ଵୃତ୍ତେଷ୍ଵେଵୋପଚାରେଷୁ ଜଲପ୍ରାଧାନିକେଷୁ ଚ
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପାଣି ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ—
ଯଥା ମନ୍ତ୍ରେଣ ଦାତଵ୍ଯଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ଵସୁନ୍ଧରେ
ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ, ହେ ବସୁଧା, କିପରି ଏହା ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଞ୍ଜନଂ କଙ୍କତୀଂ ଚୈଵ ଶୀଘ୍ରମେଵ ପ୍ରସାଦଯେତ୍ 128.
ସେ ତୁରନ୍ତ ଅଞ୍ଜନ ଓ କଂକଟି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଞ୍ଜଲୌ କଙ୍କତୀଂ ଗୃହ୍ଯ ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଦାହରେତ୍
ହାତରେ କଂକଟି ଧରି, ସେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ମନ୍ତ୍ରଃ – ଏତାଂ କଙ୍କତୀମଞ୍ଜଲିସ୍ଥାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପ୍ରସୀଦ ନାରାଯଣ ଶିରଃ ପ୍ରସାଧି ହି
ମନ୍ତ୍ର — ଏହି କଂକଟିକୁ ହାତରେ ଧରି, ହେ ନାରାୟଣ, କୃପା କର; ମୁଣ୍ଡକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କର।
ମହାନୁଭାଵ ଵିଶ୍ଵନେତ୍ରେ ସ୍ଵନେତ୍ରେ ଯାଭ୍ଯାଂ ପଶ୍ଯସେ ତ୍ଵଂ ତ୍ରିଲୋକୀମ୍
ହେ ମହାନ, ହେ ବିଶ୍ୱନେତ୍ର, ତୁମେ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଦେଖୁଛ।
ତତଃ ସଂସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵଂ ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ସୁଵ୍ରତମ୍
ତାପରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ସେ ସୁବ୍ରତ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବେ।
ମନ୍ତ୍ରଃ – ଦେଵଦେଵ ସ୍ନାନୀଯମିଦଂ ମମ କଲ୍ପିତଂ ସୁଵର୍ଣକଲଶଂ ଗୃହାଣ ପ୍ରସୀଦ ଏଷୋଽଞ୍ଜଲିର୍ମଯା ପରିକଲ୍ପିତଃ ସ୍ନାହି ସ୍ନାହୀତି
ମନ୍ତ୍ର — ହେ ଦେବଦେବ, ଏହି ସ୍ନାନ ବିଧି ମୋର ତରଫରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ଗ୍ରହଣ କର, କୃପା କର। ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ପାଣି ମୁଁ ଦିଏଛି; ସ୍ନାନ କର, ସ୍ନାନ କର।
ନମୋ ନାରାଯଣେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍
ନମୋ ନାରାୟଣ ବୋଲି କହି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ଯ ଏତେନ ଵିଧାନେନ ମମ କର୍ମଣି ଦୀକ୍ଷିତଃ କୁଶିଷ୍ଯାଯ ନ ଦାତଵ୍ଯା ପିଶୁନାଯ ଶଠାଯ ଚ
ଏହି ପ୍ରକାର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯିଏ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୀକ୍ଷିତ, ସେ ମନ୍ତ୍ର ଅଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟ, ଅପବାଦକିମ୍ବା ଚତୁର ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଷା ଚୈଵ ଵରାରୋହେ ଗୃହୀତ୍ଵା ଗଣନାନ୍ତିକା
ଏହାକୁ ନେଇ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଗଣନା ମାଳା ପାଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଉତ୍ତମାଷ୍ଟାଧିକଶତଂ ପଂଚାଶତ୍ତୁର୍ଯମଧ୍ଯମା 128.
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳାରେ ଏକ ଶତ ଏବଂ ଆଠଟି ମଣି, ମଧ୍ୟମ ମାଳାରେ ଚଉନ୍ହେଁ ଓ ପଞ୍ଚାଶି, ଏବଂ ନିମ୍ନ ମାଳାରେ ବତିସି ମଣି ଥାଏ।
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷୈରୁତ୍ତମା ସା ତୁ ମଧ୍ଯମା ପୁତ୍ରଜୀଵକୈଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା, ମଧ୍ୟମ ମାଳା ପୁତ୍ରଜୀବ ମଣିରେ ତିଆରି ହୁଏ।
ଏତତ୍କଶ୍ଚିନ୍ନ ଜାନାତି ଜନ୍ମାନ୍ତରଶତୈରପି
ଏହି ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟକୁ ଶତ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।
ନୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଃ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍ତାଂ ତୁ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ହସ୍ତେ ନ କାରଯେତ୍
ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ ଏହାକୁ ଛୁଅଉ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହାକୁ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ହାତରେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଦର୍ଶଯେଚ୍ଚ କସ୍ଯାପି ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତୁ ପୂଜଯେତ୍
ଏହାକୁ କାହାକୁ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଭାବିବା ପରେ ଏହାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ହି ଵିଧିପୂର୍ଵେଣ ପାଲଯେତ ଗଣାନ୍ତିକାମ୍
ଏହିପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗଣନା ମାଳାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧରଣୀ ସଂଶିତଵ୍ରତା
ଏପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଧରଣୀ ନିଜ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହି କଥା କହିଲେ।
ଦର୍ପଣଂ ତେ କଥଂ ଦେଯଂ ତନ୍ମମାଖ୍ଯାହି ମାଧଵ
ତୁମେ ଦର୍ପଣ କିପରି ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ମୋତେ କୁହ, ମାଧବ।
ଧରଣ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵରାହଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍
ଧରଣୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବରାହ ପୁନି କହିଲେ।
ନମୋ ନାରାଯଣେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍
ନମୋ ନାରାୟଣ ବୋଲି କହି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ମନ୍ତ୍ରଃ – ଶ୍ରୁତିର୍ଭାଗଵତୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଶ୍ରୁତୀ ଅଗ୍ନିଦ୍ଵିଜଶ୍ଚ ତଵ ମୁଖଂ ନାସେଽଶ୍ଵିନୌ ନଯନେ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ମୁଖଂ ଚ ଚନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଗାତ୍ରାଣି ଜଗତ୍ପ୍ରଧାନାନୀମଂ ଚ ଦର୍ପଣଂ ପଶ୍ଯ ପଶ୍ଯ ରୂପମ୍ ।। 128.
ମନ୍ତ୍ର: 'ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗବତ ଶ୍ରୁତି ହେଉଛି କାନ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ମୁଁହ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ନାକ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଆଖି, ମୁଁହ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ଦେହର ଅଂଶମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଅଂଶ। ଏହି ଦର୍ପଣକୁ ଦେଖ, ଏହି ରୂପକୁ ଦେଖ।'
ଯ ଏତେନ ଵିଧାନେନ ମମ କର୍ମପରାଯଣଃ
ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯିଏ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ—
ଏତେନ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଵୈ ଭୂମେ ଉପଚାରସ୍ତୁ ଈଦୃଶଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଭୂମି, ଏପରି ଭାବେ ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ କଙ୍କତାଞ୍ଜନଦର୍ପଣନାମ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣରେ 'କଙ୍କଟାଞ୍ଜନ ଦର୍ପଣ' ନାମକ ଏକ ଶତ ଏବଂ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ଚତୁର୍ଵର୍ଣଦୀକ୍ଷା ଭୂଷିତାଲଂକୃତଂ କୃତ୍ଵା ମମ କର୍ମପରାଯଣଃ
ଏବେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଦୀକ୍ଷା: ଭଲଭାବରେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ଯିଏ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ—
ଯେନ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଦାତଵ୍ଯଂ ଲଲାଟେ ତିଲକଂ ମମ
କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋ ଲାଳାଟରେ ତିଳକ ଲଗାଇବା ଉଚିତ?
ମନ୍ତ୍ରଃ – ମୁଖମଣ୍ଡନଂ ଚିନ୍ତଯା ଵାସୁଦେଵ ତ୍ଵଯା ପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ଚ ମଯୋପନୀତମ୍
ମନ୍ତ୍ର— "ମୁଁ ମୁଖର ଶୋଭା ଧ୍ୟାନ କରେ, ହେ ବାସୁଦେବ, ଏହା ତୁମେ ଦେଇଛ, ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।"
ଏତେନ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଚିତ୍ରକଂ ମେ ଦଦ୍ଯାଲ୍ଲଲାଟେ ତିଲକଂ ଧରିତ୍ରି
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ହେ ଧରିତ୍ରୀ, ମୋ ଲାଳାଟରେ ଚିତ୍ରାଙ୍କିତ ତିଳକ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ଶିରସା ଚାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵା ଵସୁଧା ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ ଏତନ୍ମାଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ତଦ୍ଭକ୍ତାଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଵଦ ଭାଗଵତୀଂ ଶୁଦ୍ଧାଂ ତଵ କର୍ମଵିନିଶ୍ଚିତାମ୍ ଵରାହରୂପୋ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ ମାଧଵି ତତ୍ତ୍ଵେନ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି ଯଥାଵଦ୍ଵିଦିତଂ ଭୂପୈଃ ପୁଣ୍ଯା ଭାଗଵତାଃ ଶୁଭାଃ କୁର୍ଵୀତୈଵ ପରାଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ଯଥାଵଦିତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ ମୁହୂର୍ତଧ୍ଯାନମାସ୍ଥାଯ ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଦାହରେତ୍ ମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ପରମୋ ମନ୍ତ୍ରସ୍ତପତାଂ ପରମଂ ତପଃ ଗୁହ୍ଯାନାଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ରହସ୍ଯଂ ପରମୁତ୍ତମମ୍ ନାଦୀକ୍ଷିତାଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ନୋପଵୀତେ କଥଂଚନ ପୁନରନ୍ଯତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦେଵି ତତ୍ତ୍ଵେନ ମେ ଶୃଣୁ କୃତ୍ଵା ତୁ ମମ କର୍ମାଣି ଗୃହ୍ଯ ଦୀପକମୁତ୍ତମମ୍ ମନ୍ତ୍ରଃ – ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେଽନୁଗ୍ରହ ତେଜସେ ଵିଷ୍ଣୋ ସର୍ଵଦେଵାସ୍ତ୍ଵାଗ୍ନିସଂସ୍ଥାଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଏଵଂ ଚାଗ୍ନିସ୍ତଵ ତେଜସା ଭଵିଷ୍ଯତି ସ୍ଵତେଜସା ମାମାଶୁ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ତେଜସା ସଂସାରାର୍ଥଂ ଦେଵ ଗୃହ୍ଯଂ ଦୀପକଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ୍ରଂ ଶ୍ଵୋ ଭୂତ୍ଵା ଇମଂ କର୍ମ ନିଷ୍ଫଲମ୍ ତାରିତାଃ ପିତରସ୍ତେନ ନିଷ୍କଲାଶ୍ଚ ପିତାମହାଃ ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କର୍ମ ଲୋକସୁଖାଵହମ୍
ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଜୋଡି, ଧରିତ୍ରୀ ପୁଣି କହିଲେ, "ଏହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ, ତୁମେ ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କହିବା ଉଚିତ। ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟୀ ଭାଗବତୀଙ୍କ ବିଷୟରେ, ଯାହାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର, ସେଥିରେ ଆଲୋକ ପକାଇବାକୁ କହ।" ତାପରେ ଭଗବାନ ବରାହ ରୂପେ ଧରିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ମାଧବୀ, ତୁମେ ଯେପରି ନିଷ୍କପଟ ଭାବେ ପଚାରିଛ, ସେପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଜାଣନ୍ତି, ସେହିପରି ମୁଁ କହିବି। ପବିତ୍ର ଭାଗବତମାନେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରଧାନ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଧରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ତପଃ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଏକାଦମ୍ବିକ ଓ ଉତ୍ତମ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଅନୁଦିକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ଉପବୀତ ବିନା କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଗୁପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ମୋର ନିୟମ ମୁତାବକ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଉତ୍ତମ ଦୀପ ଧରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର— "ଓଁ, ଭଗବନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ତେଜର ମାଲିକ ବିଷ୍ଣୁ। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ବିରାଜିତ। ଏହିପରି, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ତେଜରେ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେବ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ଧାର ହେଉ। ହେ ଦେବ, ଏହି ଦୀପକ ମନ୍ତ୍ରର ଦେହ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଫଳ ନ ହେଉ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଓ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହେବେ ଓ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।" ଏହିପରି ଆଉ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି, ଯାହା ଲୋକମାନେ ଖୁସି ହେବେ।