ପତିତୈଃ ସ ହି ଵିଜ୍ଞେଯଶ୍ଚାଣ୍ଡାଲସଦୃଶୋଽଧମଃ
ଯେ ଲୋକ ପତିତ, ସେ ଚାଣ୍ଡାଳ ସମାନ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଦୂରାତ୍ତେ ପରିହର୍ତ୍ତଵ୍ଯାଃ ଶ୍ଵଭିସ୍ତୁଲ୍ଯା ଇଵାଧ୍ଵରେ
ସେମାନେ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ କୁକୁରକୁ ଏଡ଼ାଯାଏ।
ଅସମ୍ଭାଷ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଗ୍ରାହ୍ଯା ଶୂଦ୍ରାସ୍ତେ ପାପକର୍ମଣଃ
ଯେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାପ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ନାହିଁ।
ଭୂମେର୍ମଲଂ ସମଶ୍ନନ୍ତି ଜାଯନ୍ତେ ଵିଡ୍ଭୁଜଶ୍ଚିରମ୍ 112.
ସେମାନେ ଭୂମିର ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଖାନ୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳ ଭୋଜିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଉପଜୀଵନ୍ତି ଯେ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତେଷାଂ ଗତିମତଃ ଶୃଣୁ
ଏମିତି ଉପାର୍ଜନ କରୁଥିବା ଶୂଦ୍ରମାନେ କେମିତି ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସେଥିରେ ଶୁଣ।
ରୌରଵେ ତୁ ମହାରୌଦ୍ରେ ଵର୍ଷକୋଟିଶତଂ ଧରେ
ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ସେମାନେ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ରହନ୍ତି।
ଶୁନୋ ଯୋନ୍ଯା ଵିମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଠାଭୁକ୍କୃମଯସ୍ତତଃ
କୁକୁର ଗର୍ଭରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ସେମାନେ ପରେ ମଳ ଭୋଜୁଥିବା କୀଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଭୂଯୋଭୂଯୋ ଜାଯମାନସ୍ତଥୋତ୍ତାରଂ ନ ଵିନ୍ଦତି
ପୁଣି ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଉନାହାନ୍ତି।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତ୍ଯମେଧ୍ଯାନ୍ତଃ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଶେରତେ
ଏହା ପରେ ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ସ ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ଜନୀଯୋ ହି ଦୂରାତ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଧରେ
ସେ ଲୋକକୁ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଚରେତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ତେନ ଶୁଷ୍ଯତି ସ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏପରି ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିୟମିତ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ପ୍ରୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ।
କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ଦାନୈଃ କୋଟିସଂଖ୍ଯାନଵିସ୍ତରୈଃ
କୋଟି କୋଟି ଦାନ ଦେଇଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନର କଣ ଉପକାର?
ଆସନ୍ନପ୍ରସଵାଂ ଧେନୁଂ ଦାନାର୍ଥଂ ପ୍ରତିପାଲଯେତ
ଯେଉଁ ଗାଈ ଜନ୍ମ ଦେବାକୁ ଯାଉଛି, ତାକୁ ଦାନ ଦେବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଜାଯମାନସ୍ଯ ଵତ୍ସସ୍ଯ ମୁଖଂ ଯୋନ୍ଯାଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ 112.
ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ବଛର ମୁହଁ ଗାଈର ଗର୍ଭଦ୍ୱାରରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଧେନ୍ଵା ଯାଵନ୍ତି ରୋମାଣି ସଵତ୍ସାଯା ଵସୁନ୍ଧରେ
ହେ ଧରିତ୍ରୀ, ଗାଈ ଓ ତାର ଛୁଆଁ ଦେହରେ ଯେତେ ଟିଏ ରୋମ ଅଛି—
ଵସନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଵୈ ଯେ ନିତ୍ଯଂ କପିଲାପ୍ରଦାଃ
ଯେମାନେ ସଦା କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ଚିରକାଳ ବାସ କରନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ କରେ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଵର୍ଣଂ ରୌପ୍ଯମେଵ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ସୁନା କିମ୍ବା ଚାଁଦି ରଖିଦେଇ—
ଉଦକଂ ଚ କରେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵାଚଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧଯା ଗିରା
ତାଙ୍କ ହାତରେ ପାଣି ଢାଳି, ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ରତ୍ନପୂର୍ଣା ଭଵେଦ୍ଦତ୍ତା ପୃଥିଵୀ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏଭଳି ଦିଆଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନନ୍ଦିତୋ ଯାତି ପିତୃଭିର୍ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଖ୍ଯଂ ପରମଂ ପଦମ୍
ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ନାମକ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ମହାପାତକଯୁକ୍ତୋଽପି ଵଂଚକୋ ବ୍ରହ୍ମଦୂଷକଃ
ବଡ଼ ପାପରେ ଲିପ୍ତ, ଠକେଇବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଷିତ କରୁଥିବା ଲୋକ—
ମହାପାତକଯୁକ୍ତୋଽପି ଗଵାଂ ଦାନେନ ଶୁଧ୍ଯତି
ସେମାନେ ବଡ଼ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗାଈ ଦାନ କଲେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ତଦ୍ଦିନଂ ପାଯସାହାରଂ ପଯସା ଵାପି ଵା ଭଵେତ୍
ସେ ଦିନ, ତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖିରି କିମ୍ବା କେବଳ ଦୁଧ ହେବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯାପ୍ଯର୍ଦ୍ଧଶତେନାଥ ପଂଚାଶଚ୍ଚ ତତୋଽର୍ଦ୍ଧକମ୍ 112.
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପଚାଶର ଅର୍ଧ, ତାପରେ ଏହାର ଅର୍ଧ।
ଇମାଂ ଗୃହ୍ଣୋଭଯମୁଖୀମୁଭଯତ୍ର ଶମୋଽସ୍ତୁ ଵୈ
ଏହି ଦୁଇପଟିକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ଦାନକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଦୁହିଁପଟେ ଶାନ୍ତି ହେଉ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାମି ତ୍ଵାଂ ଧେନୋ କୁଟୁମ୍ବାର୍ଥେ ଵିଶେଷତଃ
ମୁଁ ଏହି ଗାଈକୁ, ବିଶେଷ କରି ମୋ ପରିବାର ପାଇଁ, ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।
ମେ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵସ୍ତି ଭଵତୁ ରୁଦ୍ରାଙ୍ଗେତି ନମୋନମଃ
ମୋ ପାଇଁ ସଦା ଶୁଭ ହେଉ—ହେ ରୁଦ୍ରଙ୍ଗ, ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର।
କ ଇଦଂ କସ୍ମା ଅଦାଦିତି ଜପିତ୍ଵା ଵୈ ଵସୁନ୍ଧରେ
‘ଏହା କିଏ ଦେଲେ? କାହା ପାଇଁ ଦିଆଗଲା?’—ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ହେ ଧରିତ୍ରୀ—
ଏଵଂ ପ୍ରସୂଯମାନାଂ ଯୋ ଗାଂ ଦଦାତି ଵସୁନ୍ଧରେ
ଏପରି ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ଗାଈକୁ ଯିଏ ଦାନ କରେ, ହେ ଧରିତ୍ରୀ—
ଵଦନ୍ତି ତାଂ ଚନ୍ଦ୍ରସମାନଵକ୍ତ୍ରାଂ ପ୍ରତପ୍ତଜାମ୍ବୂନଦତୁଲ୍ଯଵର୍ଣାମ୍
ସେ ଗାଈକୁ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ମୁହଁ ଓ ଗଳିତ ସୁନା ପରି ରଙ୍ଗର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।