ଉପସର୍ଗୋ ମହାନତ୍ର ତପସୋ ଭ୍ରଂଶକାରକଃ
ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ବାଧା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହାରେ ତପସ୍ୟା ଭଙ୍ଗ ହେଲା।
ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଶୋଷଯିଷ୍ଯେ କଲେଵରମ୍
“ମୁଁ ଏବେ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରି, ଏହି ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବି।”
ଗଣ୍ଡକୀସଂଗମେ ସ୍ନାତ୍ଵା ସନ୍ତର୍ପ୍ଯ ପିତୃଦେଵତାଃ 146.
ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପିତୃତର୍ପଣ କଲେ।
ପଶ୍ଯନ୍ଭୃଗ୍ଵାଶ୍ରମଂ ରମ୍ଯମୁତ୍ତରଂ ଗତଵାନ୍ ଶନୈଃ
ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଭୃଗୁଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୀରେଷୁ ଵିଶ୍ରାଂତସ୍ତପୋଭୂମିମଚିଂତଯତ୍
ସେ ତାହା ଦେଖି, ତୀରରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ ଓ ତାହାଁର ତପସ୍ୟା ଭୂମିକୁ ଭାବିଲେ।
ଅତପ୍ଯତ ତପୋ ଘୋରଂ ଶିଵଦର୍ଶନଲାଲସଃ
ସେ ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବା ଆଶାରେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଲିଂଗରୂପଧରଃ ସାକ୍ଷାଦୁପର୍ଯପି ତଥା ହ୍ଯଧଃ
ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ସେଠାରେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ମୁନେ ପଶ୍ଯ ଚ ମାଂ ଶିଵମ୍
ଦୟାମୟ ହୃଦୟରେ ଶିବ କହିଲେ, 'ମୁନି, ମୋତେ ଦେଖ। ମୁଁ ଶିବ।'
ପୂର୍ଵମନ୍ତରଭାଵେନ ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ଯନ୍ମମ
'ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଯେଉଁ ଭାବରେ ମୋତେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ଦେଖିଥିଲ,–'
ଆଵାମେକେନ ଭାଵେନ ପଶ୍ଯଂସ୍ତ୍ଵଂ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ସ୍ଯସି
'ଏବେ ଆମକୁ ଏକ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ, ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ।'
ସମଂଗମିତି ଵିଖ୍ଯାତମେତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଏହି ସ୍ଥାନ ସମଙ୍ଗମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।'
ତସ୍ଯ ଯୋଗଫଲଂ ସମ୍ଯଗ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
'ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯୋଗ ଫଳ ମିଳିବ, ତାହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଦେଵଦତ୍ତୋଽପି ସ ମୁନିଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ 146.
ସେ ମୁନି ଦେବଦତ୍ତ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ପ୍ରମ୍ଲୋଚାପି ମୁନେର୍ଗର୍ଭଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯାଶ୍ରମମନ୍ତିକାତ୍
ପ୍ରମ୍ଲୋଚା, ମୁନିଙ୍କର ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରି, ଆଶ୍ରମ ନିକଟରୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପୁନର୍ଜାତମିଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯମାନା ଶୁଚିସ୍ମିତା
ଶୁଚିସ୍ମିତା ନିଜକୁ ପୁନଃଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ପରି ଭାବି, ପବିତ୍ର ହସ ହସିଲେ।
ତତଃ ସୁନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ତପସେ ଧୃତମାନସା
ତାପରେ, ସ୍ପଷ୍ଟ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ତାଙ୍କ ମନ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗାଇଲେ।
ମାସେ ସା ପ୍ରଥମେ ବାଲା ଫଲାହାରପରାଯଣା
ପ୍ରଥମ ମାସରେ, ସେ ଝିଅ କେବଳ ଫଳ ଖାଇ ରହିଲେ।
ତୃତୀଯେ ପଂଚମ ଦିନେ ଚତୁର୍ଥେ ସପ୍ତମାଂତରେ
ତୃତୀୟ ମାସର ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ଓ ଚତୁର୍ଥ ମାସର ସପ୍ତମ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ—
ମାସେନ ସପ୍ତମେ ଚୈଵ ଶୀର୍ଣପର୍ଣାଶନାଷ୍ଟମେ
ସପ୍ତମ ମାସରେ ଓ ଅଷ୍ଟମ ମାସରେ, ସେ କେବଳ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇଲେ।
ସୈଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ହରାଵେକାଗ୍ରମାନସା
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ହରଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଧ୍ୟାନ କରି ରହିଲେ।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନି ନାଵିଦଚ୍ଚାପି ଆତ୍ମଭୂତାନ୍ତରଂ ଵିନା
ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭାବକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ନିଜ ଅତିରିକ୍ତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ।
ତତ୍ତେଜସା ଵୃତଂ ସର୍ଵଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୁନ୍ଧରେ 146.
ସେ ସମୟରେ, ସେଇ ତେଜରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଆବୃତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ସନ୍ନିରୁଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ରାମା ନାଚକ୍ଷତ ବହିଃସ୍ଥିତମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯମ କରି ରଖିଥିଲେ, ସେ ବାହାରେ କିଛି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସ୍ଥିତୋଽହଂ ଵସୁଧେ ଦେଵି ଅକ୍ଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାଂ ଗତଃ
ହେ ପୃଥିବୀ ଦେବୀ, ମୁଁ ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲି।
ହୃଷୀକେଶ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ନାମ୍ନା ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ, ମୁଁ 'ହୃଷୀକେଶ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲି, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଲି।
ବହିଃ ସ୍ଥିତଂ ଚ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣନାମ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ମୋତେ ବାହାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି, ସେ ହାତ ଜୋଡି ମୋ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କଲେ।
ରୋମାଂଚିତତନୁଶ୍ଚାସୀତ୍କଦମ୍ବମୁକୁଲାକୃତିଃ
ତାଙ୍କର ଦେହ ଉତ୍ସାହରେ କମ୍ପିତ ହେଲା, କଦମ ଫୁଲର କୁଡ଼ିଆ ପୁଷ୍ପମୁକୁଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅଯି ବାଲେ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତୁଷ୍ଟୋଽହଂ ତପସସ୍ତଵ
ହେ ବାଳିକେ, ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା ତୁମେ, ମୁଁ ତୁମର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି।
ଅଦେଯମପି ତେ ଦଦ୍ମି ଯଦନ୍ଯେଷାଂ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଠିକି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି।
ସ୍ତୁତ୍ଵା ତଂ ଦେଵଦେଵେଶଂ ପ୍ରବଦ୍ଧକରସଂପୁଟା
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ସହିତ ଥିଲେ।