ପାଦୁକୋପାନହଚ୍ଛତ୍ରଭାଜନଂ ତର୍ପଣଂ ତଥା 110.
ପାଦୁକା, ଉପାନହ, ଛତା, ପାତ୍ର ଓ ତର୍ପଣ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵଵଚ୍ଚାର୍ଚ୍ଚଯିତ୍ଵା ତାଂ କୃତ୍ଵା ଦୀପାର୍ଚ୍ଚନାଦିକମ୍
ପୂର୍ବବତ୍ ଗାଈକୁ ପୂଜା କରି, ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆରତି କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମାଵୃତ୍ତ୍ଯ ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣମେଚ୍ଚ ତାମ୍
ତାଙ୍କୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରି, ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
ମଯା ଦତ୍ତାଂ ଚ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପ୍ରସୀଦ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୁଁ ଯାହା ଦେଇଛି, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଦୟା କର।
ଯା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତୁ ଗୋଵିନ୍ଦେ ସ୍ଵାହା ଯା ଚ ଵିଭାଵସୌ
ଯେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗୋବିନ୍ଦରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେ ଅଗ୍ନିରେ ଅଛନ୍ତି,
ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ଚନ୍ଦ୍ରେ ରଵେଃ ପ୍ରଭା
ଗାୟତ୍ରୀ ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଯେ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯେ ପ୍ରଭା,
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵମଯୀ ଦେଵୀ ଧାନ୍ଯରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତା
ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଥିବା ଦେବୀ ଧାନର ଆକାରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ତଂ କ୍ଷମାପ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ଗାଈ ଦାନ କରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କ ପାଖରେ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।
ତାଵତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସମଧିକଂ ଵ୍ରୀହିଧେନୋଶ୍ଚ ତତ୍ଫଲମ୍
ଏପରି ଧାନ ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ଅତ୍ୟଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଇହଲୋକେ ଚ ସୌଭାଗ୍ଯମାଯୁରାରୋଗ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ଭାଗ୍ୟ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
ସ୍ତୂଯମାନୋଽପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ସ ଯାତି ଶିଵମନ୍ଦିରମ୍ 110.
ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ସମୟରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପପତିର୍ଭଵେତ୍
ତାପରେ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖସି ପଡି, ସେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ରାଜା ହୁଅନ୍ତି।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ଶ୍ଵେତଵିନୀତାଶ୍ଵୋପାଖ୍ଯାନେ ଧାନ୍ଯଧେନୁଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନାମ ଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣରେ ଶ୍ୱେତବିନୀତାଶ୍ୱ ଉପାଖ୍ୟାନରେ 'ଧାନ ଓ ଗାଈ ଦାନର ମହିମା' ନାମକ ଏକଶତ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ କପିଲାଧେନୁଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଅଥାତଃ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କପିଲାଂ ଧେନୁମୁତ୍ତମାମ୍
ଏବେ କପିଳା ଗାଈ ଦାନର ମହିମା କଥା: ଏହିଠାରେ ମୁଁ ଏବେ ଉତ୍ତମ କପିଳା ଗାଈ ବିଷୟରେ କହିବି।
ପୂର୍ଵୋକ୍ତେନ ଵିଧାନେନ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେନୁଂ ସଵତ୍ସକାମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ନିୟମ କହାଯାଇଛି, ସେହିପରି ଏକ ଗାଈ ଓ ତାହାର ବଛା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
କପିଲାଯାଃ ଶିରୋ ଗ୍ରୀଵା ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ଭାମିନି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କପିଳା ଗାଈର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସମାନ।
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ କପିଲାଗଲମସ୍ତକାତ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, କପିଳା ଗାଈର ଗଳା ଓ ମୁଣ୍ଡ ସ୍ପର୍ଶ କରେ—
ସ ତେନ ପୁଣ୍ଯତୋଯେନ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷଃ
ସେହି ପୁଣ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶରେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।
କଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ତାସାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ସକାଳେ ଉଠି, ସେମାନଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରେ—
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣେନ ଚୈକେନ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତେନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
କେବଳ ଏକଥର ପରିକ୍ରମା ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କଲେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ—
କପିଲାଯାସ୍ତୁ ମୂତ୍ରେଣ ସ୍ନାଯାଚ୍ଚୈଵ ଶୁଚିଵ୍ରତଃ। ସ ଗଙ୍ଗାଦିଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାତୋ ଭଵତି ମାନଵଃ
ଯଦି କେହି ପବିତ୍ର ମନରେ କପିଳା ଗାଈର ମୁତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ସମାନ ହୁଏ।
ତେନ ସ୍ନାନେନ ଚୈକେନ ଭାଵଯୁକ୍ତେନ ଵୈ ନରଃ
ଏପରି ଏକଥର ଭି ସ୍ନାନ, ଭକ୍ତି ସହିତ କଲେ, ମଣିଷ—
ଗୋସହସ୍ରଂ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦେକାଂ ଵା କପିଲାଂ ନରଃ 111.
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ହଜାରଟି ଗାଈ, କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ—
ଗଵାମସ୍ଥି ତତୋଽପ୍ଯେତନ୍ମୃତଗନ୍ଧେନ ଦୂଷଯେତ୍
ଯଦି ସେ ଗାଈର ଅସ୍ଥିରୁ ମୃତ୍ୟୁର ଗନ୍ଧ ଲାଗି, ଏହାକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଦେଇଥାଏ—
ଗଵାଂ କଣ୍ଡୂଯନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତଥା ଚ ପରିପାଲନମ୍
ଗାଈଙ୍କୁ ଚୁଲୁଆ କରିବା ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଏହି ସବୁ ଗାଈଙ୍କୁ ସେବା କରିବାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତୃଣାଦିକାନି ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍କ୍ଷୁଧିତେନ ଗଵାହ୍ନିକମ୍
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଦିନକୁ ଭୁଖା ଗାଈକୁ ଘାସ ଓ ଏମିତି ଜିନିଷ ଦିଏ—
ଵିମାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ କନ୍ଯାଭିରଭିତୋଽର୍ପିତୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ, ଚାରିପଟେ ଦେଉଥିବା କନ୍ୟାମାନେ ଘିରି ରହି—
ସୁଵର୍ଣକପିଲା ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିତୀଯା ଗୌରପିଙ୍ଗଲା
ପ୍ରଥମ ଗାଈଟି ସୁନା ରଙ୍ଗର କପିଳା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଟି ହେଉଛି ଧଳା ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର।
ପଂଚମୀ ବହୁଵର୍ଣା ସ୍ଯାତ୍ଷଷ୍ଠୀ ଚ ଶ୍ଵେତପିଙ୍ଗଲା
ପଞ୍ଚମ ଗାଈଟି ବହୁରଙ୍ଗିନୀ, ଷଷ୍ଠୀ ହେଉଛି ଧଳା ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର।