ତରଂତି ଯେନ ସଂସାରଂ ନରାଃ କର୍ମପରାଯଣାଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।
ମୁକ୍ତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ଵାରାହଂ ରୂପମାସ୍ଥିତମ୍
ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ପୂଜା କରିବା ପରେ—
କୁଶିଷ୍ଯାଯ ନ ଦାତଵ୍ଯଂ ଯେ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଦୂଷକାଃ
ଏହି ଉପଦେଶ ଅଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଯେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ବିକୃତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଧନଧର୍ମକ୍ଷଯସ୍ତେଷାଂ ପଠନାଦାଶୁ ଜାଯତେ
ଏହାକୁ ପଢ଼ିଲେ ସେମାନଙ୍କର ଧନ ଓ ଧର୍ମ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ଭଦ୍ରେ ପୂର୍ଵଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଵତ୍ଯସି
ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେଠିପାଇଁ ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଲି।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ଭଗଵଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରେ ଋତୂପସ୍କରଣଂ ନାମ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣର ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ଋତୁପସ୍କରଣ' ନାମକ ଏକଶେଉନିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ମାଯାଚକ୍ରମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଷଡୃତୁକର୍ମାଣି ପୃଥିଵୀ ସଂଶିତଵ୍ରତା
ଏହା ପରେ, ଷଡୃତୁର କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ପୃଥିବୀ ମାୟାର ଚକ୍ର ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ମଙ୍ଗଲ୍ଯାଶ୍ଚ ପଵିତ୍ରାଶ୍ଚ ଯେ ତ୍ଵଯା ସମୁଦାହୃତାଃ
ତୁମେ ଯେଉଁ ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ—
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵେତାନି କର୍ମାଣି ତ୍ଵନ୍ମୁଖୋକ୍ତାନି ମାଧଵ
ମାଧବ, ତୁମ ମୁଖରୁ ଏହି କାମଗୁଡିକୁ ଶୁଣିବା ପରେ
ଏତନ୍ମେ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ତଥା
ମୋ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ସୁକତା ଜନମାଇଛି।
ଯାମେନାଂ ଭାଷସେ ଦେଵ ମମ ମାଯେତି ନିତ୍ଯଶଃ
ଦେବ, ତୁମେ ସଦା ଏହାକୁ ମୋ ମାୟା ବୋଲି କହୁଛ।
ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ମାଯାର୍ଥଂ ରହସ୍ଯଂ ପରମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଏହି ମାୟାର ଅର୍ଥ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରହସ୍ଯ ତୁ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
ତାପରେ, ସେ ହସି ହସି ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵୃଥା କ୍ଲେଶଂ କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ଯଦ୍ଵିଲୋକନାତ୍
ତୁମେ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛ, ସେପାଇଁ ଅନାବଶ୍ୟକ କଷ୍ଟ କାହିଁକି ଭୋଗୁଛ?
ମମ ମାଯାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି କିଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ ଵସୁନ୍ଧରେ
ବଡ ଆଖି ଥିବା ବସୁନ୍ଧରା, ମୋ ମାୟା ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ଦେଶୋ ନିର୍ଜଲତାଂ ଯାତି ଏଷା ମାଯା ମମ ପ୍ରିଯେ। ସୋମୋ ଯତ୍କ୍ଷୀଯତେ ପକ୍ଷେ ପକ୍ଷେ ଵାପି ଚ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ।। 125.
କିଛି ଦେଶ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ—ଏହି ମୋ ମାୟା, ପ୍ରିୟେ; ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ପକ୍ଷ ପକ୍ଷରେ କମିବା ଓ ବଢିବା।
ଅମାଯାଂ ନ ସ ଦୃଶ୍ଯେତ ମାଯେଯଂ ମମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଅମା ରାତିରେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହି ମୋ ମାୟା ଏବଂ ଏହା ସତ୍ୟ।
ଭଵେଚ୍ଚ ଶୀତଲଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ମାଯେଯଂ ମମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରୁତୁରେ ଶୀତଳତା ଆସିଲେ, ଏହି ମୋ ମାୟା ଏବଂ ଏହା ସତ୍ୟ।
ଉଦେତି ପୂର୍ଵତଃ ପ୍ରାତର୍ମାଯେଯଂ ମମ ସୁନ୍ଦରି
ପ୍ରଭାତରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ମୋ ମାୟା।
ଗର୍ଭେ ଚ ଜାଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ମାଯେଯଂ ମମ ସୁନ୍ଦରି। ଜୀଵଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଗର୍ଭଂ ତୁ ସୁଖଦୁଃଖେ ଚ ଵିନ୍ଦତି
ଗର୍ଭରେ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ମୋ ମାୟା; ଜୀବ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସୁଖ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ।
ଜାତଶ୍ଚ ଵିସ୍ମରେତ୍ସର୍ଵମେଷା ମାଯା ମମୋତ୍ତମା
ଜନ୍ମ ନେଇବା ପରେ ସେ ସବୁକିଛି ଭୁଲିଯାଏ—ଏହି ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାୟା।
କର୍ମଣା ନୀଯତେଽନ୍ଯତ୍ର ମାଯୈଷା ମମ ଚୋତ୍ତମା
କର୍ମରେ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥାଏ—ଏହି ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାୟା।
ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯଶ୍ଚରଣୌ ଚୈଵ ଭୁଜୌ ଶୀର୍ଷଂ କଟିସ୍ତଥା
ଉଙ୍ଗୁଳି, ପା, ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, କଟି,
କର୍ଣୌ ନେତ୍ରେ କପାଲୌ ଚ ଲଲାଟଂ ଜିହ୍ଵଯା ସହ
କାନ, ଆଖି, ମୁଣ୍ଡଫଟା, କପାଳ, ଲଳାଟ, ଜିହ୍ବା ସହିତ,
ତସ୍ଯୈଵ ଜୀର୍ଯତେ ଭୁକ୍ତମଗ୍ନିନା ପୀତମେଵ ଚ
ସେ ଖାଇଥିବା ଜିନିଷ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପାଚିତ ହୁଏ, ପିଇଥିବା ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି।
ଶବ୍ଦଃ ସ୍ପର୍ଶଶ୍ଚ ରୂପଂ ଚ ରସୋ ଗନ୍ଧଶ୍ଚ ପଂଚମ 125.
ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ ଓ ପଞ୍ଚମ—ଗନ୍ଧ।
ସର୍ଵର୍ତୁଷୁ ନିଜାକାରଃ ସ୍ଥାଵରେ ଜଙ୍ଗମେ ତଥା
ସମସ୍ତ ଋତୁରେ, ଅଚଳ ଓ ଚଳ ଜୀବରେ, ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଆକାର ଅଛି।
ଆପୋ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତଥା ଭୌମା ଆପୋ ଯେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀର ଜଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତି ଭିତି ହୋଇ ରହିଛି।
ଵୃଷ୍ଟୌ ବହୂଦକାଃ ସର୍ଵେ ପଲ୍ଵଲାନି ସରାଂସି ଚ
ବର୍ଷା ହେବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ପୋକରା ଓ ଝିଲି ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଉଛି।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରାନ୍ମୁକ୍ତା ନାମ୍ନା ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ
ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ନାମରେ ଏକ ନଦୀ ବହିଯାଉଛି।