ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ ତେଷାଂ ତ୍ଵଂ ଵରଦା ଦେଵି ଭଵ ସର୍ଵଗତା ସତୀ
ରୁଦ୍ର କହିଲେ: 'ହେ ଦେବୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବାରେ ତୁମେ ସଦା ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ ହେଉ।'
ଯଥେମଂ ତ୍ରିଃପ୍ରକାରେ ତୁ ଦେଵି ଭକ୍ତ୍ଯା ସମାନ୍ଯତଃ
ଏହିପରି ତିନି ପ୍ରକାରରେ, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ, ଏହା ସାଧିତ ହୋଇଛି।
ଯ ଏତାଂ ଵେଦ ଵୈ ଦେଚ୍ଯା ଉତ୍ପତ୍ତି ତ୍ରିଵିଧାଂ ଵରମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀଙ୍କର ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋ ଯଦା ରାଜା ନଵମ୍ଯାଂ ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ
ଯେତେବେଳେ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ନବମୀ ଦିନ ପବିତ୍ରତା ଓ ନିୟମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି,
ସଂଵତ୍ସରେଣ ଲଭତେ ରାଜ୍ଯଂ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ନୃପଃ
ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା ଅବାଧିତ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇଥାଏ।
ଏଷା ଶ୍ଵେତା ପରା ସୃଷ୍ଟିଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ଥିତା
ଏହି ଶ୍ୱେତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୃଷ୍ଟି, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ବ୍ରହ୍ମାରେ ନିବିଶିତ।
ଏଷୈତ୍ର କୃଷ୍ଣା ତମସି ରୌଦ୍ରୀ ଦେଵୀ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଏହି କୃଷ୍ଣା, ତମସିକ, ରୌଦ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପ୍ରଯୋଜନକ୍ଶାଚ୍ଛକ୍ତିରେକୈଵ ତ୍ରିଵିଧାଽଭଵତ୍
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ, ଏକ ଶକ୍ତି ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଭାଗି ଗଲା।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମାପ୍ନୁଯାତ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ନ ତସ୍ଯାଗ୍ନିଭଯଂ ଘାରଂ ସର୍ପଚୌରାଦିନଂ ଭଵେତ୍
ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, ହତ୍ୟା, ସାପ, ଚୋର ଓ ଏପରି ଭୟର କୌଣସି ଆଶଙ୍କା ରହିନାହିଁ।
ତେନ ଚେଷ୍ଟୁଂ ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ତାଙ୍କର ଅଧୀନ ହୋଇଯାଏ।
ରତ୍ନାନ୍ଯଶ୍ଵାସ୍ତଥା ଗାଵୋ ଦାସା ଦାସ୍ଯୋ ଭଵନ୍ତି ହି
ରତ୍ନ, ଘୋଡା, ଗାଈ, ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଦାସ ତାଙ୍କର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଷାଚ ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଖଲୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସକଲଂ କୀର୍ତିତଂ ମଯା
ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ରୁଦ୍ରଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ନଵକୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଚାମୁଣ୍ଡା ଭଭିନ୍ନା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ନବ କୋଟି ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ସ୍ଥାପିତ ଅଛି।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ତଥା କୋଟ୍ଯୋ ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯା ଭେଦୂ ଉଚ୍ଯତେ
ଏବଂ ଅଷ୍ଟାଦଶ କୋଟି ବୈଷ୍ଣବୀଙ୍କର ରୂପ ଥିବା କୁହାଯାଇଛି।
ଯା ବ୍ରହ୍ମଶାକ୍ତଃ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥା ସା ହ୍ଯନନ୍ତା ପ୍ରକାର୍ତିତା
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶକ୍ତି ଦୁହିଁରେ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସତ୍ତ୍ୱରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେ ଅନନ୍ତ ଭାବରେ ବିବେଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ସର୍ଵସ ଭଗଵାନ୍ ରୁଖଃ ସର୍ଵଗଶ୍ଚ ପତିର୍ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କର ମାଲିକ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର; ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଛନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ତ୍ରିଶକ୍ତିମାହାତ୍ମ୍ଯେ ତ୍ରିଶକ୍ତି ରହସ୍ଯଂ ନାମ ଷଣ୍ଣଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହ ପୁରାଣର ତ୍ରିଶକ୍ତି ମହାତ୍ମ୍ୟର 'ତ୍ରିଶକ୍ତି ରହସ୍ୟ' ନାମକ ଛଅନବେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵରାହ ଉଵାଚ ଯେନ ଜ୍ଞାତେନ ପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବରାହ କହିଲେ: ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଣା ତୁ ଯଦା ସୃଷ୍ଟଃ ପୂର୍ଵଂ ରୁଦ୍ରୋ ଵରାନନେ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା, ଓ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁବାଲି।
ତଦା କୌତୂହଲାଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ସ୍କନ୍ଧେ ତଂ ଜଗୃହେ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ, ଉତ୍ସୁକତାରୁ, ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ନିଜ କାନ୍ଧରେ ଧରିଲେ।
ଜନ୍ମତଶ୍ଚ ଶିରୋ ଯଦ୍ଧି ପଂଚମଂ ତଜ୍ଜଗାଦ ହ
ଜନ୍ମ ସମୟରେ ପଞ୍ଚମ ମୁଣ୍ଡି ଏଭଳି କଥା କହିଲା।
କପାଲିନ୍ ରୁଦ୍ର ବଭ୍ରୋଽଥ ଭଵ କୈରାତ ସୁଵ୍ରତ
କପାଳୀ, ରୁଦ୍ର, ବଭ୍ରୁ, ଭବ, କୈରାତ, ସୁବ୍ରତ—
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରୁଦ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯୈର୍ନାମଭିର୍ଭଵଃ
ଏଭଳି କୁହାଯିବା ପରେ, ରୁଦ୍ର ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଵାମାଙ୍ଗୁଷ୍ଠନଖେନାଦ୍ଯଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ବାମ ଅଙ୍ଗୁଠିର ନଖ ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଜାପତି ମୁଣ୍ଡିକୁ ଘାତ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନିକୃତ୍ତେ ଶିରସି ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ସେଇ ପ୍ରଜାପତି ମୁଣ୍ଡି କାଟିଦେବା ପରେ, ତ୍ରିନେତ୍ରୀ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ ନଶ୍ଯତେ ଚ କଥଂ ପାପଂ ମମୈତଦ୍ଵଦ ସୁଵ୍ରତ
ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଏହି ପାପ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେବ? ମୋତେ କହ, ଓ ସୁବ୍ରତ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ସମଯାଚାରସଂଯୁକ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵେନୈଵ ତେଜସା ।।97.
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ଓ ଆଚାର ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରୁଦ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମଣାଽଵ୍ଯକ୍ତମୂର୍ତ୍ତିନା
ଏଭଳି କୁହାଯିବା ପରେ, ରୁଦ୍ର, ଅଦୃଶ୍ୟ ଆକାରର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—
ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ମହାଦେଵସ୍ତଚ୍ଛିରୋ ବିଭିଦେ ତ୍ରିଧା
ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହି, ମହାଦେବ ଏହି ମୁଣ୍ଡିକୁ ତିନି ଭାଗରେ ଭାଗ କଲେ।