ଵରାହପୁରାଣମ୍

ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵରାଜାନୋ ଜିଗୀଷନ୍ନିହ ସତ୍ତମୌ । ଆଗତୋଽସ୍ମି ଧ୍ରୁଵଂ ଚୈଵ ସ୍ମର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋଽହଂ ତପୋଧନୌ । ଭଵନ୍ତୌ କୌ ସମାଖ୍ଯାତଂ ମମାନୁଗ୍ରହକାଙ୍କ୍ଷଯା ।। ୧୦.

ମୁଁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ହେ ମହାନ ଋଷିମାନେ, ଆପଣମାନେ ସଦା ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ। ଆପଣମାନେ କିଏ, ମୋ ଉପକୃତି ଆଶା କରି ଏଠାରେ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, କହନ୍ତୁ।

ତାପସାଵୂଚତୁଃ । ଆଵାଂ ହେତୃପ୍ରହେତ୍ରାଖ୍ଯୌ ମନୋଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଃ ସୁତୌ । ଆଵାଂ ଦେଵଵିନାଶାଯ ଗତୌ ସ୍ଵୋ ମେରୁପର୍ଵତମ୍ ।। ୧୦.

ଏହି ଦୁଇ ତାପସ କହିଲେ, "ଆମେ ହେତୃ ଓ ପ୍ରହେତୃ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କର ପୁଅ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ଆମେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଆସିଥିଲୁ।"

ତତ୍ରାଵଯୋର୍ମହାସୈନ୍ଯଂ ଗଜାଶ୍ଵରଥସଂକୁଲମ୍ । ଜିଗାଯ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ତ୍ରଶଃ ।। ୧୦.

ସେଠାରେ ଆମର ବଡ଼ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶତେ ଶତେ ଓ ହଜାରେ ହଜାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତିଦେଲା।

ତେ ଚ ଦେଵା ମହତ୍ସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵଂ ନିପାତିତମ୍ । ଅସୁରୈରୁଜ୍ଝିତପ୍ରାଣଂ ତତସ୍ତେ ଶରଣଂ ଗତାଃ ।। ୧୦.

ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବଡ଼ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବା ଓ ଅସୁରମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଇଯିବା ଦେଖି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶରଣ ନେଲେ।

କ୍ଷୀରାବ୍ଧୌ ଯତ୍ର ଦେଵେଶୋ ହରିଃ ଶେତେ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ । ତତ୍ର ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସୁଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣତିପୂର୍ଵକମ୍ ।। ୧୦.

ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ ହରି ନିଜେ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭକ୍ତି ସହିତ ଯାଇ ନମସ୍କାର କରି ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ଦେଵଦେଵ ହରେ ସର୍ଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ତ୍ଵସୁରସତ୍ତମୈଃ । ପରାଜିତଂ ପରିତ୍ରାହି ଭୀତଂ ଵିହ୍ଵଲ୍ଲୋଚନମ୍ ।। ୧୦.

"ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ହରି, ଆମର ସମସ୍ତ ସେନା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସୁରମାନେ ହାରାଇଦେଲେ; ଆମେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ତିର ହୋଇଛୁ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।"

ତ୍ଵଯା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ରାତାଃ ସ୍ମ କେଶଵ । ସହସ୍ତ୍ରବାହୋଃ କ୍ରୂରସ୍ଯ ସମରେ କାଲନେମିନଃ ।। ୧୦.

"ପୂର୍ବେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ କେଶବ, ଆପଣ ହଜାର ହାତ ଥିବା କ୍ରୂର କାଳନେମିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।"

ଇଦାନୀମପି ଦେଵେଶ ଅସୁରୌ ଦେଵକଣ୍ଟକୌ । ହେତୃପ୍ରହେତୃନାମାନୌ ବହୁସୈନ୍ଯପରିଚ୍ଛଦୌ । ତୌ ହତ୍ଵା ତ୍ରାହି ନଃ ସର୍ଵାନ୍ ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ ।। ୧୦.

"ଏବେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଏହି ଦୁଇ ଅସୁର, ହେତୃ ଓ ପ୍ରହେତୃ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଓ ବଡ଼ ସେନା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ।"

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଦେଵୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଅହଂ ଯାସ୍ଯାମି ତୌ ହନ୍ତୁମିତ୍ଯୁଵାଚ ଜଗତ୍ପତିଃ ।। ୧୦.

ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତା ନାରାୟଣ ବୋଲିଲେ, "ମୁଁ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଯିବି," ଏହିପରି ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ।

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତୋ ଦେଵା ମେରୁପର୍ଵତସନ୍ନିଧୌ । ପ୍ରତସ୍ଥୁସ୍ତେଽଥ ମନସା ଚିନ୍ତଯନ୍ତୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ ।। ୧୦.

ଏପରି ଉତ୍ତର ପାଇ ଦେବତାମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲେ, ମନରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।

ତୈଃ ସଂଚିନ୍ତିତମାତ୍ରସ୍ତୁ ଦେଵଶ୍ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଆଵଯୋଃ ସୈନ୍ଯମାଵିଶ୍ଯ ଏକ ଏଵ ମହାବଲଃ ।। ୧୦.

ସେମାନେ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ସହିତ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବତା ଏକାକି, ତଥାପି ବଡ଼ ପ୍ରଭଳ ଶକ୍ତିରେ, ଆମ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଏକଧା ଦଶଧାତ୍ମାନଂ ଶତଧା ଚ ସହସ୍ତ୍ରଧା । ଲକ୍ଷଧା କୋଟିଧା କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଭୂତ୍ଯା ଚ ଜଗତ୍ପତିଃ ।। ୧୦.

ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏକ, ଦଶ, ଶତ, ସହସ୍ର, ଲକ୍ଷ ଓ କୋଟି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ଏଵଂ ସ୍ଥିତେ ଦେଵଵରେ ଅସ୍ମତ୍ସୈନ୍ଯେ ମହାବଲଃ । ଯଃ କଶ୍ଚିଦସୁରୋ ରାଜନ୍ନାଵଯୋର୍ବଲମାଶ୍ରିତଃ । ସ ହତଃ ପତିତୋ ଭୂମୌ ଦୃଶ୍ଯତେ ଗତଚେତନଃ ।। ୧୦.

ହେ ରାଜା, ସେ ପ୍ରଭଳ ଦେବତା ଆମ ସେନାରେ ଥିବାବେଳେ, ଯେଉଁଅସୁର ଆମର ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହତ୍ୟା ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ଜୀବନ ହରାଇଥିଲେ।

ଏଵଂ ତତ୍ ସହସା ସୈନ୍ଯଂ ମାଯଯା ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତିନା । ନିହତଂ ସାଶ୍ଵକଲିଲଂ ପତ୍ତିଦ୍ଵିପସମାକୁଲମ୍ ।। ୧୦.

ଏଭଳି ଭାବେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ପଦାତି ଭରିଥିବା ସମସ୍ତ ସେନା, ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର ମାୟା ଶକ୍ତିରେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା।

ଚତୁରଙ୍ଗଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ହତ୍ଵା ଦେଵୋ ରଥାଙ୍ଗଧୃକ୍ । ଆଵାଂ ଶୋଷାଵଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗତୋଽନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନମୀଶ୍ଵରଃ ।। ୧୦.

ଚତୁରଙ୍ଗୀ ସେନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ହତ୍ୟା କରି, ରଥଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଦେଖିବା ପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ଆଵଯୋରୀଦୃଶଂ କର୍ମ ଦୃଷ୍ଟଂ ଦେଵସ୍ଯ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣଃ । ତତସ୍ତମେଵ ଶରଣଂ ଗତାଵାରାଧନାଯ ଵୈ ।। ୧୦.

ଧନୁର୍ଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କର ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଦେଖିଲୁ; ତେଣୁ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ ନେଇ, ତାଙ୍କର ଉପାସନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲୁ।

ତ୍ଵଂ ଚାସ୍ମନ୍ମିତ୍ରତନଯଃ ସୁପ୍ରତୀକାତ୍ମଜୋ ନୃପ । ଇମେ ଚ ଆଵଯୋଃ କନ୍ଯେ ଗୃହାଣ ମନୁଜେଶ୍ଵର । ହେତୃକନ୍ଯା ସୁକେଶୀ ତୁ ମିଶ୍ରକେଶୀ ପ୍ରହେତୃଣଃ ।। ୧୦.

ତୁମେ ଆମର ବନ୍ଧୁ ସୁପ୍ରତୀକଙ୍କ ପୁଅ, ହେ ରାଜା; ଏହି ଦୁଇଜଣ ଆମର ଝିଅ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ, ତୁମେ ସ୍ୱୀକାର କର। ହେତୃଙ୍କ ଝିଅ ସୁକେଶୀ, ପ୍ରହେତୃଙ୍କ ଝିଅ ମିଶ୍ରକେଶୀ।

ଦୁର୍ଜଯସ୍ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ହେତୃଣା ତେ ଉଭେ ଶୁଭେ । କନ୍ଯେ ଜଗ୍ରାହ ଧର୍ମେଣ ଭାର୍ଯାର୍ଥଂ ମନୁଜେଶ୍ଵରଃ ।। ୧୦.

ମାଧ୍ୟସ୍ଥମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ଜୟ ନୀତିମତ୍ ଭାବେ ସେଇ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗନାଙ୍କୁ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ତେ ଲବ୍ଧ୍ଵା ସହସା ରାଜା ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତଃ । ଆଜଗାମ ସ୍ଵକଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ନିଜସୈନ୍ଯସମାଵୃତଃ ।। ୧୦.

ସେମାନେକୁ ପାଇଁ, ରାଜା ଦୁର୍ଜୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ସେନା ସହିତ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଗଲେ।

ତତଃ କାଲେନ ମହତା ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ବଭୌ । ସୁକେଶ୍ଯାଃ ସୁପ୍ରଭଃ ପୁତ୍ରୋ ମିଶ୍ରକେଶ୍ଯାଃ ସୁଦର୍ଶନଃ ।। ୧୦.

ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ହେଲେ—ସୁକେଶୀରୁ ସୁପ୍ରଭ ଓ ମିଶ୍ରକେଶୀରୁ ସୁଦର୍ଶନ।

ସ ରାଜା ଦୁର୍ଜଯଃ ଶ୍ରୀମାଁଲ୍ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ଶୁଭମ୍ । ସ୍ଵଯଂ କାଲାନ୍ତରେ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଜଗାମାରଣ୍ଯମନ୍ତିକେ ।। ୧୦.

ସେଇ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦୁର୍ଜୟ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ପାଇଁ, କିଛି ସମୟ ପରେ ନିଜେ ଅରଣ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଗଲେ।

ତତ୍ରସ୍ଥୋ ଵନଜାତୀର୍ହି ବଧଯନ୍ ଵୈ ଭଯଂକରାଃ । ଦଦର୍ଶାରଣ୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମୁନିଂ ସ୍ଥିତମକଲ୍ମଷମ୍ ।। ୧୦.

ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନେକୁ ମାରି, ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅପରାଧହୀନ ଏକ ମୁନିକୁ ଦେଖିଲେ।

ତପସ୍ଯନ୍ତଂ ମହାଭାଗଂ ନାମ୍ନା ଗୌରମୁଖଂ ଶୁଭମ୍ । ଋଷିଵୃନ୍ଦସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାରଂ ତ୍ରାତାରଂ ପାପିନଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୧୦.

ସେ ମହାଭାଗ ତପସ୍ବୀ, ନାମରେ ଗୌରମୁଖ, ଋଷିମାନେଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଓ ପାପୀମାନେଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯାଶ୍ରମେ ଵିମଲଜଲାଵିଲେମରୁ- ତ୍ସୁଗନ୍ଧିଵୃକ୍ଷପ୍ରଵରେ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ । ରରାଜ ଜୀମୂତ ଇଵାମ୍ବରାନ୍ମହୀ- ମୁପାଗତଃ ପ୍ରଵରଵିମାନଵଦ୍ ଗୃହଃ ।। ୧୦.

ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପବିତ୍ର ଜଳ, ମୃଦୁ ପବନ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଗଛମାନେ ଥିଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କ ଘର ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ଏସିଥିବା ମେଘ ଭଳି ପୃଥିବୀରେ ଦେବମାନେଙ୍କ ଭବନ ଦେଖାଯାଏ।

ଜ୍ଵଲନମଖାଗ୍ନିପ୍ରତିଭାଷିତାମ୍ବରଃ ସୁଶୁଦ୍ଧସଂଵାସିତଵେଶକୁଟ୍ଟକଃ । ଶିଷ୍ଯୈଃ ସମୁଚ୍ଚାରିତସାମନାଦକଃ ସୁରୂପଯୋଷିଦୃଷିକନ୍ଯକାକୁଲଃ । ଇତୀଦୃଶୋଽସ୍ଯାଵସାଥୋ ଵରାଶ୍ରମେ ସୁପୁଷ୍ପିତାଶେଷତରୁପ୍ରସୂନଃ ।। ୧୦.

ସେଇ ଆଶ୍ରମର ପରିବେଶ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ଜ୍ଵାଳା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଘରବାଡ଼ି ସଫାସୁଥଳ, ଶିଷ୍ୟମାନେ ସାମଗାନ କରୁଥିଲେ, ରୂପସୀ ମହିଳା ଓ ଋଷିକନ୍ୟାମାନେ ରହୁଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିଲା—ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ତତସ୍ତମୀଦୃଶଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ଗୌରମୁଖାଶ୍ରମମ୍ । ଦୁର୍ଜ୍ଜଯଶ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ରମ୍ଯମାଶ୍ରମମଣ୍ଡଲମ୍ ।। ୧୧.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ସେତେବେଳେ ଗୌରମୁଖଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଏଭଳି ଦେଖି, ଦୁର୍ଜୟ ରାଜା ତାହାର ଶୋଭା ଦେଖି ଚିନ୍ତା କଲେ।

ପ୍ରଵିଶାମ୍ଯତ୍ର ପଶ୍ଯାମି ଋଷୀନ୍ ପରମଧାର୍ମିକାନ୍ । ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତଦା ରାଜା ପ୍ରଵିଵେଶ ତମାଶ୍ରମମ୍ ।। ୧୧.

ମୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବି—ଏଭଳି ଭାବି, ରାଜା ସେଇ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତସ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ତତୋ ରାଜ୍ଞଃ ପରମହର୍ଷିତଃ । ଚକାର ପୂଜାଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ତଦା ଗୌରମୁଖୋ ମୁନିଃ ।। ୧୧.

ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଗୌରମୁଖ ମୁନି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

ସ୍ଵାଗତାଦିକ୍ରିଯାଃ କୃତ୍ଵା କଥାନ୍ତେ ତଂ ମହାମୁନିଃ । ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯାଽହଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାନୁଗସ୍ଯ ଚ ଭୋଜନମ୍ ।। ୧୧.

ସ୍ବାଗତ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଚାର କରି, କଥାର ଶେଷରେ ମହାମୁନି କହିଲେ—'ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଆପଣ ଓ ଆପଣଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ଯେତେ ସମ୍ଭବ ଭୋଜନ ଯୋଗାଇବି।'