ଵିକରାଲମୁଖୀ ଦେଵି ଜ୍ଵାଲାମୁଖି ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵହିତେ ଦେଵି ସର୍ଵଦେଵି ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ।। ୯୫.
ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀ, ଅଗ୍ନିମୁଖୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଇତି ସ୍ତୁତା ତଦା ଦେଵୀ ରୁଦ୍ରେଣ ପରମେଷ୍ଠିନା । ତୁତୋଷ ପରମା ଦେଵୀ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ । ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଦେଵେଶ ଯତ୍ ତେ ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୯୫.
ଏପରି ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଦେବୀ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସୁଖି ହେଇ, ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ: 'ଦେବତାମନ୍ତ୍ରୀ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ଏକ ଭଲ ଦେବାକୁ ଚୟନ କର।'
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ସ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ଯେ ଦେଵି ତ୍ଵାଂ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ଵରାନନେ । ତେଷାଂ ତ୍ଵଂ ଵରଦା ଦେଵି ଭଵ ସର୍ଵଗତା ସତୀ ।। ୯୫.
ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଦେବୀ, ଏହି ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଲୋକ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ମୁଁ ଚାହେଁ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଦେବାରେ ସଦା ବ୍ୟାପିଥିବା ଓ ସତ୍ୟ ଦେବୀ ହେଉ।
ଯଶ୍ଚେମଂ ତ୍ରିପ୍ରକାରଂ ତୁ ଦେଵି ଭକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତଃ । ସ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରପଶୁମାନ୍ ସମୃଦ୍ଧିମୁପଗଚ୍ଛତି ।। ୯୫.
ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଶ୍ଲୋକ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଢିବେ, ସେ ପୁଅ, ପଉତ, ପଶୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇବେ।
ଯଶ୍ଚେମଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ରିଶକ୍ତଯାସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ଭଵମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପଦଂ ଗଚ୍ଛତ୍ଯନାମଯମ୍ ।। ୯୫.
ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ତିନି ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିବେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ଦୁଃଖ ନଥିବା ଦେବୀର ପଦ ପାଇବେ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଭଵୋ ଦେଵୀଂ ଚାମୁଣ୍ଡାଂ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ । କ୍ଷଣାଦନ୍ତର୍ହିତୋ ଦେଵସ୍ତେ ଚ ଦେଵା ଦିଵଂ ଯଯୁଃ ।। ୯୫.
ଏପରି ଭାବରେ ଭବ ଦେବୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଦେବମାନେ ଦିବଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଯ ଏତାଂ ଵେଦ ଵୈ ଦେଵ୍ଯା ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ତ୍ରିଵିଧାଂ ଧରେ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମୃଚ୍ଛତି ।। ୯୫.
ଯେଉଁ ଜଣେ ଦେବୀର ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣି ଧରିଥାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ପରମ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋ ଯଦା ରାଜା ନଵମ୍ଯାଂ ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ । ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମୁପଵାସୀ ନରୋତ୍ତମଃ । ସଂଵତ୍ସରେଣ ଲଭତେ ରାଜ୍ଯଂ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ନୃପଃ ।। ୯୫.
ଯେତେବେଳେ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ହାରାଇ ନବମୀ ଦିନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରିଥାନ୍ତି, ଏକ ବର୍ଷ ଭିତରେ ଅବିରୋଧ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ବାସନ୍ତି।
ଏଷା ତ୍ରିଶକ୍ତିରୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା ନଯସିଦ୍ଧାନ୍ତଗାମିନୀ । ଏଷା ଶ୍ଵେତା ପରା ସୃଷ୍ଟିଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ଥିତା ।। ୯୫.
ଏହି ତିନି ଶକ୍ତି ନୟର ନୀତି ଅନୁସାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏହି ଶ୍ୱେତା, ପରମ ସୃଷ୍ଟି, ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ବ୍ରହ୍ମାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା।
ଏଷୈଵ ରକ୍ତା ରଜସି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତା । ଏଷୈଵ କୃଷ୍ଣା ତମସି ରୌଦ୍ରୀ ଦେଵୀ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତା ।। ୯୫.
ଏହି ଏକା ଶକ୍ତି ରଜସରେ ଲାଲ, ବୈଷ୍ଣବୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏହି ଏକା ଶକ୍ତି ତମସରେ କଳା, ରୌଦ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ପରମାତ୍ମା ଯଥା ଦେଵ ଏକ ଏଵ ତ୍ରିଧା ସ୍ଥିତଃ । ପ୍ରଯୋଜନଵଶାଚ୍ଛକ୍ତିରେକୈଵ ତ୍ରିଵିଧାଽଭଵତ୍ ।। ୯୫.
ଯେପରି ପରମାତ୍ମା ଏକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତିନି ରୂପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ସେହିପରି ଏକ ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ଭାଗକୁ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି।
ଯ ଏତଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାତ୍ ସର୍ଗଂ ତ୍ରିଶକ୍ତ୍ଯାଃ ପରମଂ ଶିଵମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୯୫.
ଯିଏ ଏହି ତିନି ଶକ୍ତିର ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷକୁ ପାଇଥାଏ।
ଯଶ୍ଚେଦଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ନଵମ୍ଯାଂ ନିଯତଃ ସ୍ଥିତଃ । ସ ରାଜ୍ଯମତୁଲଂ ଲେଭେ ଭଯେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୯୫.
ଯିଏ ନବମୀ ଦିନରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ଅତୁଳ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ।
ଯସ୍ଯେଦଂ ଲିଖିତଂ ଗେହେ ସଦା ତିଷ୍ଠତି ଧାରିଣି । ନ ତସ୍ଯାଗ୍ନିଭଯଂ ଘୋରଂ ସର୍ପଚୌରାଦିକଂ ଭଵେତ୍ ।। ୯୫.
ଯାହାର ଘରେ ଏହି ଲିଖିତ ଗ୍ରନ୍ଥ ସଦା ରହିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, ସାପ, ଚୋର ଓ ଏପରି ଭୟଙ୍କର କିଛିରୁ କେବେ ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଯଶ୍ଚୈତତ୍ ପୂଜଯେଦ୍ ଭକ୍ତଯା ପୁସ୍ତକେଽପି ସ୍ଥିତଂ ବୁଧଃ । ତେନ ଯଷ୍ଟଂ ଭଵେତ୍ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ।। ୯୫.
ଯିଏ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ରଖି ଭକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବକୁ ନିବେଦନ କରିଥାଏ।
ଜାଯନ୍ତେ ପଶଵଃ ପୁତ୍ରା ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ । ରତ୍ନାନ୍ଯଶ୍ଵା ଗଜା ଭୃତ୍ଯା ଯାନାଶ୍ଚାଶୁ ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ । ଯସ୍ଯେଦଂ ତିଷ୍ଠତେ ଗେହେ ତସ୍ଯେଦଂ ଜାଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ।। ୯୫.
ଯାହାର ଘରେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ରହିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ଗୋ, ପୁଅ, ଧନ, ଧାନ, ଉତ୍ତମ ନାରୀ, ମଣି, ଘୋଡା, ହାତୀ, ଦାସ, ଯାନ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ମିଳିଥାଏ; ଏହି ସମସ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଲାଭ ହୁଏ।
ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଏତଦେଵ ରହସ୍ଯଂ ତେ କୀର୍ତ୍ତିତଂ ଭୂତଧାରିଣି । ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଖଲୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସକଲଂ କୀର୍ତ୍ତିତଂ ମଯା ।। ୯୫.
ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଭୂତଧାରିଣୀ, ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ସମସ୍ତ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ନଵକୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଚାମୁଣ୍ଡା ଭେଦଭିନ୍ନା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା । ଯା ରୌଦ୍ରୀ ତାମସୀ ଶକ୍ତିଃ ସା ଚାମୁଣ୍ଡା ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତା ।। ୯୫.
ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କର ନଉ କୋଟି ରୂପ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ଯେଉଁ ରୌଦ୍ରୀ ତାମସୀ ଶକ୍ତି, ସେହି ଚାମୁଣ୍ଡା ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ତଥା କୋଟ୍ଯୋ ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯା ଭେଦ ଉଚ୍ଯତେ । ଯା ସା ଚ ରାଜସୀ ଶକ୍ତିଃ ପାଲନୀ ଚୈଵ ଵୈଷ୍ଣଵୀ । ଯା ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ତିଃ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥା ଅନନ୍ତାସ୍ତାଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତା ।। ୯୫.
ବୈଷ୍ଣବୀଙ୍କର ଅଠାର କୋଟି ରୂପ ଥିବା କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁ ରାଜସୀ ଶକ୍ତି, ସେ ପାଳନ କରୁଥିବା ବୈଷ୍ଣବୀ; ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ତି ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅଛି, ସେ ଅନନ୍ତ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଏତାସାଂ ସର୍ଵଭେଦେଷୁ ପୃଥଗେକୈକଶୋ ଧରେ । ସର୍ଵାସାଂ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରଃ ସର୍ଵଗଶ୍ଚ ପତିର୍ଭଵେତ୍ ।। ୯୫.
ଏହି ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗରେ, ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କର ନାୟକ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଅଟୁ।
ଯାଵନ୍ତ୍ଯସ୍ଯା ମହାଶକ୍ତ୍ଯାସ୍ତାଵଦ୍ ରୂପାଣି ଶଂକରଃ । କୃତଵାଂସ୍ତାଶ୍ଚ ଭଜତେ ପତିରୂପେଣ ସର୍ଵଦା ।। ୯୫.
ଏହି ମହାଶକ୍ତିର ଯେତେ ରୂପ ଅଛି, ଶଂକର ତେତେ ରୂପ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି; ସେ ସଦା ତାଙ୍କର ନାୟକ ଭାବେ ଅଟୁ।
ଯଶ୍ଚାରାଧଯତେ ତାସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ତାସ୍ତଦା ଦେଵ୍ଯୋ ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୯୫.
ଯିଏ ଏହି ଦେବୀମାନେଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ, ରୁଦ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ; ସେ ଦେବୀମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସହାୟକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।
ଅଥ ତ୍ରିଶକ୍ତିରହରଯେ ରୌଦ୍ରୀଵ୍ରତମ୍ ଯା ସା ନୀଲ ଗିରି ଯାତା ତପସେ ଧୃତମାନସା
ଏବେ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ଶକ୍ତିର ରୌଦ୍ରୀ ବ୍ରତ: ଯିଏ ନୀଳ ପାହାଡକୁ ଯାଇ, ତପସ୍ୟାରେ ମନ ଲଗାଇଛି।
ତପଃ କୃତ୍ଵା ଚିରଂ କାଲଂ ପାଲଯାମ୍ଯାଖଲଂ ଜଗତ୍
ଏହି ଦେବୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି।
ତରଯାଃ କାଲାନ୍ତରେ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତପନ୍ଯାସ୍ତପ ଉତ୍ତମମ୍
ଅନ୍ୟ ଏକ କାଳରେ, ଦେବୀଙ୍କର ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପ ଲାଭ ହୋଇଥିଲା।
ସମୁଦ୍ରମଧ୍ଯେ ରତ୍ନାଢ୍ଯଂ ପୁରମସ୍ତି ମହାଵନମ୍
ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ସହର ଓ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି।
ଅନେକଶତସାହସ୍ରକେଟିଟ୍ଯୁତ୍ତରୋତ୍ତରୈଃ
ଅନେକ ଶତ ସାହସ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତର ଉତ୍ତର ଭାବରେ ବଢ଼ି ଚାଲିଛି।
କାଲେନ ମହତା ଚାସୌ ଲୋକପାଲପୁରାଣ୍ଯଥ
ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ସେହି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ପୁରାତନ ସହରଗୁଡିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯ ମହାସୁରସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରତୋଯଂ ଵଵୃଥେଽତିମାତ୍ରମ୍
ସେ ମହା ଅସୁର ଉଠିବା ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଅତି ଅଧିକ ବଢିଗଲା ।
ଅନ୍ତଃସ୍ଥିତାନେକସୁରାରି ସଙ୍କଵାଦ୍ଵିଚିତ୍ରଵମଯୁଧଚିତ୍ରଶୋଭମ୍
ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଲୁଚିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକାରରେ ଚମକୁଥିଲା ।