ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଶିରସ୍ଯଞ୍ଜଲିମାଧାଯ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମେତଦୁଵାଚ ହ

ସେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।

ଏତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ତତ୍ତ୍ଵେନ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ

ମୋତେ ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ, କାରଣ ଏଥିରେ ମୋର ବଡ଼ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।

ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ମେଦିନ୍ଯାଃ ମେଷଦୁନ୍ଦୁଭିନିଃସ୍ଵନଃ

ସେ ପୃଥିବୀଙ୍କୁ ମେଷ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ପରି ଉଚ୍ଚ କଥା କହିଲେ।

ତସ୍ଯ ଵୈ କାରଣଂ ଯେନ ତେନ ଚାରାଧିତୋସ୍ମ୍ଯହମ୍

ଯେଉଁ କାରଣରୁ ମୋତେ ପୂଜା କରାଯାଇଛି, ସେହି କାରଣ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

ଦର୍ଶିତଶ୍ଚ ମଯା ହ୍ଯାତ୍ମା ଯୋ ହି ଦେଵେଷୁ ଦୁର୍ଲଭଃ ୧୩୭.

ଯେଉଁ ଆତ୍ମାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେଇ ଆତ୍ମାକୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଛି।

ମାଂ ସ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ଶକ୍ନୋତି ମମ ତେଜଃପ୍ରମୋହିତଃ

ମୋର ତେଜରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ମୋତେ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି।

ନ ଶକ୍ନୋତି ତଥା ଵକ୍ତୁଂ ଭୀରୁଃ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତଲୋଚନଃ

ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ସେ କିଛି କହିପାରୁନାହାନ୍ତି।

ଵାଣୀଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଂ ସମାଦାଯ ସ ସୋମୋ ଚୋଦିତୋ ମଯା

ମୋ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ସୋମ ନିର୍ବଳ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

ବ୍ରୂହି ତତ୍ଵେନ ମେ ସୋମ ଯତ୍ତେ ମନତି ଵର୍ତ୍ତତେ

ହେ ସୋମ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଥିରେ ସତ୍ୟ କଥା ମୋତେ କହ।

ମମ ଵାକ୍ଯଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗ୍ରହାଣାଂ ପ୍ରଵରେଶ୍ଵରଃ

ତାପରେ ମୋର କଥା ଶୁଣି, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ—

ଭଗଵନ୍ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋଽସି ମମ ଚାତ୍ର ଗତଃ ପ୍ରଭୋ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି—

ଯାଵଲ୍ଲୋକା ଧରିଷ୍ଯନ୍ତି ତାଵତ୍ତ୍ଵଯି ଜନାର୍ଦନ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଟୁଟ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଭିତରେ ରହିପାରିବି।

ଯଚ୍ଚାପି ମମ ତଦ୍ରୂପଂ ତ୍ଵଯା ସଂସ୍ଥାପିତଂ ପ୍ରଭୋ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋର ଯେଉଁ ରୂପ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି—

ସୋମ ଇତ୍ଯେଵ ଯଜ୍ଞେଷୁ ପିବନ୍ତୁ ମମ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ

ମୋ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଳି ଦେବା ବେଳେ କେବଳ ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ।

କ୍ଷୀଣସ୍ତତ୍ର ତ୍ଵମାଵସ୍ଯାଂ ତତ୍ର ପିଣ୍ଡପିତୃକ୍ରିଯାଃ ୧୩୭.

ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଅମାବାସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ ହେଉଛ, ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ପିତୃକର୍ମ କରାଯାଏ।

ଅଧର୍ମେ ଚ ନ ମେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵେଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ କଦାଚନ। ପତିତ୍ଵଂ ଚାଥ ଗଚ୍ଛେଯମୋଷଧୀନାଂ ତଥା କୁରୁ

ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମୋର ମନ କେବେ ଅଧର୍ମରେ ଝୁକୁନାହୁଁ। ଯଦି କେବେ ଏହା ହୁଏ, ତେବେ ଆମେ ଗଛ-ଗଛିର ଦଶାକୁ ପଡ଼ିଯିବା—ଏହିପରି ହେଉ।

ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵ ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତ ଵର୍ଜିତଃ

ଯଦି ଆପଣ, ହେ ମହାଦେବ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରୁ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି, ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି,

ତତଃ ସୋମଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ହିତୋଽଭଵମ୍

ତାପରେ ସୋମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେଠାରେ ମୁଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲି।

ପ୍ରାପ୍ତା ଚ ପରମା ସିଦ୍ଧିଃ ସୋମତୀର୍ଥେଽନ୍ଯଦୁର୍ଲ୍ଲଭା

ସୋମତୀର୍ଥରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟଠାରେ ମିଳିବା କଷ୍ଟକର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ମିଳିଲା।

ଅଷ୍ଟମେନ ତୁ ଭକ୍ତେନ ମମ କର୍ମଵିଧୌ ସ୍ଥିତଃ

ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଏଠାର ଏଠମ ଭକ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା,

ଯତ୍ର ତପ୍ତଂ ତପସ୍ତେନ ସୋମେନ ସୁମହାତ୍ମନା

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମହାତ୍ମା ସୋମ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ,

ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତଥୈଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ

ସେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମୁଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଥିଲେ।

ମମାପରାଧାନ୍ମୁକ୍ତଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପତିସ୍ତଥା

ମୋର ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହେଲେ।

ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵର୍ଷଶତାନି ଚ

ତିରିଶି ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ତିରିଶି ଶତ ବର୍ଷ ଯାଏଁ,

ଦ୍ରଵ୍ଯଵାନ୍ଗୁଣଵାଂଶ୍ଚୈଵ ସଂଵିଭାଗୀ ଯଶସ୍ଵିନି ୧୩୭.

ସେ ଧନ, ଗୁଣ ଓ ଦାନଶୀଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ହେ ଯଶସ୍ବିନୀ।

ସ ଏଷ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ଵା ସଂସାରାଦ୍ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ, ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଯେନ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ମମ ମାର୍ଗାନୁସାରିଣା

ମୋର ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଯେଉଁଠି, ସେ ତୀର୍ଥକୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଚାନ୍ଧକାରେ ତୁ ଯତ୍ର କଶ୍ଚିନ୍ନ ଦୃଶ୍ଯତେ

ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଯାଏ ଓ କେହି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ,

ଆଲୋକଶ୍ଚୈଵ ଦୃଶ୍ଯେତ ସୋମସ୍ତତ୍ର ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ।। ଏଵଂ ତ୍ଵାଂ ଵଚ୍ମି ହେ ଭଦ୍ରେ ଏଷ ୩ ଵିସ୍ମଯଃ ପରଃ

ସେଠାରେ କେବଳ ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସୋମ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏହା ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।