ନଵମୀ ପାଟଲା ଜ୍ଞେଯା ଦଶମୀ ପୁଚ୍ଛପିଂଗଲା
ନବମୀ ଗାଈଟି ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଦଶମୀର ପୁଛ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତା ସର୍ଵାଲଂକୃତସୁନ୍ଦରୀ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦା ତେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁମାର୍ଗପ୍ରଦାଯିନୀ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଗାଈ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଥ ଦେଖାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ଶ୍ଵେତଵିନୀତାଶ୍ଵୋପାଖ୍ଯାନେ କପିଲାଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନାମ ଏକାଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣରେ ଧଳା ଓ ବିନୀତ ଘୋଡାର କଥାରେ 'କପିଳା ଦାନର ମହିମା' ନାମକ ଏକଶଏଗ୍ୟାର ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି।
ଅଥୋଭଯତୋମୁଖୀଗୋଦାନହେମକୁମ୍ଭଦାନପୁରାଣପ୍ରଶଂସାଃ ଅତଃ ପରଂ ମହାରାଜ ଶୃଣୂଭଯମୁଖୀଂ ତତଃ
ଏବେ ଦୁଇମୁହଁ ଗାଈ ଦାନ, ସୁନା କୁମ୍ଭ ଦାନ ଓ ପୁରାଣର ପ୍ରଶଂସା କହାଯିବ। ଏହିପରେ, ରାଜା, ଦୁଇମୁହଁ ଗାଈ ବିଷୟରେ ଆଉ ଶୁଣ।
ତଦହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ମହତ୍ ଯା ତ୍ଵଯା କପିଲା ପ୍ରୋକ୍ତା ପୂର୍ଵମୁତ୍ପାଦିତା ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ କହିବି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ କହିଥିଲ, ପ୍ରଭୁ, ସେଇ ପ୍ରଥମ ଉତ୍ପନ୍ନ କପିଳା ଗାଈ ବିଷୟରେ।
ହୋମଧେନୁଃ ସଦା ପୁଣ୍ଯା ସା ଜ୍ଞେଯା କତିଲକ୍ଷଣା
ସେ ସଦା ହୋମ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ଗାଈ, ସଦା ପବିତ୍ର, କପିଳା ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଗାଈ।
ପ୍ରସୂଯମାନା ଦାନେନ କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ମାଧଵ
ଯେତେବେଳେ ଗାଈ ଛୁଆ ଦେଉଛି, ସେତେବେଳେ ଦାନ କଲେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ମାଧବ?
ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କପିଲା ହ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରାର୍ଥେ ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ଚ ଵରାନନେ
କପିଳା ଗାଈ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ପଵିତ୍ରାଣାଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ମଙ୍ଗଲାନାଂ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ମଙ୍ଗଳ।
ତପସସ୍ତପ ଏଵାଗ୍ର୍ଯଂ ଵ୍ରତାନାଂ ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଗୁହ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ତୀର୍ଥ ଓ ଗୁପ୍ତ ପୀଠ ଅଛି—
ହୋତଵ୍ଯାନ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ସାଯଂ ପ୍ରାତର୍ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ 112.
ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବାକୁ ଉଚିତ—
ଜୁହ୍ଵତେ ହ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ସଦା
ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରନ୍ତି।
ତେ ଯାନ୍ତ୍ଯାଦିତ୍ଯଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ଵିମାନୈର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଦେଉଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରନ୍ତି।
କପିଲା ଯା ପିଙ୍ଗଲାକ୍ଷୀ ସୂର୍ଯସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯିନୀ
ଯେ କପିଳା ଗାଈ, ଲାଲ ଆଖି ଥିବା, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ପୂର୍ଵୋକ୍ତା ଯାସ୍ତୁ କପିଲାଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତାଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କପିଳା ଗାଈମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା,
ସଂଗମେଷୁ ପ୍ରଶସ୍ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵପାପଵିନାଶନାଃ
ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।
ତଥାଗ୍ନାଯୀ ତଥା ଦେଵୀ ସୁଵର୍ଣାଖ୍ଯା ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହିପରି ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣା ନାମକ ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ପତିତୈଃ ସ ହି ଵିଜ୍ଞେଯଶ୍ଚାଣ୍ଡାଲସଦୃଶୋଽଧମଃ
ଯେ ଲୋକ ପତିତ, ସେ ଚାଣ୍ଡାଳ ସମାନ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଦୂରାତ୍ତେ ପରିହର୍ତ୍ତଵ୍ଯାଃ ଶ୍ଵଭିସ୍ତୁଲ୍ଯା ଇଵାଧ୍ଵରେ
ସେମାନେ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ କୁକୁରକୁ ଏଡ଼ାଯାଏ।
ଅସମ୍ଭାଷ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଗ୍ରାହ୍ଯା ଶୂଦ୍ରାସ୍ତେ ପାପକର୍ମଣଃ
ଯେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାପ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ନାହିଁ।
ଭୂମେର୍ମଲଂ ସମଶ୍ନନ୍ତି ଜାଯନ୍ତେ ଵିଡ୍ଭୁଜଶ୍ଚିରମ୍ 112.
ସେମାନେ ଭୂମିର ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଖାନ୍ତି ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳ ଭୋଜିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଉପଜୀଵନ୍ତି ଯେ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତେଷାଂ ଗତିମତଃ ଶୃଣୁ
ଏମିତି ଉପାର୍ଜନ କରୁଥିବା ଶୂଦ୍ରମାନେ କେମିତି ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସେଥିରେ ଶୁଣ।
ରୌରଵେ ତୁ ମହାରୌଦ୍ରେ ଵର୍ଷକୋଟିଶତଂ ଧରେ
ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ସେମାନେ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ରହନ୍ତି।
ଶୁନୋ ଯୋନ୍ଯା ଵିମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଠାଭୁକ୍କୃମଯସ୍ତତଃ
କୁକୁର ଗର୍ଭରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ସେମାନେ ପରେ ମଳ ଭୋଜୁଥିବା କୀଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଭୂଯୋଭୂଯୋ ଜାଯମାନସ୍ତଥୋତ୍ତାରଂ ନ ଵିନ୍ଦତି
ପୁଣି ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଉନାହାନ୍ତି।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତ୍ଯମେଧ୍ଯାନ୍ତଃ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଶେରତେ
ଏହା ପରେ ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ସ ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ଜନୀଯୋ ହି ଦୂରାତ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଧରେ
ସେ ଲୋକକୁ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।