ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭୂତମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ତ୍ଵଦୁଦ୍ଭୂତା ଋଗାଦଯଃ । ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଜାତାନି ତ୍ଵତ୍ତୋ ଯଜ୍ଞାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ ।। ୧୧.

ଆପଣଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଋଗ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବେଦ ଆପଣଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି। ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଠାରେ ସ୍ଥିତ।

ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵୃକ୍ଷା ଵୀରୁଧଶ୍ଚ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସର୍ଵା ଵନୌଷଧୀଃ । ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣଃ ସର୍ପାସ୍ତ୍ଵତ୍ତ ଏଵ ଜନାର୍ଦନ ।। ୧୧.

ବୃକ୍ଷ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧି ଆପଣଠାରୁ ହୋଇଛି। ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ସର୍ପ—ସମସ୍ତ ଆପଣଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ।

ମମାପି ଦେଵଦେଵେଶ ରାଜା ଦୁର୍ଜଯସଂଜ୍ଞିତଃ । ଆଗତୋଽଭ୍ଯାଗତସ୍ତସ୍ଯ ଆତିଥ୍ଯଂ କର୍ତ୍ତୁମୁତ୍ସହେ ।। ୧୧.

ହେ ଦେବଦେବ, ମୋ ପାଖରେ ଏକ ଦୁର୍ଜୟ ନାମକ ରାଜା ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।

ତସ୍ଯ ମେ ନିର୍ଧନସ୍ଯାଦ୍ଯ ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ । ଭକ୍ତିନମ୍ରସ୍ଯ ଦେଵେଶ କୁରୁଷ୍ଵାନ୍ନାଦ୍ଯସଂଚଯମ୍ ।। ୧୧.

ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ଜଗତ୍ପତି, ଆଜି ମୁଁ ଦରିଦ୍ର ଓ ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର। ଦୟାକରି ମୋତେ ଖାଦ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।

ଯଂ ଯଂ ସ୍ପୃଶାମି ହସ୍ତେନ ଯଂ ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ଚକ୍ଷୁଷା । ଵୃକ୍ଷଂ ଵା ତୃଣକନ୍ଦଂ ଵା ତତ୍ତଦନ୍ନଂ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍ ।। ୧୧.

ମୁଁ ଯାହାକୁ ହାତରେ ଛୁଁଏ, ଯାହାକୁ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖେ—ବୃକ୍ଷ, ଘାସ କିମ୍ବା ମୂଳ—ସେସବୁ ଚାରିପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ହେଉ।

ତଥା ତ୍ଵନ୍ଯତମଂ ଵାଽପି ଯଦ୍ ଧ୍ଯାତଂ ମନସା ମଯା । ତତ୍ ସର୍ଵଂ ସିଦ୍ଧ୍ଯତାଂ ମହ୍ଯଂ ନମସ୍ତେ ପରମେଶ୍ଵର ।। ୧୧.

ମୁଁ ମନରେ ଯାହାକୁ ଭାବୁଛି, ସେସବୁ ମୋ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧ ହେଉ। ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଯା ତୁ ଦେଵେଶସ୍ତୁତୋଷ ଜଗତାଂ ପତିଃ । ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵକଂ ରୂପଂ ଦର୍ଶଯାମାସ କେଶଵଃ ।। ୧୧.

ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ଦେବଦେବ, ଜଗତ୍ପତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। କେଶବ ତାହା ସାଧୁଙ୍କୁ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।

ଉଵାଚ ସୁପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ବ୍ରୂହି ଵିପ୍ର ଵରଂ ପରମ୍ । ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽକ୍ଷିଣୀ ଯାଵଦୁନ୍ମୀଲଯତି ଵୈ ମୁନିଃ ।। ୧୧.

ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ଥିବା ସେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବର ମାଗ।' ଏହା ଶୁଣି ସାଧୁ ଦୀରେ ଦୀରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ।

ତଦା ଶଙ୍ଖଗଦାପାଣିଃ ପୀତଵାସା ଜନାର୍ଦନଃ । ଗରୁଡସ୍ଥୋଽପି ତେଜସ୍ଵୀ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସପ୍ରଭଃ ।। ୧୧.

ତାପରେ ଶଂଖ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା, ପୀତବସନ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଗରୁଡ଼ାରେ ବସିଥିବା, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେଖାଗଲେ।

ଦିଵି ସୂର୍ଯସହସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଯୁଗପଦୁତ୍ଥିତା । ଯଦି ଭାଃ ସଦୃଶୀ ସା ସ୍ଯାଦ୍ଭାସସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୧୧.

ଯଦି ଆକାଶରେ ଏକାସାଥିରେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଉଦୟ ହୁଏ, ସେପରି ତାହା ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ତେଜ ଦେଖାଯାଏ।

ତତ୍ରୈକସ୍ଥଂ ଜଗତ୍ କୃତ୍ସ୍ନଂ ପ୍ରଵିଭକ୍ତମନେକଧା । ଦଦର୍ଶ ସ ମୁନିର୍ଦେଵି ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ ।। ୧୧.

ସେଠାରେ ସେ ସାଧୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ବହୁଭାବରେ ବିଭକ୍ତ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଫୁଲିଯାଇଥିଲା।

ଜଗାମ ଶିରସା ଦେଵଂ କୃତାଞ୍ଜଲିରଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଦି ମେ ଵରଦୋ ଦେଵୋ ଭୂଯାଦ୍ ଭକ୍ତସ୍ଯ କେଶଵ ।। ୧୧.

ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି, ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବେ, ହେ କେଶବ, ସେ ବର ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ପାଇଁ ହେଉ।'

ଇଦାନୀମେଷ ନୃପତିର୍ଯଥା ସବଲଵାହନଃ । ମମାଶ୍ରମେ କୃତାହାରଃ ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଯାତା ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍ ।। ୧୧.

ଏବେ ଏହି ରାଜା, ସେନା ଓ ଯାନ ସହିତ, ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ଭୋଜନ କରି, ଆସନ୍ତାକାଲି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯାଉ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵେଶୋ ଵରଦଃ ସଂବଭୂଵ ହ । ଚିତ୍ତସିଦ୍ଧିଂ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ମଣିଂ ଚ ସୁମହାପ୍ରଭମ୍ ।। ୧୧.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଦୟାକରି ଦାନଦେୟା ହେଲେ; ସେ ଗୌରମୁଖ ମୁନିଙ୍କୁ ମନର ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦେଲେ ଓ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ମଣି ଦେଲେ।

ତଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଽନ୍ତର୍ଦଧେ ଦେଵଃ ସ ଚ ଗୌରମୁଖୋ ମୁନିଃ । ଜଗାମ ଚାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନାନା ଋଷିନିଷେଵିତମ୍ ।। ୧୧.

ଏହି ଦାନ ଦେଇ, ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଗୌରମୁଖ ମୁନି ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚିନ୍ତଯମାସ ଵୈ ମୁନିଃ । ହିମଵଚ୍ଛିଖରାକାରଂ ମହାଭ୍ରମିଵ ଚୋନ୍ନତମ୍ । ଶଶାଙ୍କରଶ୍ମିସଙ୍କାଶଂ ଗୃହଂ ଵୈ ଶତଭୂମିକମ୍ ।। ୧୧.

ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁନିମାନେ ଭାବିଲେ—ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଏକ ଘର, ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଉଚ୍ଚ, ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଏବଂ ଶତମହଳା ଘର।

ତାଦୃଶାନାଂ ସହସ୍ତ୍ରାଣି ଲକ୍ଷକୋଟ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ । ଗୃହାଣି ନିର୍ମମେ ଵିପ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲବ୍ଧଵରସ୍ତଦା ।। ୧୧.

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦାନ ପାଇବା ପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି ଘର ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ପ୍ରାକାରାଣି ତତୋପାନ୍ତେ ତଲ୍ଲଗ୍ନୋଦ୍ଯାନକାନି ଚ । କୋକିଲାକୁଲଘୁଷ୍ଟାନି ନାନାଦ୍ଵିଜଵରାଣି ଚ । ଚମ୍ପକାଶୋକପୁନ୍ନାଗନାଗକେଶରଵନ୍ତି ଚ ।। ୧୧.

ଘରଗୁଡିକୁ ଘେରି ଦେଇ ସେ ପ୍ରାକାର ଓ ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କଲେ; ଯେଉଁଠି କୋଇଲି ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉତ୍ତମ ପକ୍ଷୀମାନେ ଗାଉଥିଲେ, ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ନାଗ ଓ କେଶର ଗଛ ଲଗାଇଲେ।

ନାନାଜାତ୍ଯସ୍ତଥା ଵୃକ୍ଷା ଗୃହୋଦ୍ଯାନେଷୁ ସର୍ଵଶଃ । ହସ୍ତିନାଂ ହସ୍ତିଶାଲାଶ୍ଚ ତୁରଗାଣାଂ ଚ ମନ୍ଦୁରାଃ ।। ୧୧.

ଘର ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଥିଲା; ହାତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହାତୀଶାଳା ଓ ଘୋଡାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦୁରା ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

ଚକାର ସଂଚଯାନ୍ ଵିପ୍ରୋ ନାନାଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ସର୍ଵଶଃ । ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ତଥା ଲେହ୍ଯଂ ଚୋଷ୍ଯଂ ବହୁଵିଧଂ ତଥା । ଚକାରାନ୍ନାଦ୍ଯନିଚଯଂ ହେମପାତ୍ର୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ ।। ୧୧.

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଭୋଜନ ଏକଠା କଲେ—ଖାଇବା, ଚାଟିବା, ଚୁଷିବା ଓ ଉପଭୋଗ କରିବା ଜିନିଷ; ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ସୁନା ଭାଣ୍ଡରେ ରଖିଲେ।

ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରସ୍ତୁ ରାଜାନଂ ଭୂରିତେଜସମ୍ । ଉଵାଚ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି ପ୍ରଵିଶନ୍ତୁ ଗୃହାନିତି ।। ୧୧.

ଏପରି କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୂରି ତେଜସ୍ବୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ତୁମର ସମସ୍ତ ସେନା ଏହି ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ।’

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ତଦ୍ଗୃହଂ ପର୍ଵତୋପମମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶାନ୍ତରେଷ୍ଵନ୍ଯେ ଭୃତ୍ଯା ଵିଵିଶୁରାଶୁ ଵୈ ।। ୧୧.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା ପର୍ବତ ପରି ବଡ଼ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଅନ୍ୟ ଭୃତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଘରର ଭିତରକୁ ଗଲେ।

ତତସ୍ତେଷୁ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେଷୁ ତଦା ଗୌରମୁଖୋ ମୁନିଃ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ତଂ ମଣିଂ ଦିଵ୍ଯଂ ରାଜାନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୧୧.

ସେମାନେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ଗୌରମୁଖ ମୁନି ଦିବ୍ୟ ମଣି ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।

ମଜ୍ଜନାଭ୍ଯଵହାରାର୍ଥଂ ପଥି ଶ୍ରମକୃତେ ତଥା । ଵିଲାସିନୀସ୍ତଥା ଦାସାନ୍ ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯାମି ତେ ନୃପ ।। ୧୧.

ତୁମର ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ ଓ ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜନନୀମାନେ ଓ ଦାସମାନେ ପଠାଇବି।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରସ୍ତଂ ମଣିଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଶୁଭମ୍ । ଏକାନ୍ତେ ସ୍ଥାପଯାମାସ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରପଶ୍ଚତଃ ।। ୧୧.

ଏପରି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଭ ଵୈଷ୍ଣବ ମଣିଟିକୁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥାପିତମାତ୍ରେ ତୁ ମଣୌ ଶୁଦ୍ଧସମପ୍ରଭେ । ନିଶ୍ଚେରୁର୍ଯୋଷିତସ୍ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯରୂପାଃ ସହସ୍ତ୍ରଶଃ ।। ୧୧.

ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଦୀପ୍ତିମାନ ମଣି ରଖିବା ସହିତ, ଏଠାରେ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ରୂପର ନାରୀମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ସୁକୁମାରାଙ୍ଗରାଗାଦ୍ଯାଃ ସୁକୁମାରଵରାଙଗନାଃ । ସୁକପୋଲାଃ ସୁଚାର୍ଵ୍ଯଙ୍ଗ୍ଯଃ ସୁକେଶାନ୍ତାଃ ସୁଲୋଚନାଃ । କାଶ୍ଚିତ୍ସୌଵର୍ଣପାତ୍ରୀଶ୍ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ସଂପ୍ରତସ୍ଥିରେ ।। ୧୧.

ସେମାନେ ଅତି ସୁକୁମାର, ଉତ୍ତମ ଅଙ୍ଗ, ଶୁଭ କପୋଳ, ମନୋହର ଶରୀର, ସୁନ୍ଦର କେଶ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ; କିଛି ଜଣେ ସୁନା ଭାଣ୍ଡ ନେଇ ଯାଇଲେ।

ଏଵଂ ଯୋଷିଦ୍ଗଣାସ୍ତତ୍ର ନରାଃ କର୍ମକରାସ୍ତଥା । ନିର୍ଜଗ୍ମୁସ୍ତସ୍ଯ ନୃପତେଃ ସର୍ଵେ ଭୃତ୍ଯା ନୃପସ୍ଯ ହ । କେଵଲଂ ଭୋଜନଂ ପୂର୍ଵଂ ପରିଧାନଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ ।। ୧୧.

ଏପରି, ନାରୀମାନେ ଓ ପୁରୁଷ କର୍ମଚାରୀମାନେ, ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭୃତ୍ୟମାନେ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ନେଇ ବାହାରିଗଲେ।

ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵଭୃତ୍ଯାନାଂ ରାଜମାର୍ଗେଣ ମଜ୍ଜନମ୍ । ଦଦୁସ୍ତେ ଚ ନରାଶ୍ଵାନାଂ ହସ୍ତିନାଂ ଚ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ ।। ୧୧.

ସେ ନାରୀମାନେ ରାଜପଥରେ ସମସ୍ତ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତ୍ୱରିତ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ; ପୁରୁଷ, ଘୋଡା ଓ ହାତୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।