୃତିର୍ଲବ୍ଧା ପୁତ୍ରାଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତତଃ । ପରଂ ନିର୍ଵାଣମାପନ୍ନାସ୍ତେଽପି ଜ୍ଞାନେନ ଏଵ ଚ ।। ୧୩.

ଏପରି ଋଷିମାନେ ଯେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଉପାସ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣି, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂ ସୃଷ୍ଟିର ସ୍ମୃତି ପାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ।

ଵସ୍ଵାଦୀନାଂ କଶ୍ଯପାଦ୍ଯା ଵର୍ଣାନାଂ ଵସଵାଦଯଃ । ଅଵିଶେଷେଣ ଵିଜ୍ଞେଯା ଗନ୍ଧର୍ଵାଦ୍ଯା ଅପି ଧ୍ରୁଵମ୍ ।। ୧୩.

ବସୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କଶ୍ୟପ ଆଦି ତିନି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଅଛନ୍ତି; ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହିପରି।

ଏଷ ତେ ପୈତୃକଃ ସର୍ଗ ଉଦ୍ଦେଶେନ ମହାମୁନେ । କଥିତୋ ନାନ୍ତ ଏଵାସ୍ଯ ଵର୍ଷକୋଟ୍ଯା ହି ଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୧୩.

ହେ ମହାମୁନି, ଏହିପରି ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ତୁମକୁ କହିଲି; ଏହାର ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ନାହିଁ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ କାଲାନ୍ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତାନ୍ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ହମାଗତଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵିଶିଷ୍ଟମଥଵା ଦ୍ଵିଜମ୍ ।। ୧୩.

ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଉଚିତ ସମୟ ବିଷୟରେ ଏବେ କହିବି; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲେ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵୀତ ଵିଜ୍ଞାଯ ଵ୍ଯତୀପାତେଽଯନେ ତଥା । ଵିଷୁଵେ ଚୈଵ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଗ୍ରହଣେ ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ । ସମସ୍ତେଷ୍ଵେଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ରାଶିଷ୍ଵର୍କେଽତିଗଚ୍ଛତି ।। ୧୩.

ଉଚିତ ସମୟ ଜାଣି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ—ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣାୟନ, ଉତ୍ତରାୟନ, ବିଷୁବ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ହୁଏ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୂତନ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ।

ନକ୍ଷତ୍ରଗ୍ରହପୀଡାସୁ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଵପ୍ନାଵଲୋକନେ । ଇଚ୍ଛାଶ୍ରାଦ୍ଧାନି କୁର୍ଵୀତ ନଵସସ୍ଯାଗମେ ତଥା ।। ୧୩.

ଅଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର କିମ୍ବା ଗ୍ରହର ପ୍ରଭାବ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ନୂତନ ଧାନ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ।

ଅମାଵାସ୍ଯା ଯଦା ଆର୍ଦ୍ରାଵିଶାଖାସ୍ଵାତିଯୋଗିନୋ । ଶ୍ରାଦ୍ଧୈଃ ପିତୃଗଣସ୍ତୃପ୍ତିଂ ତଦାପ୍ନୋତ୍ଯଷ୍ଟଵାର୍ଷିକୀମ୍ ।। ୧୩.

ଅମାବାସ୍ୟା ଆର୍ଦ୍ରା, ବିଶାଖା, ସ୍ୱାତି ଯୋଗରେ ଆସିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଆଠ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ଅମାଵସ୍ଯା ଯଦା ପୁଷ୍ଯେ ରୌଦ୍ରେଽଥର୍କ୍ଷେ ପୁନର୍ଵସୌ । ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦଂ ତଥା ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପିତରୋଽର୍ଚ୍ଚିତାଃ ।। ୧୩.

ଅମାବାସ୍ୟା ପୁଷ୍ୟ, ରୌଦ୍ର କିମ୍ବା ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଆସିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଆଦର ସହିତ ପୂର୍ବଜମାନେ ଉପାସନା କରିଲେ ସେମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ଵାସଵାଜୈକପାଦର୍କ୍ଷେ ପିତୄଣାଂ ତୃପ୍ତିମିଚ୍ଛତାମ୍ । ଵାରୁଣେ ଚାପ୍ଯମାଵାସ୍ଯା ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଲଭା ।। ୧୩.

ବାସବ, ଆଜଏକପାଦ, ବାରୁଣ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅମାବାସ୍ୟା ଆସିଲେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ତୃପ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ତୃପ୍ତି ପାଇବା ଦୁର୍ଲଭ।

ନଵସ୍ଵର୍କ୍ଷେଷ୍ଵମାଵାସ୍ଯା ଯଦା ତେଷୁ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦେଯାନି ଅକ୍ଷଯ୍ଯଫଲମିଚ୍ଛତାମ୍ । ଅପି କୋଟିସହସ୍ତ୍ରେଣ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯାନ୍ତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ।। ୧୩.

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନବ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅମାବାସ୍ୟା ଆସିଲେ, ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; କୋଟି ସହସ୍ର ଗୁଣା ଦେଇ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟର ଶେଷ ନାହିଁ।

ଅଥାପରଂ ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲଂ ରହସ୍ଯମସ୍ମତ୍ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ପୁଣ୍ଯମ୍ । ଵୈଶାଖମାସସ୍ଯ ତୁ ଯା ତୃତୀଯା ନଵମ୍ଯସୌ କାର୍ତ୍ତିକଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ।। ୧୩.

ଏବେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅନ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଓ ପୁଣ୍ୟ ସମୟ କଥା କହୁଛନ୍ତି: ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ନବମୀ।

ନଭସ୍ଯମାସସ୍ଯ ତମିସ୍ତ୍ରପକ୍ଷେ ତ୍ରଯୋଦଶୀ ପଞ୍ଚଦଶୀ ଚ ମାଘେ । ଉପପ୍ଲଵେ ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ରଵେଶ୍ଚ ତଥାଷ୍ଟକାସ୍ଵପ୍ଯଯନଦ୍ଵଯେ ଚ ।। ୧୩.

ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ଅଷ୍ଟକା ଦିନ ଓ ଦୁଇଟି ଅୟନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ—ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକ ଅତି ଶୁଭ।

ପାନୀଯମପ୍ଯତ୍ର ତିଲୈର୍ଵିମିଶ୍ରଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପିତୃଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯତୋ ମନୁଷ୍ଯଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତଂ ତେନ ସମାଃସହସ୍ତ୍ରଂ ରହସ୍ଯମେତତ୍ ପିତରୋ ଵଦନ୍ତି ।। ୧୩.

ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ତିଳ ମିଶା ଜଳ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଏପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃଗଣ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି—ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ପିତୃମାନେ କହିଛନ୍ତି।