ଯାମେନାଂ ଭାଷସେ ଦେଵ ମମ ମାଯେତି ନିତ୍ଯଶଃ
ଦେବ, ତୁମେ ସଦା ଏହାକୁ ମୋ ମାୟା ବୋଲି କହୁଛ।
ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ମାଯାର୍ଥଂ ରହସ୍ଯଂ ପରମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଏହି ମାୟାର ଅର୍ଥ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରହସ୍ଯ ତୁ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
ତାପରେ, ସେ ହସି ହସି ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵୃଥା କ୍ଲେଶଂ କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ଯଦ୍ଵିଲୋକନାତ୍
ତୁମେ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛ, ସେପାଇଁ ଅନାବଶ୍ୟକ କଷ୍ଟ କାହିଁକି ଭୋଗୁଛ?
ମମ ମାଯାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି କିଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ ଵସୁନ୍ଧରେ
ବଡ ଆଖି ଥିବା ବସୁନ୍ଧରା, ମୋ ମାୟା ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ଦେଶୋ ନିର୍ଜଲତାଂ ଯାତି ଏଷା ମାଯା ମମ ପ୍ରିଯେ। ସୋମୋ ଯତ୍କ୍ଷୀଯତେ ପକ୍ଷେ ପକ୍ଷେ ଵାପି ଚ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ।। 125.
କିଛି ଦେଶ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ—ଏହି ମୋ ମାୟା, ପ୍ରିୟେ; ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ପକ୍ଷ ପକ୍ଷରେ କମିବା ଓ ବଢିବା।
ଅମାଯାଂ ନ ସ ଦୃଶ୍ଯେତ ମାଯେଯଂ ମମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଅମା ରାତିରେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହି ମୋ ମାୟା ଏବଂ ଏହା ସତ୍ୟ।
ଭଵେଚ୍ଚ ଶୀତଲଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ମାଯେଯଂ ମମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରୁତୁରେ ଶୀତଳତା ଆସିଲେ, ଏହି ମୋ ମାୟା ଏବଂ ଏହା ସତ୍ୟ।
ଉଦେତି ପୂର୍ଵତଃ ପ୍ରାତର୍ମାଯେଯଂ ମମ ସୁନ୍ଦରି
ପ୍ରଭାତରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ମୋ ମାୟା।
ଗର୍ଭେ ଚ ଜାଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ମାଯେଯଂ ମମ ସୁନ୍ଦରି। ଜୀଵଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଗର୍ଭଂ ତୁ ସୁଖଦୁଃଖେ ଚ ଵିନ୍ଦତି
ଗର୍ଭରେ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ମୋ ମାୟା; ଜୀବ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସୁଖ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ।
ଜାତଶ୍ଚ ଵିସ୍ମରେତ୍ସର୍ଵମେଷା ମାଯା ମମୋତ୍ତମା
ଜନ୍ମ ନେଇବା ପରେ ସେ ସବୁକିଛି ଭୁଲିଯାଏ—ଏହି ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାୟା।
କର୍ମଣା ନୀଯତେଽନ୍ଯତ୍ର ମାଯୈଷା ମମ ଚୋତ୍ତମା
କର୍ମରେ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥାଏ—ଏହି ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାୟା।
ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯଶ୍ଚରଣୌ ଚୈଵ ଭୁଜୌ ଶୀର୍ଷଂ କଟିସ୍ତଥା
ଉଙ୍ଗୁଳି, ପା, ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, କଟି,
କର୍ଣୌ ନେତ୍ରେ କପାଲୌ ଚ ଲଲାଟଂ ଜିହ୍ଵଯା ସହ
କାନ, ଆଖି, ମୁଣ୍ଡଫଟା, କପାଳ, ଲଳାଟ, ଜିହ୍ବା ସହିତ,
ତସ୍ଯୈଵ ଜୀର୍ଯତେ ଭୁକ୍ତମଗ୍ନିନା ପୀତମେଵ ଚ
ସେ ଖାଇଥିବା ଜିନିଷ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପାଚିତ ହୁଏ, ପିଇଥିବା ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି।
ଶବ୍ଦଃ ସ୍ପର୍ଶଶ୍ଚ ରୂପଂ ଚ ରସୋ ଗନ୍ଧଶ୍ଚ ପଂଚମ 125.
ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ ଓ ପଞ୍ଚମ—ଗନ୍ଧ।
ସର୍ଵର୍ତୁଷୁ ନିଜାକାରଃ ସ୍ଥାଵରେ ଜଙ୍ଗମେ ତଥା
ସମସ୍ତ ଋତୁରେ, ଅଚଳ ଓ ଚଳ ଜୀବରେ, ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଆକାର ଅଛି।
ଆପୋ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତଥା ଭୌମା ଆପୋ ଯେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀର ଜଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତି ଭିତି ହୋଇ ରହିଛି।
ଵୃଷ୍ଟୌ ବହୂଦକାଃ ସର୍ଵେ ପଲ୍ଵଲାନି ସରାଂସି ଚ
ବର୍ଷା ହେବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ପୋକରା ଓ ଝିଲି ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଉଛି।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରାନ୍ମୁକ୍ତା ନାମ୍ନା ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ
ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ନାମରେ ଏକ ନଦୀ ବହିଯାଉଛି।
ମେଘା ଵହନ୍ତି ସଲିଲମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଲଵଣାର୍ଣଵାତ୍
ମେଘମାନେ ଲବଣା ଶାଗରରୁ ଜଳ ଉଠାଇ, ତାହାକୁ ନେଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ରୋଗାର୍ତା ଜନ୍ତଵଃ କେଚିଦ୍ଭକ୍ଷଯନ୍ତି ମହୌଷଧମ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଔଷଧ ଖାଇଥାନ୍ତି।
ଔଷଧେ ଦୀଯମାନେଽପି ଜନ୍ତୁଃ ପଂଚତ୍ଵମେତି ଯତ୍
ଔଷଧ ଦିଆଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, କେବେ କେବେ ପ୍ରାଣୀର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଯାଏ।
ପ୍ରଥମଂ ଜାଯତେ ଗର୍ଭଃ ପଶ୍ଚାତ୍ସଂଜାଯତେ ପୁମାନ୍
ପ୍ରଥମେ ଗର୍ଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ପରେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତ ଇନ୍ଦ୍ରିଯନାଶଶ୍ଚ ଏତନ୍ମାଯାବଲଂ ମମ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାଶ ହୁଏ; ଏହା ମୋ ମାୟାର ଶକ୍ତି।
ପୁନଶ୍ଚ ପତ୍ରାଦିଯୁତମେତନ୍ମାଯାବଲଂ ମମ 125.
ପୁନି, ପତ୍ର ଓ ଏହା ସହିତ ମୋ ମାୟାର ଶକ୍ତି ଅଛି।
ତତ୍ରାମୃତଂ ଵିସୃଜାମି ମାଯାଯୋଗେନ ଭୂରିଶଃ
ସେଠାରେ, ମାୟାର ଯୋଗରେ, ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଅମୃତ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରେ।
ଭୂତ୍ଵା ଵେଗେନ ଗରୁଡୋ ଵହାମ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା
ମୁଁ ଗରୁଡ଼ ହୋଇ, ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ, ନିଜକୁ ନିଜେ ବହନ କରେ।
ମାଯାମେତାମହଂ କୃତ୍ଵା ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ
ଏହି ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କରି, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ।
ମାଯାମାଙ୍ଗିରସୀଂ କୃତ୍ଵା ଯାଜଯାମି ଦିଵୌକସଃ
ଆଙ୍ଗିରସ ମାୟା ଧରି, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଲାଗେ।