କ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରମାଣଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଗଣ୍ଡକୀ ସଙ୍ଗତଂ ପରମ୍
ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ସୀମା ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ ସଙ୍ଗମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ଗଙ୍ଗଯା ମିଲିତା ଯତ୍ର ଭାଗୀରଥ୍ଯା ମହାଫଲା
ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ର ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ସହିତ ମିଶିଯାଏ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଆଦୌ ସା ଗଣ୍ଡକୀ ପୁଣ୍ଯା ଭାଗୀରଥ୍ଯା ଚ ସଙ୍ଗତା
ଆରମ୍ଭରେ ପବିତ୍ର ଗଣ୍ଡକୀ ଭାଗୀରଥୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ଭଦ୍ରେ ଶାଲଗ୍ରାମସ୍ଯ ସୁନ୍ଦରି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ଶାଳଗ୍ରାମ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ପୂର୍ଵପୃଷ୍ଟଂ ତଯା ଯଚ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଂ ଭାଗଵତପ୍ରିଯମ୍
ଏବଂ ଭଗବତ୍ପ୍ରେମୀମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା—
ପୁଣ୍ଯାନାଂ ପରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତପସାଂ ଚ ମହତ୍ତପଃ
ସେହିପୁଣ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ମହାଲାଭସ୍ତୁ ଲାଭାନାଂ ନାସ୍ତ୍ଯସ୍ମାଦପରଂ ମହତ୍
ସମସ୍ତ ଲାଭ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ; ଏଠାରୁ ଉପରେ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ନୀଚାଯ ନ ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ ଯେ ନ ଜାନନ୍ତି ସେଵିତୁମ୍ ୧୪୫.
ଯେଉଁମାନେ ଅଯୋଗ୍ୟ, କିମ୍ବା ସେବା କିପରି କରିବା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଲୋଭମୋହମଦାଦ୍ଯୈର୍ଯେ ଵର୍ଜିତାଃ ପୁଣ୍ଯବୁଦ୍ଧଯଃ
ଯେମାନେ ଲୋଭ, ମୋହ, ଅହଂକାର ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ମନ ରଖନ୍ତି—
କୁଲାନି ତାରିତାନ୍ଯେଵଂ ସପ୍ତ ସପ୍ତ ଚ ସପ୍ତ ଚ
ସେମାନେ ନିଜ ପିତୃପକ୍ଷର ସାତିଟି, ମାତୃପକ୍ଷର ସାତିଟି ଓ ବିବାହ ସମ୍ପର୍କର ସାତିଟି ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ଯଦୀଚ୍ଛେତ୍ପରମାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ମମ ଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯଦି କେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଆଶା କରେ, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
କଥିତଂ ତେ ମହାଦେଵି କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ମହାଦେବୀ, ଏହି ସବୁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ଭଗଵଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରେ ଶାଲଗ୍ରାମକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନାମ ପଂଚଚତ୍ଵାରିଂଶଦଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣରେ, ଭଗବତ୍ ଶାସ୍ତ୍ରରେ, 'ଶାଳଗ୍ରାମ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା' ନାମକ ଏକଶେ ପଞ୍ଚଚତିରିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ରୁରୁକ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥହୃଷୀକେଶମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଶାଲଗ୍ରାମସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁହ୍ଯଂ ମହୌଜସମ୍
ଏବେ ରୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କର ମହିମା: ଶାଳଗ୍ରାମର ଗୁପ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହିମା ଶୁଣିବା ପରେ—
ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହାଭାଗ ଜାତାସ୍ମି ଵିଗତଜ୍ଵରା
ଧରଣୀ କହିଲେ: ଏହି ସବୁ ଶୁଣି, ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ଏବେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
ରୁରୁଷଣ୍ଡମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପରମାର୍ଚ୍ଚିତମ୍
ଯାହାକୁ ତୁମେ ରୁରୁଷଣ୍ଡା ବୋଲି କହିଛ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବେ ପୂଜିଛ—
ଯନ୍ନାମ୍ନା ପରମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ହୃଷୀକେଶ ତ୍ଵଯାଶ୍ରିତମ୍
ହେ ହୃଷୀକେଶ, ତୁମେ ଯାହା ନାମରେ ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ—
ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ ଭୃଗୁଵଂଶେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ
ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଭୃଗୁ ବଂଶରେ ଜଣେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ,
ଯଜ୍ଞଵିଦ୍ଯାସୁ କୁଶଲୋ ଵ୍ରତନିଷ୍ଠୋଽତିଥିପ୍ରିଯଃ
ଯଜ୍ଞ ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ, ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଅତିଥିମାନେ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ,
ଶାନ୍ତୈର୍ମୃଗଗଣୈଃ କୀର୍ଣଂ କନ୍ଦମୂଲଫଲାନ୍ଵିତମ୍
ଶାନ୍ତ ହରିଣମାନେ ଘେରିଥିବା, ଓ କନ୍ଦ, ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ସ୍ଥାନ—
ଵର୍ଷାଣାମଯୁତଂ ସାଗ୍ରଂ ତତ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵ୍ଯଚିନ୍ତଯତ୍
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତା କରିଲେ—
ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ଷୁବ୍ଧେନ୍ଦ୍ରିଯମନାଃ ପ୍ରଭୁଃ
ପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଅଶାନ୍ତ ଥିଲା, ସେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ—
ତସ୍ଯ ମେ ଚିନ୍ତଯାନସ୍ଯ ଯୂଯମେଵ ପରା ଗତିଃ 146.
ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାର୍ଗ।
ତଦିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେ କାମମଲଯାନିଲାଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେଇ କାମର ସୁଗନ୍ଧ ବହାଉଥିବା ପବନମାନେ—
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପି ମନଃ କସ୍ଯ ସଂକ୍ଷୋଭଯାମହେ
ଯିଏ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛି, ତାଙ୍କର ମନ ମଧ୍ୟ କିଏ ଆମେ ଅସ୍ଥିର କରିପାରିବୁ ନାହିଁ?
ଆଜ୍ଞାପ୍ରସାଦଂ ତେ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵଦ ଶୀଘ୍ରଂ ସୁଖୀ ଭଵ
ତୁମର ଆଜ୍ଞା ମିଳିବା ପରେ, ଶୀଘ୍ର କହ ଓ ସୁଖୀ ହେଉ।
ତଦୈଵ ମେ ଗତା ଚିନ୍ତା ଭଵତାଂ ଦର୍ଶନଂ ଯଦା
ସେଇ ସମୟରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ସହିତ ମୋର ଚିନ୍ତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାରେ ଶାନ୍ତି ମିଳିଗଲା।
ହିମଶୈଲେ ମହାରମ୍ଯେ ହୃଷୀକେଶାଶ୍ରିତୋ ମୁନିଃ
ହିମ ପର୍ବତର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଭଜୁଥିବା ଏକ ଋଷି ବସିଥିଲେ।
ଜିଘୃକ୍ଷୁର୍ମେ ପଦଂ ନୂନଂ ତତ୍ତପୋ ଵିନିଵର୍ତ୍ଯତାମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ମୋର ସ୍ଥାନକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଫେରିଯାଅ।
ପ୍ରସ୍ଥାନାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରୁଃ କାମଦେଵପୁରଃସରାଃ
ତାପରେ, କାମଦେବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ଯିବାକୁ ମନେ ଧରିଲେ।