ପ୍ରଦକ୍ଷିଣେନ ଚୈକେନ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତେନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
କେବଳ ଏକଥର ପରିକ୍ରମା ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କଲେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ—
କପିଲାଯାସ୍ତୁ ମୂତ୍ରେଣ ସ୍ନାଯାଚ୍ଚୈଵ ଶୁଚିଵ୍ରତଃ। ସ ଗଙ୍ଗାଦିଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାତୋ ଭଵତି ମାନଵଃ
ଯଦି କେହି ପବିତ୍ର ମନରେ କପିଳା ଗାଈର ମୁତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ସମାନ ହୁଏ।
ତେନ ସ୍ନାନେନ ଚୈକେନ ଭାଵଯୁକ୍ତେନ ଵୈ ନରଃ
ଏପରି ଏକଥର ଭି ସ୍ନାନ, ଭକ୍ତି ସହିତ କଲେ, ମଣିଷ—
ଗୋସହସ୍ରଂ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦେକାଂ ଵା କପିଲାଂ ନରଃ 111.
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ହଜାରଟି ଗାଈ, କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ—
ଗଵାମସ୍ଥି ତତୋଽପ୍ଯେତନ୍ମୃତଗନ୍ଧେନ ଦୂଷଯେତ୍
ଯଦି ସେ ଗାଈର ଅସ୍ଥିରୁ ମୃତ୍ୟୁର ଗନ୍ଧ ଲାଗି, ଏହାକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଦେଇଥାଏ—
ଗଵାଂ କଣ୍ଡୂଯନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତଥା ଚ ପରିପାଲନମ୍
ଗାଈଙ୍କୁ ଚୁଲୁଆ କରିବା ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଏହି ସବୁ ଗାଈଙ୍କୁ ସେବା କରିବାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତୃଣାଦିକାନି ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍କ୍ଷୁଧିତେନ ଗଵାହ୍ନିକମ୍
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଦିନକୁ ଭୁଖା ଗାଈକୁ ଘାସ ଓ ଏମିତି ଜିନିଷ ଦିଏ—
ଵିମାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ କନ୍ଯାଭିରଭିତୋଽର୍ପିତୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ, ଚାରିପଟେ ଦେଉଥିବା କନ୍ୟାମାନେ ଘିରି ରହି—
ସୁଵର୍ଣକପିଲା ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିତୀଯା ଗୌରପିଙ୍ଗଲା
ପ୍ରଥମ ଗାଈଟି ସୁନା ରଙ୍ଗର କପିଳା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଟି ହେଉଛି ଧଳା ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର।
ପଂଚମୀ ବହୁଵର୍ଣା ସ୍ଯାତ୍ଷଷ୍ଠୀ ଚ ଶ୍ଵେତପିଙ୍ଗଲା
ପଞ୍ଚମ ଗାଈଟି ବହୁରଙ୍ଗିନୀ, ଷଷ୍ଠୀ ହେଉଛି ଧଳା ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର।
ନଵମୀ ପାଟଲା ଜ୍ଞେଯା ଦଶମୀ ପୁଚ୍ଛପିଂଗଲା
ନବମୀ ଗାଈଟି ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଦଶମୀର ପୁଛ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତା ସର୍ଵାଲଂକୃତସୁନ୍ଦରୀ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦା ତେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁମାର୍ଗପ୍ରଦାଯିନୀ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଗାଈ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଥ ଦେଖାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ଶ୍ଵେତଵିନୀତାଶ୍ଵୋପାଖ୍ଯାନେ କପିଲାଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନାମ ଏକାଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣରେ ଧଳା ଓ ବିନୀତ ଘୋଡାର କଥାରେ 'କପିଳା ଦାନର ମହିମା' ନାମକ ଏକଶଏଗ୍ୟାର ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି।
ଅଥୋଭଯତୋମୁଖୀଗୋଦାନହେମକୁମ୍ଭଦାନପୁରାଣପ୍ରଶଂସାଃ ଅତଃ ପରଂ ମହାରାଜ ଶୃଣୂଭଯମୁଖୀଂ ତତଃ
ଏବେ ଦୁଇମୁହଁ ଗାଈ ଦାନ, ସୁନା କୁମ୍ଭ ଦାନ ଓ ପୁରାଣର ପ୍ରଶଂସା କହାଯିବ। ଏହିପରେ, ରାଜା, ଦୁଇମୁହଁ ଗାଈ ବିଷୟରେ ଆଉ ଶୁଣ।
ତଦହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ମହତ୍ ଯା ତ୍ଵଯା କପିଲା ପ୍ରୋକ୍ତା ପୂର୍ଵମୁତ୍ପାଦିତା ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ କହିବି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ କହିଥିଲ, ପ୍ରଭୁ, ସେଇ ପ୍ରଥମ ଉତ୍ପନ୍ନ କପିଳା ଗାଈ ବିଷୟରେ।
ହୋମଧେନୁଃ ସଦା ପୁଣ୍ଯା ସା ଜ୍ଞେଯା କତିଲକ୍ଷଣା
ସେ ସଦା ହୋମ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ଗାଈ, ସଦା ପବିତ୍ର, କପିଳା ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଗାଈ।
ପ୍ରସୂଯମାନା ଦାନେନ କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ମାଧଵ
ଯେତେବେଳେ ଗାଈ ଛୁଆ ଦେଉଛି, ସେତେବେଳେ ଦାନ କଲେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ମାଧବ?
ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କପିଲା ହ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରାର୍ଥେ ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ଚ ଵରାନନେ
କପିଳା ଗାଈ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ପଵିତ୍ରାଣାଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ମଙ୍ଗଲାନାଂ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ମଙ୍ଗଳ।
ତପସସ୍ତପ ଏଵାଗ୍ର୍ଯଂ ଵ୍ରତାନାଂ ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଗୁହ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ତୀର୍ଥ ଓ ଗୁପ୍ତ ପୀଠ ଅଛି—
ହୋତଵ୍ଯାନ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ସାଯଂ ପ୍ରାତର୍ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ 112.
ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବାକୁ ଉଚିତ—
ଜୁହ୍ଵତେ ହ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ସଦା
ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରନ୍ତି।
ତେ ଯାନ୍ତ୍ଯାଦିତ୍ଯଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ଵିମାନୈର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଦେଉଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରନ୍ତି।
କପିଲା ଯା ପିଙ୍ଗଲାକ୍ଷୀ ସୂର୍ଯସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯିନୀ
ଯେ କପିଳା ଗାଈ, ଲାଲ ଆଖି ଥିବା, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ପୂର୍ଵୋକ୍ତା ଯାସ୍ତୁ କପିଲାଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତାଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କପିଳା ଗାଈମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା,
ସଂଗମେଷୁ ପ୍ରଶସ୍ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵପାପଵିନାଶନାଃ
ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।
ତଥାଗ୍ନାଯୀ ତଥା ଦେଵୀ ସୁଵର୍ଣାଖ୍ଯା ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହିପରି ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣା ନାମକ ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।