ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯା ଯୌଵନକାଲେ ତୁ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଧର୍ମଵିତ୍ । କସ୍ଯେଯଂ ଦୀଯତେ କନ୍ଯା କୋ ଵା ଯୋଗ୍ଯଶ୍ଚ ଵୈ ପୁମାନ୍ ।। ୮.

ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଯୁବତୀ ହେବାବେଳେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଚିନ୍ତା କରିଲେ: 'ଏହି କନ୍ୟାକୁ କାହାକୁ ଦେବି? କିଏ ଯୋଗ୍ୟ ପୁରୁଷ?'

ଇତି ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ସୁତଂ ପ୍ରତି । ଧର୍ମଵ୍ଯାଧସ୍ଯ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରସନ୍ନାଖ୍ଯଂ ପ୍ରତି ବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୮.

ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ, ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ପ୍ରସନ୍ନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ।

ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମାତଙ୍ଗଃ ପ୍ରସନ୍ନଂ ପ୍ରତି ସୋଦ୍ଯତଃ । ଉଵାଚ ତସ୍ଯ ପିତରଂ ପ୍ରସନ୍ନାଯାର୍ଜ୍ଜୁନୀଂ ଭଵାନ୍ । ଗୃହାଣ ତପତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଵଯଂ ଦତ୍ତାଂ ମହାତ୍ମନେ ।। ୮.

ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ମତଙ୍ଗ ପ୍ରସନ୍ନଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅର୍ଜୁନୀକୁ ପ୍ରସନ୍ନଙ୍କୁ ଦିଅ, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନିଜ ଦାନ ଭାବେ।'

ମତଙ୍ଗ ଉଵାଚ । ପ୍ରସନ୍ନୋଽଯଂ ମମ ସୁତଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ । ଗୃହ୍ଣାମ୍ଯର୍ଜୁନକୀଂ କନ୍ଯାଂ ତ୍ଵତ୍ସୁତାଂ ଵ୍ଯାଧସତ୍ତମ ।। ୮.

ମତଙ୍ଗ କହିଲେ: ମୋ ପୁଅ ଖୁସି ଅଛି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅଛି; ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ ଅର୍ଜୁନକୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକାରୀ।

ଏଵମୁକ୍ତେ ତଦା କନ୍ଯାଂ ଧର୍ମଵ୍ଯାଧୋ ମହାତପାଃ । ମତଙ୍ଗପୁତ୍ରାଯ ଦଦୌ ପ୍ରସନ୍ନାଯ ଚ ଧୀମତେ ।। ୮.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ମହାତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅକୁ, ଯିଏ ଖୁସି ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ, ଦେଇଦେଲେ।

ଧର୍ମଵ୍ଯାଧସ୍ତଦା କନ୍ଯାଂ ଦତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହମୀଯିଵାନ୍ । ସାଽପି ଶ୍ଵଶୁରଯୋର୍ଭର୍ତୁଃ ଶୁଶ୍ରୀଷଣପରାଽଭଵତ୍ ।। ୮.

ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଝିଅକୁ ଦେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ; ଓ ଅର୍ଜୁନକୀ ନିଜ ପତି ଓ ଶ୍ୱଶୁର-ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କ ସେବାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ।

ଅଥ କାଲେନ ମହତା ସା କନ୍ଯାଽର୍ଜୁନକୀ ଶୁଭା । ଉକ୍ତା ଶ୍ଵଶ୍ରୁଵା ସୁତା ପୁତ୍ରି ଜୀଵହନ୍ତୁସ୍ତ୍ଵମୀଦୃଶୀ । ନ ଜାନାସି ତପଶ୍ଚର୍ତୁଂ ଭର୍ତ୍ତୁରାରାଧନଂ ତଥା ।। ୮.

ଏହା ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଶୁଭା ଅର୍ଜୁନକୀକୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରୀ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଜୀବ ହନ୍ତା ଭାବରେ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ପତିଙ୍କ ସମ୍ମାନ କିପରି କରିବା ଜାଣନାହାଁ।'

ସାଽପି ସ୍ଵଲ୍ପାପରାଧେନ ଭର୍ତ୍ସିତା ତନୁମଧ୍ଯମା । ପିତୁର୍ଵେଶ୍ମଗତା ବାଲା ରୋଦମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ।। ୮.

ସେ ଝିଅ ଅନ୍ୟାୟ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଡାଟି ଦିଆଯାଇ, ଶୋକରେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଲେ।

ପିତ୍ରା ପୃଷ୍ଟା କିମେତତ୍ ତେ ପୁତ୍ରି ରୋଦନକାରଣମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ସା ତୁ କଥଯାମାସ ଭାମିନୀ ।। ୮.

ପିତା ପଚାରିଲେ: 'ଏହା କଣ, ମୋ ଝିଅ? କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ?' ଏପରି ପଚାରିବା ପରେ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଶ୍ଵଶ୍ଵ୍ରାଽହମୁକ୍ତା ତୀଵ୍ରେଣ କୋପେନ ମହତା ପିତଃ । ଜୀଵହନ୍ତୁଃ ସୁତେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈରସକୃଦ୍ ଵ୍ଯାଧଜେତି ଚ ।। ୮.

ସେ କହିଲେ: 'ପିତା, ମୋ ଶ୍ୱଶୁରୀ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ଜୀବ ହନ୍ତାର ଝିଅ ଭାବରେ ଡାକିଲେ, ଏବଂ ପୁଣିପୁଣି ମୋତେ ଶିକାରୀର ଝିଅ ଭାବରେ କହିଲେ।'

ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମଵ୍ଯାଧୋ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ । ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ଗୃହଂ ସୋଽଥ ଗତ୍ଵା ଜନପଦୈର୍ଵୃତମ୍ ।। ୮.

ଏହା ଶୁଣି ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ନ୍ୟାୟବାନ୍, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଜନପଦ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।

ତସ୍ଯାଗତସ୍ଯ ସଂବନ୍ଧୀ ମତଙ୍ଗୋ ଜଯତାଂ ଵରଃ । ଆସନାଦ୍ଯର୍ଧ୍ଯପାଦ୍ଯେନ ପୂଜଯିତ୍ଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍ । କିମାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ କିଂ କରୋମ୍ଯାଗତକ୍ରିଯାମ୍ ।। ୮.

ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଆସିବା ପରେ, ଜୟୀ ମତଙ୍ଗ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଆସନ, ପାଦ ପାଖାଳିବା ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଦର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ? ଆସିବାର କାରଣ କଣ? ମୁଁ କଣ କରିବି?'

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ଭୋଜନଂ କିଂଚିଦିଚ୍ଛାମି ଭୋକ୍ତୁଂ ଚୈତନ୍ଯଵର୍ଜିତମ୍ । କୌତୂହଲେନ ଯେନାହମାଗତୋ ଭଵତୋ ଗୃହମ୍ ।। ୮.

ବ୍ୟାଧ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଏଠାରେ କିଛି ଜୀବ ନଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଚାହେଁ, ଜିଜ୍ଞାସାରେ ଆପଣଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଛି।'

ମତଙ୍ଗ ଉଵାଚ । ଗୋଧୂମା ଵ୍ରୀମଯଶ୍ଚୈଵ ସଂସ୍କୃତା ମମ ଵେଶ୍ମନି । ଭୁଜ୍ଯତାଂ ଧର୍ମଵିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠ ଯଥାକାମଂ ତପୋଧନ ।। ୮.

ମତଙ୍ଗ କହିଲେ: 'ମୋ ଘରରେ ଗହମ, ଚାଉଳ ଓ ଯବ ସଠିକ ଭାବେ ପକାଯାଇଛି। ଧର୍ମବିଦ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ବୀ, ଚାହିଁଥିବା ପରି ଖାଇବା।'

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ପଶ୍ଯାମି କୀଦୃଶାସ୍ତେ ହି ଗୋଧୂମା ଵ୍ରୀହଯୋ ଯଵାଃ । ସ୍ଵରୂପେଣ ଚ ସନ୍ତ୍ଯେତେ ଯେନ ଵୋ ଵେଦ୍ମି ସତ୍ତମ ।। ୮.

ବ୍ୟାଧ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେଖିବି ଆପଣଙ୍କ ଘରରେ କେମିତି ଗହମ, ଚାଉଳ ଓ ଯବ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣରେ ମୁଁ ଜାଣିପାରିବି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଏଵମୁକ୍ତେ ମତଙ୍ଗେନ ଶୂର୍ପଂ ଗୋଧୂମପୂରିତମ୍ । ଅପରଂ ତତ୍ର ଵ୍ରୀହୀଣାଂ ଧର୍ମଵ୍ଯାଧାଯ ଦର୍ଶିତମ୍ ।। ୮.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ମତଙ୍ଗ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଧର୍ମବ୍ୟାଧଙ୍କୁ ଗହମରେ ଭରିଥିବା ଚାଲା ଓ ଚାଉଳରେ ଭରିଥିବା ଅନ୍ୟ ଚାଲା ଦେଖାଯାଇଲା।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ରୀହୀନ୍ ସଗୋଧୂମାନ୍ ଧର୍ମଵ୍ଯାଧୋ ଵରାସନାତ୍ । ଉତ୍ଥାଯ ଗନ୍ତୁମାରେଭେ ମତଙ୍ଗେନ ନିଵାରିତଃ ।। ୮.

ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଚାଉଳ ଓ ଗହମ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରୁ ଉଠି ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ମତଙ୍ଗ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।

କିମର୍ଥଂ ଗନ୍ତୁମାରବ୍ଧଂ ତ୍ଵଯା ଵଦ ମହାମତେ । ଅଭୁକ୍ତେନୈଵ ସଂସିଦ୍ଧଂ ମଦ୍ଗୃହେ ଚାନ୍ନମୁତ୍ତମମ୍ । ପାଚଯିତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ଚୈଵ କସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ନାଦ୍ଯ ଭୁଞ୍ଜସେ ।। ୮.

ମତଙ୍ଗ କହିଲେ: 'ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ କାହିଁକି ଖାଇନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ? ମୋ ଘରରେ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ପକାଯାଇଛି, ମୁଁ ନିଜେ ପକାଇଛି। କାହିଁକି ତୁମେ ଖାଉନାହାଁ?'

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ସହସ୍ତ୍ରଶଃ କୋଟିଶଶ୍ଚ ଜୀଵାନ୍ ହଂସି ଦିନେ ଦିନେ । ଅଥେଦୃଶସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ କୋଽନ୍ନଂ ଭୁଞ୍ଜତି ସତ୍ପୁମାନ୍ ।। ୮.

ବ୍ୟାଧ କହିଲେ: 'ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ହଜାର, କୋଟି କୋଟି ଜୀବକୁ ମାରୁଛ; ଏପରି ପାପୀର ଖାଦ୍ୟ କେଉଁ ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଲୋକ ଖାଇବ?'

ଅଚୈତନ୍ଯଂ ଯଦି ଗୃହେ ଵିଦ୍ଯତେଽନ୍ନଂ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍ । ଇଦାନୀମତ୍ର ସଂଦୃଷ୍ଟା ଏତେ ତୁ ଜଲଜନ୍ତଵଃ ।। ୮.

ଯଦି ତୁମ ଘରରେ ଭଲ ଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା ଜୀବ ନଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଅଛି, ତେବେ ଏଠାରେ ଏହି ଜଳ ଜନ୍ତୁମାନେ କାହିଁକି ଦେଖୁଛି?

(ଉପ୍ତାଃ ସହସ୍ତ୍ରତାଂ ଯାନ୍ତି ପ୍ରତିସଂଵତ୍ସରଂ ମୁନେ ।) ।। ୮.୨୬ (୧)।। ଅହମେକଂ କୁଟୁମ୍ବାର୍ଥେ ହନ୍ମ୍ଯରଣ୍ଯେ ପଶୁଂ ଦିନେ । ତଂ ଚେତ୍ ପିତୃଭ୍ଯଃ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ଭୁଞ୍ଜାମି ସାନୁଗଃ ।। ୮.

ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏହି ଜନ୍ତୁମାନେ ହଜାର ହଜାର ଉପରେ ଉପୁଅନ୍ତି, ମୁନି। ମୁଁ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ପଶୁ ମାରି, ତାହାକୁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସଠିକ ଭାବେ ଦେଇ, ପରିବାର ସହିତ ଖାଉଛି।

ତ୍ଵଂ ତୁ ଜୀଵାନ୍ ବହୂନ୍ ହତ୍ଵା ସ୍ଵକୁଟୁମ୍ବେନ ସାନୁଗଃ । ଭୁଞ୍ଜନ୍ନେତେନ ସତତମଭୋଜ୍ଯଂ ତନ୍ମତଂ ମମ ।। ୮.

ତୁମେ ତ ତୁମର ପରିବାର ଓ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମାରି ନିରନ୍ତର ଖାଉଛ, ଯାହା ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ମତ ମୋର।

ବ୍ରହ୍ମଣା ତୁ ପୁରା ସୃଷ୍ଟା ଓଷଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଵୀରୁଧଃ । ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ତତ୍ତୁ ଭୂତାନାଂ ଭକ୍ଷ୍ଯମିତ୍ଯେଵ ଵୈ ଶ୍ରୁତିଃ ।। ୮.

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଗଛ ଓ ଔଷଧିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ବେଦ କହେ ଯେ, ଏହି ଗଛ ଓ ଔଷଧିମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଦିଵ୍ଯୋ ଭୌତସ୍ତଥା ପୈତ୍ରୋ ମାନୁଷୋ ବ୍ରାହ୍ମ ଏଵ ଚ । ଏତେ ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତାଃ ପୁରା ।। ୮.

ଦିବ୍ୟ, ପୃଥିବୀ, ପିତୃ, ମାନବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ — ଏହି ପାଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ହିତାର୍ଥାଯ ଇତରେଷାଂ ଚ ତନ୍ମୁଖମ୍ । ଇତରେଷାଂ ତୁ ଵର୍ଣାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କାରିତାଃ ଶୁଭାଃ ।। ୮.

ଏହି ଯଜ୍ଞଗୁଡିକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି; ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନଙ୍କ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କରନ୍ତି।

ଏଵଂ ଯଦି ଵିଭାଗଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଵରାନ୍ନଂ ତଦ୍ ଵିଶୁଧ୍ଯତି । ଅନ୍ଯଥା ଵ୍ରୀହଯୋଽପ୍ଯେତେ ଏକୈକେ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ । ମନ୍ତଵ୍ଯା ଦାତୃଭୋକ୍ତୃଣାଂ ମହାମାଂସଂ ତୁ ତତ୍ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୮.

ଯଦି ଏହି ନିୟମ ରହିଥାଏ, ତେବେ ଖାଦ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ନାହିଁ ହେଲେ, ଏହି ଧାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାତା ଓ ଭୋକ୍ତା ପାଇଁ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀର ମାଂସ ଭଳି ଗଣାଯିବ — ଏହାକୁ ବଡ଼ ମାଂସ ଭାବରେ ମନାଯାଏ।

ମଯା ତେ ଦୁହିତା ଦତ୍ତା ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଦେଵରୂପିଣୀ । ସା ଚ ତ୍ଵଦ୍ଭାର୍ଯଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ଦୁହିତା ଜନ୍ତୁଘାତିନଃ ।। ୮.

ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ମୋ ଝିଅକୁ ଦେଇଥିଲି; ସେ, ଯିଏ ତୁମର ଜୀବହନ୍ତା ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ତାହା ଏକ ପ୍ରାଣୀ ହନ୍ତାର ଝିଅ।

ଅତୋଽର୍ଥମାଗତୋଽହଂ ତେ ଗୃହଂ ପ୍ରତି ସମୀକ୍ଷିତୁମ୍ । ଆଚାରଂ ଦେଵପୂଜାଂ ଚ ଅତିଥୀନାଂ ଚ ତର୍ପଣମ୍ ।। ୮.

ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ତୁମର ଘରକୁ ଆସିଛି, ତୁମର ଆଚରଣ, ଦେବପୂଜା ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଦେଖିବାକୁ।

ଏତେଷାମେକମପ୍ଯତ୍ର କୁର୍ଵନ୍ନପି ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତଦ୍ ଗୃହଂ ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ପିତୄଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାମ୍ଯଯା ।। ୮.

ଏଠାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକର ଏକଟି ମଧ୍ୟ କରାଯାଉନାହିଁ; ତେଣୁ, ମୁଁ ଏହି ଘର ଛାଡିବାକୁ ଚାହେଁ, ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ।