ଅଥ କାର୍ପାସଧେନୁଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଅଥାତଃ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧେନୁଂ କାର୍ପାସକୀଂ ନୃପ
ଏବେ କାପାସ ଗାଈ ଦାନର ମହିମା; ରାଜନ୍, ମୁଁ ଏହି କାପାସ ଗାଈ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଵିଷୁଵେ ତ୍ଵଯନେ ପୁଣ୍ଯେ ଯୁଗାଦିଗ୍ରହଣେ ତଥା
ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ପବିତ୍ର ଯୋଗ, ଏବଂ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ,
ନୃଣାଂ ଚ ଗ୍ରହପୀଡାସୁ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନେ
ମଣିଷମାନେ ଗ୍ରହଦୋଷ, ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ,
ଗୋମଯେନୋପଲିପ୍ତାଯାଂ ଦର୍ଭାନାସ୍ତୀର୍ଯ ଵୈ ତିଲାନ୍
ଗୋମୟ ଲଗାଇଥିବା ଗାଈ ଉପରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ଏବଂ ତିଳ ପତ୍ରିବା ଉଚିତ।
ଧୂପଦୀପାଦିନୈଵେଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଵିମତ୍ସରଃ
ଧୂପ, ଦୀପ ଏବଂ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଭାରେଣ ଚାଧମା ପ୍ରୋକ୍ତା ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ ।। ଚତୁର୍ଥାଂଶେନ ଵତ୍ସଂ ତୁ କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ଓଜନ ଦ୍ୱାରା ଦିଅଯାଇଥିବା ଟିଏ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ; ଧନରେ ଚାଳାକି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଭାଗରେ ବଛା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ରୁକ୍ମଶୃଙ୍ଗୀ ତୁ ରଜତସ୍ଯ ଖୁରାନ୍ଵିତା
ସୁନା ଶିଙ୍ଗ ଏବଂ ଚାଁଦିର ଖୁର ସହିତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ସର୍ଵସମ୍ପୂର୍ଣା କୃତ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେନୁଂ ଚର୍ମପାଣିଃ ପ୍ରଯତଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ନିଜ ହାତରେ, ପ୍ରୟାସ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଯା ଦେଵଗଣଃ ସର୍ଵସ୍ତ୍ଵଯା ହୀନୋ ନ ଵର୍ତ୍ତତେ 109.
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଅଛନ୍ତି; ତୁମେ ନଥିଲେ କେହି ରହନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ଶ୍ଵେତଵିନୀତାଶ୍ଵୋପାଖ୍ଯାନେ କାର୍ପାସଧେନୁଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନାମ ନଵାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣରେ ଶ୍ୱେତବିନୀତାଶ୍ୱ କଥାରେ 'କାପାସ ଗାଈ ଦାନର ମହିମା' ନାମକ ଏକଶତ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ଧାନ୍ଯଧେନୁଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧାନ୍ଯଧେନୁମନୁତ୍ତମାମ୍
ଏବେ ଧାନ୍ୟ ଗାଈ ଦାନର ମହିମା; ରାଜନ୍, ଶୁଣ, ମୁଁ ଅତିଶୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାନ୍ୟ ଗାଈ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଵିଷୁଵେ ଚାଯନେ ଵାପି କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ଦକ୍ଷିଣାୟନ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାୟଣ, ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ,
(ତଦିଦାନୀଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧାନ୍ଯଧେନୁଵିଧିଂ ପରମ୍) ଦଶଧେନୁପ୍ରଦାନେନ ଯତ୍ଫଲଂ ରାଜସତ୍ତମ
ଏବେ ମୁଁ ଧାନ ଓ ଗାଈ ଦାନର ଉତ୍ତମ ବିଧି କହିବି। ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଶଟି ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ,
କୃଷ୍ଣାଜିନଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ସଂସ୍ଥାପଯେଦ୍ବୁଧଃ
ତାପରେ, ଏକ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ସେଠାରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଉତ୍ତମା ତୁ ଭଵେଦ୍ଧେନୁର୍ଦ୍ରୋଣୈଶ୍ଚାପି ଚତୁଷ୍ଟଯୈଃ
ଗାଈଟି ଉତ୍ତମ ପ୍ରକାରର ହେବା ଦରକାର, ଏବଂ ଚାରି ଡ୍ରୋଣା ମାପର ଧାନ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଥାଂଶେନ ଵତ୍ସଂ ତୁ କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଗାଈର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମାପର ଏକ ବଛା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ତଵ୍ଯୌ ରୁକ୍ମଶୃଙ୍ଗୌ ତୁ ରାଜତଖୁରସଂଯୁତୌ ।। ଗୋମେଦୈଃ କୁର୍ଵୀତ ଘ୍ରାଣଂ ଅଗୁରୁଂ ଚନ୍ଦନଂ ତଥା
ଗାଈର ଶିଙ୍ଗ ସୁନାର ହେବା ଦରକାର, ଏବଂ ଖୁର ଚାଁଦିର ହେବା ଉଚିତ। ନାକ ଗୋମେଦ ମଣି, ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ମୁକ୍ତାଫଲମଯା ଦଂତା ଘୃତକ୍ଷୌଦ୍ରମଯଂ ମୁଖମ୍
ଦାନ୍ତ ମୁକ୍ତାରୁ ତିଆରି, ମୁଁହ ଘିଅ ଓ ମଧୁରୁ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଇକ୍ଷୁପୃଷ୍ଟିମଯାଃ ପାଦାଃ କ୍ଷୌମ୍ଯପୁଚ୍ଛସମନ୍ଵିତାମ୍
ପାଦ ଇଖ ଗଛର ଡାଣ୍ଡିରୁ ତିଆରି, ପୁଛ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ରରେ ଭରିବା ଉଚିତ।
ପାଦୁକୋପାନହଚ୍ଛତ୍ରଭାଜନଂ ତର୍ପଣଂ ତଥା 110.
ପାଦୁକା, ଉପାନହ, ଛତା, ପାତ୍ର ଓ ତର୍ପଣ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵଵଚ୍ଚାର୍ଚ୍ଚଯିତ୍ଵା ତାଂ କୃତ୍ଵା ଦୀପାର୍ଚ୍ଚନାଦିକମ୍
ପୂର୍ବବତ୍ ଗାଈକୁ ପୂଜା କରି, ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆରତି କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମାଵୃତ୍ତ୍ଯ ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣମେଚ୍ଚ ତାମ୍
ତାଙ୍କୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରି, ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
ମଯା ଦତ୍ତାଂ ଚ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପ୍ରସୀଦ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୁଁ ଯାହା ଦେଇଛି, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଦୟା କର।
ଯା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତୁ ଗୋଵିନ୍ଦେ ସ୍ଵାହା ଯା ଚ ଵିଭାଵସୌ
ଯେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗୋବିନ୍ଦରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେ ଅଗ୍ନିରେ ଅଛନ୍ତି,
ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ଚନ୍ଦ୍ରେ ରଵେଃ ପ୍ରଭା
ଗାୟତ୍ରୀ ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଯେ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯେ ପ୍ରଭା,
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵମଯୀ ଦେଵୀ ଧାନ୍ଯରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତା
ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଥିବା ଦେବୀ ଧାନର ଆକାରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ତଂ କ୍ଷମାପ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ଗାଈ ଦାନ କରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କ ପାଖରେ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।
ତାଵତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସମଧିକଂ ଵ୍ରୀହିଧେନୋଶ୍ଚ ତତ୍ଫଲମ୍
ଏପରି ଧାନ ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ଅତ୍ୟଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଇହଲୋକେ ଚ ସୌଭାଗ୍ଯମାଯୁରାରୋଗ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ଭାଗ୍ୟ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।