ଵରାହପୁରାଣମ୍

ରୈଭ୍ଯ ଉଵାଚ । ଗତିଂ ମେ ଦେହି ଦେଵେଶ ଯତ୍ର ତେ ସନକାଦଯଃ । ଵସେଯଂ ତତ୍ର ଯେନାହଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଗଦାଧର ।। ୭.

ରୈଭ୍ୟ କହିଲେ: ଦେବେଶ, ମୋତେ ସେଇ ଗତି ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବସନ୍ତି; ଗଦାଧର, ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ସେଠାରେ ବସିପାରିବି।

ଦେଵ ଉଵାଚ । ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ତରଧୀଯତ । ଭଗଵାନପି ରୈଭ୍ଯସ୍ତୁ ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନସମନ୍ଵିତଃ ।। ୭.

ଦେବ କହିଲେ: 'ତଥା ହେଉ।' ଏପରି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଭଗବାନ ରୈଭ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

କ୍ଷଣାଦ୍ ବଭୂଵ ଦେଵେନ ପରିତୁଷ୍ଟେନ ଚକ୍ରିଣା । ଜଗାମ ଯତ୍ର ତେ ସିଦ୍ଧାଃ ସନକାଦ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ ।। ୭.

ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ମହାର୍ଷି ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବସନ୍ତି।

ଏତଚ୍ଚ ରୈଭ୍ଯନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଗଦାଭୃତଃ । ଯଃ ପଠେତ୍ ସ ଗଯାଂ ଗତ୍ଵା ପିଣ୍ଡଦାନାଦ୍ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ।। ୭.

ଏହି ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦିଷ୍ଟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଗଦାଧରଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ଷ୍ଟୋତ୍ର; ଯିଏ ଏହା ପଢ଼ିବେ, ଗୟାକୁ ଯାଇ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବେ, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବେ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଯୋଽସୌ ଵସୋଃ ଶରୀରେ ତୁଵ୍ଯାଧୋ ଭୂତ୍ଵା ନୃପସ୍ଯ ହ । ସ ସ୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯାଂ ସ୍ଥିତଃ କାଲଂ ଚତୁର୍ଵର୍ଷସହସ୍ତ୍ରିକମ୍ ।। ୮.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଯିଏ ବସୁଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋଗ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ଅବଧି ରହିଥିଲେ।

ଏକୈକଂ ସ୍ଵକୁଟୁମ୍ବାର୍ଥେ ହତ୍ଵା ଵନଚରଂ ମୃଗମ୍ । ଭୃତ୍ଯାତିଥିହୁତାଶାନାଂ ପ୍ରୀଣନଂ କୁରୁତେ ସଦା ।। ୮.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମୟ, ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଜନ୍ତୁକୁ ମାରି, ସେ ସଦା ନିଜ ଭୃତ୍ୟ, ଅତିଥି ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।

ମିଥିଲାଯାଂ ଵରାରୋହେ ସଦା ପର୍ଵଣି ପର୍ଵଣି । ପିତୄଣାଂ କୁରୁତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସ୍ଵାଚାରେଣ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୮.

ମିଥିଲାରେ, ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ପିତୃପୂଜା କରିଥିଲେ।

ଅଗ୍ନିଂ ପରିଚରନ୍ ନିତ୍ଯଂ ଵଦନ୍ ସତ୍ଯଂ ସୁଭାଷିତମ୍ । ପ୍ରାଣଯାତ୍ରାନୁସକ୍ତସ୍ତୁ ଯୋଽସୌ ଜୀଵଂ ନ ପାତଯେତ୍ ।। ୮.

ସେ ସଦା ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରିଥିଲେ, ସତ୍ୟ ଓ ଭଲ କଥା କହିଥିଲେ, ଜୀବନ ଚାଳନାରେ ଲଗିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଜୀବର ଜୀବନ ନେଇନଥିଲେ।

ଏଵଂ ତୁ ଵସତସ୍ତସ୍ଯ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିର୍ମହାତପାଃ । ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵର୍ଜୁନକୋ ନାମ ବଭୂଵ ମୁନିଵଦ୍ଵଶୀ ।। ୮.

ଏଭଳି ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା, ନାମ ଅର୍ଜୁନକ, ଯିଏ ମୁନି ପରି ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ।

ତସ୍ଯ କାଲେନ ମହତା ଚାରିତ୍ରେଣ ଚ ଧୀମତଃ । ବଭୂଵାର୍ଜ୍ଜୁନକୀ ନାମ କନ୍ଯା ଚ ଵରଵର୍ଣିନୀ ।। ୮.

ସମୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରରେ, ତାଙ୍କର ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ହେଲା, ନାମ ଅର୍ଜୁନକୀ, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ବର୍ଣ୍ଣର ଥିଲେ।

ତସ୍ଯା ଯୌଵନକାଲେ ତୁ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଧର୍ମଵିତ୍ । କସ୍ଯେଯଂ ଦୀଯତେ କନ୍ଯା କୋ ଵା ଯୋଗ୍ଯଶ୍ଚ ଵୈ ପୁମାନ୍ ।। ୮.

ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଯୁବତୀ ହେବାବେଳେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଚିନ୍ତା କରିଲେ: 'ଏହି କନ୍ୟାକୁ କାହାକୁ ଦେବି? କିଏ ଯୋଗ୍ୟ ପୁରୁଷ?'

ଇତି ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ସୁତଂ ପ୍ରତି । ଧର୍ମଵ୍ଯାଧସ୍ଯ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରସନ୍ନାଖ୍ଯଂ ପ୍ରତି ବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୮.

ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ, ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ପ୍ରସନ୍ନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ।

ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମାତଙ୍ଗଃ ପ୍ରସନ୍ନଂ ପ୍ରତି ସୋଦ୍ଯତଃ । ଉଵାଚ ତସ୍ଯ ପିତରଂ ପ୍ରସନ୍ନାଯାର୍ଜ୍ଜୁନୀଂ ଭଵାନ୍ । ଗୃହାଣ ତପତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଵଯଂ ଦତ୍ତାଂ ମହାତ୍ମନେ ।। ୮.

ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ମତଙ୍ଗ ପ୍ରସନ୍ନଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅର୍ଜୁନୀକୁ ପ୍ରସନ୍ନଙ୍କୁ ଦିଅ, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନିଜ ଦାନ ଭାବେ।'

ମତଙ୍ଗ ଉଵାଚ । ପ୍ରସନ୍ନୋଽଯଂ ମମ ସୁତଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ । ଗୃହ୍ଣାମ୍ଯର୍ଜୁନକୀଂ କନ୍ଯାଂ ତ୍ଵତ୍ସୁତାଂ ଵ୍ଯାଧସତ୍ତମ ।। ୮.

ମତଙ୍ଗ କହିଲେ: ମୋ ପୁଅ ଖୁସି ଅଛି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅଛି; ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ ଅର୍ଜୁନକୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକାରୀ।

ଏଵମୁକ୍ତେ ତଦା କନ୍ଯାଂ ଧର୍ମଵ୍ଯାଧୋ ମହାତପାଃ । ମତଙ୍ଗପୁତ୍ରାଯ ଦଦୌ ପ୍ରସନ୍ନାଯ ଚ ଧୀମତେ ।। ୮.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ମହାତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅକୁ, ଯିଏ ଖୁସି ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ, ଦେଇଦେଲେ।

ଧର୍ମଵ୍ଯାଧସ୍ତଦା କନ୍ଯାଂ ଦତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହମୀଯିଵାନ୍ । ସାଽପି ଶ୍ଵଶୁରଯୋର୍ଭର୍ତୁଃ ଶୁଶ୍ରୀଷଣପରାଽଭଵତ୍ ।। ୮.

ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଝିଅକୁ ଦେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ; ଓ ଅର୍ଜୁନକୀ ନିଜ ପତି ଓ ଶ୍ୱଶୁର-ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କ ସେବାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ।

ଅଥ କାଲେନ ମହତା ସା କନ୍ଯାଽର୍ଜୁନକୀ ଶୁଭା । ଉକ୍ତା ଶ୍ଵଶ୍ରୁଵା ସୁତା ପୁତ୍ରି ଜୀଵହନ୍ତୁସ୍ତ୍ଵମୀଦୃଶୀ । ନ ଜାନାସି ତପଶ୍ଚର୍ତୁଂ ଭର୍ତ୍ତୁରାରାଧନଂ ତଥା ।। ୮.

ଏହା ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଶୁଭା ଅର୍ଜୁନକୀକୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରୀ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଜୀବ ହନ୍ତା ଭାବରେ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ପତିଙ୍କ ସମ୍ମାନ କିପରି କରିବା ଜାଣନାହାଁ।'

ସାଽପି ସ୍ଵଲ୍ପାପରାଧେନ ଭର୍ତ୍ସିତା ତନୁମଧ୍ଯମା । ପିତୁର୍ଵେଶ୍ମଗତା ବାଲା ରୋଦମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ।। ୮.

ସେ ଝିଅ ଅନ୍ୟାୟ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଡାଟି ଦିଆଯାଇ, ଶୋକରେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଲେ।

ପିତ୍ରା ପୃଷ୍ଟା କିମେତତ୍ ତେ ପୁତ୍ରି ରୋଦନକାରଣମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ସା ତୁ କଥଯାମାସ ଭାମିନୀ ।। ୮.

ପିତା ପଚାରିଲେ: 'ଏହା କଣ, ମୋ ଝିଅ? କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ?' ଏପରି ପଚାରିବା ପରେ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଶ୍ଵଶ୍ଵ୍ରାଽହମୁକ୍ତା ତୀଵ୍ରେଣ କୋପେନ ମହତା ପିତଃ । ଜୀଵହନ୍ତୁଃ ସୁତେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈରସକୃଦ୍ ଵ୍ଯାଧଜେତି ଚ ।। ୮.

ସେ କହିଲେ: 'ପିତା, ମୋ ଶ୍ୱଶୁରୀ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ଜୀବ ହନ୍ତାର ଝିଅ ଭାବରେ ଡାକିଲେ, ଏବଂ ପୁଣିପୁଣି ମୋତେ ଶିକାରୀର ଝିଅ ଭାବରେ କହିଲେ।'

ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମଵ୍ଯାଧୋ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ । ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ଗୃହଂ ସୋଽଥ ଗତ୍ଵା ଜନପଦୈର୍ଵୃତମ୍ ।। ୮.

ଏହା ଶୁଣି ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ନ୍ୟାୟବାନ୍, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଜନପଦ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।

ତସ୍ଯାଗତସ୍ଯ ସଂବନ୍ଧୀ ମତଙ୍ଗୋ ଜଯତାଂ ଵରଃ । ଆସନାଦ୍ଯର୍ଧ୍ଯପାଦ୍ଯେନ ପୂଜଯିତ୍ଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍ । କିମାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ କିଂ କରୋମ୍ଯାଗତକ୍ରିଯାମ୍ ।। ୮.

ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଆସିବା ପରେ, ଜୟୀ ମତଙ୍ଗ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଆସନ, ପାଦ ପାଖାଳିବା ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଦର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ? ଆସିବାର କାରଣ କଣ? ମୁଁ କଣ କରିବି?'

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ଭୋଜନଂ କିଂଚିଦିଚ୍ଛାମି ଭୋକ୍ତୁଂ ଚୈତନ୍ଯଵର୍ଜିତମ୍ । କୌତୂହଲେନ ଯେନାହମାଗତୋ ଭଵତୋ ଗୃହମ୍ ।। ୮.

ବ୍ୟାଧ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଏଠାରେ କିଛି ଜୀବ ନଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଚାହେଁ, ଜିଜ୍ଞାସାରେ ଆପଣଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଛି।'

ମତଙ୍ଗ ଉଵାଚ । ଗୋଧୂମା ଵ୍ରୀମଯଶ୍ଚୈଵ ସଂସ୍କୃତା ମମ ଵେଶ୍ମନି । ଭୁଜ୍ଯତାଂ ଧର୍ମଵିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠ ଯଥାକାମଂ ତପୋଧନ ।। ୮.

ମତଙ୍ଗ କହିଲେ: 'ମୋ ଘରରେ ଗହମ, ଚାଉଳ ଓ ଯବ ସଠିକ ଭାବେ ପକାଯାଇଛି। ଧର୍ମବିଦ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ବୀ, ଚାହିଁଥିବା ପରି ଖାଇବା।'

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ପଶ୍ଯାମି କୀଦୃଶାସ୍ତେ ହି ଗୋଧୂମା ଵ୍ରୀହଯୋ ଯଵାଃ । ସ୍ଵରୂପେଣ ଚ ସନ୍ତ୍ଯେତେ ଯେନ ଵୋ ଵେଦ୍ମି ସତ୍ତମ ।। ୮.

ବ୍ୟାଧ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେଖିବି ଆପଣଙ୍କ ଘରରେ କେମିତି ଗହମ, ଚାଉଳ ଓ ଯବ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣରେ ମୁଁ ଜାଣିପାରିବି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଏଵମୁକ୍ତେ ମତଙ୍ଗେନ ଶୂର୍ପଂ ଗୋଧୂମପୂରିତମ୍ । ଅପରଂ ତତ୍ର ଵ୍ରୀହୀଣାଂ ଧର୍ମଵ୍ଯାଧାଯ ଦର୍ଶିତମ୍ ।। ୮.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ମତଙ୍ଗ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଧର୍ମବ୍ୟାଧଙ୍କୁ ଗହମରେ ଭରିଥିବା ଚାଲା ଓ ଚାଉଳରେ ଭରିଥିବା ଅନ୍ୟ ଚାଲା ଦେଖାଯାଇଲା।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ରୀହୀନ୍ ସଗୋଧୂମାନ୍ ଧର୍ମଵ୍ଯାଧୋ ଵରାସନାତ୍ । ଉତ୍ଥାଯ ଗନ୍ତୁମାରେଭେ ମତଙ୍ଗେନ ନିଵାରିତଃ ।। ୮.

ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ଚାଉଳ ଓ ଗହମ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରୁ ଉଠି ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ମତଙ୍ଗ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।

କିମର୍ଥଂ ଗନ୍ତୁମାରବ୍ଧଂ ତ୍ଵଯା ଵଦ ମହାମତେ । ଅଭୁକ୍ତେନୈଵ ସଂସିଦ୍ଧଂ ମଦ୍ଗୃହେ ଚାନ୍ନମୁତ୍ତମମ୍ । ପାଚଯିତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ଚୈଵ କସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ନାଦ୍ଯ ଭୁଞ୍ଜସେ ।। ୮.

ମତଙ୍ଗ କହିଲେ: 'ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ କାହିଁକି ଖାଇନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ? ମୋ ଘରରେ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ପକାଯାଇଛି, ମୁଁ ନିଜେ ପକାଇଛି। କାହିଁକି ତୁମେ ଖାଉନାହାଁ?'

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ସହସ୍ତ୍ରଶଃ କୋଟିଶଶ୍ଚ ଜୀଵାନ୍ ହଂସି ଦିନେ ଦିନେ । ଅଥେଦୃଶସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ କୋଽନ୍ନଂ ଭୁଞ୍ଜତି ସତ୍ପୁମାନ୍ ।। ୮.

ବ୍ୟାଧ କହିଲେ: 'ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ହଜାର, କୋଟି କୋଟି ଜୀବକୁ ମାରୁଛ; ଏପରି ପାପୀର ଖାଦ୍ୟ କେଉଁ ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଲୋକ ଖାଇବ?'