ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତଥୈଵ ଯୋଧାଃ ସ୍ଥଗିତେତରେତରା - ସ୍ତିତୀର୍ଷଵଃ ପ୍ରଵରାସ୍ତୂର୍ଣପାଣଯଃ । ରଣେ ରଣେ ଲବ୍ଧଜଯାଃ ପ୍ରହାରିଣୋ ଵିରେଜୁରୁଚ୍ଚୈରସୁରାନୁଗା ଭୃଶମ୍ ।। ୯୫.

ଏହିପରି, ଯୋଧାମାନେ ଗଢ଼ି ରହି, ଅପରେକ୍ଷା ଅତି ଶୀଘ୍ର ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିବା, ଅସୁରଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ଦେଵେଷୁ ଚୈଵ ଭଗ୍ନେଷୁ ଵିନିର୍ଗତ୍ଯ ଜଲାତ୍ ତତଃ । ଚତୁରଙ୍ଗବଲୋପେତଃ ପ୍ରାଯାଦିନ୍ଦ୍ରପୁରଂ ପ୍ରତି ।। ୯୫.

ଦେବତାମାନେ ପରାଜିତ ହେବା ପରେ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଶକ୍ତିରେ ଶୋଭିତ ସେ ସେନା, ଜଳରୁ ବାହାରି ଇନ୍ଦ୍ରର ନଗର ଦିଗରେ ଆଗେଇଗଲା।

ଯୁଯୋଧ ଚ ସୂରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ରୁରୁର୍ଦୈତ୍ଯପତିସ୍ତଥା । ମୁଦ୍ଗରୈର୍ମୁଶଲୈଃ ଶୂଲୈଃ ଶରୈର୍ଦଣ୍ଡାଯୁଧୈସ୍ତଥା । ଜଘ୍ନୁର୍ଦୈତ୍ଯାଃ ସୁରାନ୍ ସଂଖ୍ଯେ ସୁରାଶ୍ଚୈଵ ତଥାଽସୁରାନ୍ ।। ୯୫.

ଦୈତ୍ୟପତି ରୁରୁ ତାଙ୍କର ନାୟକମାନେ ସହ ମୁଦ୍ଗର, ମୁଶଳ, ଶୂଳ, ଶର ଓ ଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସୁରମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

ଏଵଂ କ୍ଷଣମଥୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ତଦା ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ । ଅସୁରୈର୍ନିର୍ଜିତାଃ ସଦ୍ଯୋ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଵିମୁଖା ଭୃଶମ୍ ।। ୯୫.

ଏପରି ଅଳ୍ପ ସମୟର ଯୁଦ୍ଧ ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଅସୁରମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଶୀଘ୍ର ପରାଜିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଅସ୍ତିର ଭାବରେ ପଳାଇଗଲେ।

ଦେଵେଷୁ ଚୈଵ ଭଗ୍ନେଷୁ ଵିଦ୍ରୁତେଷୁ ଵିଶେଷତଃ । ଅସୁରଃ ସର୍ଵଦେଵାନାମନ୍ଵଧାଵତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୯୫.

ଦେବତାମାନେ ଭାଙ୍ଗି ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଚିଉଡ଼ି ଯିବା ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେକୁ ଚେଇଁ ଦୌଡ଼ିଲେ।

ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ରଵନ୍ତୋ ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ । ନୀଲଂ ଗିରିଵରଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଯତ୍ର ଦେଵୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ।। ୯୫.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଭୟରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇ ଦୌଡ଼ି, ନୀଳ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ବସିଥିଲେ।

ୌଦ୍ରୀ ତପୋରତା ଦେଵୀ ତାମସୀ ଶକ୍ତିରୁତ୍ତମା । ସଂହାରକାରିଣୀ ଦେଵୀ କାଲରାତ୍ରୀତି ତାଂ ଵିଦୁଃ ।। ୯୫.

ଅଉଦ୍ରୀ ଦେବୀ, ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ, ତାମସୀ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି, ସଂହାର କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ଦେବୀ କାଳରାତ୍ରି ନାମରେ ପରିଚିତ।

ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାନ୍ ତଦା ଦେଵାନ୍ ଭଯତ୍ରସ୍ତାନ୍ ଵିଚେତସଃ । ମା ଭୈଷ୍ଟେତ୍ଯୁଚ୍ଚକୈର୍ଦେଵୀ ତାନୁଵାଚ ସୁରୋତ୍ତମାନ୍ ।। ୯୫.

ସେ ଦେବୀ, ଦେବତାମାନେକୁ ଭୟରେ ଅସ୍ତିର ଓ ଭୀତ ଦେଖି, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, 'ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ'।

ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ । କିମିଯଂ ଵ୍ଯାକୁଲା ଦେଵା ଗତିର୍ଵ ଉପଲକ୍ଷ୍ଯତେ । କଥଯଧ୍ଵଂ ଦ୍ରୁତଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵଥା ଭଯକାରଣମ୍ ।। ୯୫.

ଦେବୀ କହିଲେ: 'ଦେବତାମାନେ, କାହିଁକି ଏତେ ଅସ୍ତିର ହେଇଛନ୍ତି? କେଉଁ ବିପଦ ଦେଖାଯାଉଛି? ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ, ଭୟର କାରଣ କ'ଣ?'

ଦେଵା ଊଚୁଃ । ଅଯମାଯାତି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ରୁରୁର୍ଭୀମପରାକ୍ରମଃ । ଏତସ୍ଯ ଭୀତାନ୍ ରକ୍ଷସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଦେଵାନ୍ ପରମେଶ୍ଵରି ।। ୯୫.

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା ରୁରୁ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ନେଇ ଆସୁଛି। ଏହି ଭୀତ ଦେବତାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀ।'

ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଦେଵୈର୍ଦେଵୀ ଭୀମପରାକ୍ରମା । ଜହାସ ପରଯା ପ୍ରୀତ୍ଯା ଦେଵାନାଂ ପୁରତଃ ଶୁଭା ।। ୯୫.

ଦେବତାମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ଶୋଭା ଥିବା ଦେବୀ, ଦେବତାମାନେର ସାମ୍ନାରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ହସିଲେ।

ତସ୍ଯା ହସନ୍ତ୍ଯା ଵକ୍ତ୍ରାତ୍ ତୁ ବହ୍ଵ୍ଯୋ ଦେଵ୍ଯୋ ଵିନିର୍ଯଯୁଃ । ଯାଭିର୍ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଵିକୃତାଭିରନେକଶଃ ।। ୯୫.

ଦେବୀ ହସିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ଅନେକ ଦେବୀମାନେ ବାହାରିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇ, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି।

ପାଶାଙ୍କୁଶଧରାଃ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵାଃ ପୀନପଯୋଧରାଃ । ସର୍ଵାଃ ଶୂଲଧରା ଭୀମାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚାପଧରାଃ ଶୁଭାଃ ।। ୯୫.

ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଂଶ ଭରି ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଶୂଳ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଚାପ ଧରି ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

ତାଃ ସର୍ଵାଃ କୋଟିଶୋ ଦେଵ୍ଯସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ଵେଷ୍ଟ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ଯୁଯୁଧୁଦର୍ନିଵୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ବଦ୍ଧତୂଣା ମହାବଲାଃ । କ୍ଷଣେନ ଦାନଵବଲଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ନିହତଂ ତୁ ତୈଃ ।। ୯୫.

ସେହି ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ, କୋଟି-କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ, ଏକାଠି ହୋଇ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଘେରି ଦଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡ଼ି ରହିଲେ। ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଧନୁଷ ଧରି ଦାନବ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ଏବଂ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନାକୁ ସେମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।

ଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସଂଯତ୍ତା ଯୁଯୁଧୁର୍ଦାନଵଂ ବଲମ୍ । ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ତଥାଶ୍ଵିନୌ । ସର୍ଵେ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଗୃହ୍ଯ ଯୁଯୁଧୁର୍ଦାନଵଂ ବଲମ୍ ।। ୯୫.

ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଦାନବ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱଦେବ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଦାନବ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।

କାଲରାତ୍ର୍ଯା ବଲଂ ଯଚ୍ଚ ଯଚ୍ଚ ଦେଵବଲଂ ମହତ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦାନଵବଲମନଯଦ୍ ଯମସାଦନମ୍ ।। ୯୫.

କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କର ଯେତେ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦାନବ ସେନାକୁ ଯମଙ୍କ ଲୋକକୁ ଦେଇ ଦେଲା।

ଏକ ଏଵ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ରୁରୁସ୍ତସ୍ଥୌ ମହାମୃଧେ । ସ ଚ ମାଯାଂ ମହାରୌଦ୍ରୀଂ ରୌରଵୀଂ ଵିସସର୍ଜ ହ ।। ୯୫.

ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଏକମାତ୍ର ମହାଦାନବ ରୁରୁ ଦଢ଼ ଭାବରେ ରହିଗଲା। ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ମାୟା ମୁକ୍ତ କରିଦେଲା।

ସା ମାଯା ଵଵୃଧେ ଭୀମା ସର୍ଵଦେଵପ୍ରମୋହିନୀ । ତଯା ତୁ ମୋହିତା ଦେଵାଃ ସଦ୍ଯୋ ନିଦ୍ରାଂ ତୁ ଭେଜିରେ ।। ୯୫.

ସେ ମାୟା ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ବଢ଼ିଗଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାହାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ। ଏହି ମାୟାରେ ପଡ଼ି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୱରେ ଘୁମିଗଲେ।

ଦେଵୀ ଚ ତ୍ରିଶିଖେନାଜୌ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ସମତାଡ୍ଯତ୍ । ତଯା ତୁ ତାଡିତାନ୍ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଶୁଭଲୋଚନେ । ଚର୍ମମୁଣ୍ଡେ ଉଭେ ସମ୍ଯକ୍ ପୃଥଗ୍ଭୂତେ ବଭୂଵତୁଃ ।। ୯୫.

କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ତିନିମୁଣ୍ଡିଆ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଦାନବକୁ ଆଘାତ କରିଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ଆଘାତରେ ଦାନବରୁ ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଜଣ — ଚର୍ମ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ — ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ରୁରୋସ୍ତୁ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚର୍ମମୁଣ୍ଡେ କ୍ଷଣାଦ୍ ଯତଃ । ଅପହୃତ୍ଯାହରଦ୍ ଦେଵୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ତେନ ସାଭଵତ୍ ।। ୯୫.

ଦାନବ ରୁରୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଚର୍ମ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଦେବୀ ସେମାନେକୁ ନେଇ ଚାମୁଣ୍ଡା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

ସର୍ଵଭୂତମହାରୌଦ୍ରୀ ଯା ଦେଵୀ ପରମେଶ୍ଵରୀ । ସଂହାରିଣୀ ତୁ ଯା ଚୈଵ କାଲରାତ୍ରିଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତା ।। ୯୫.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଭୟଙ୍କର ଯେ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ, ସେ ନାଶକାରୀ ଏବଂ କାଳରାତ୍ରୀ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ତସ୍ଯା ହ୍ଯନୁଚରା ଦେଵ୍ଯୋ ଯା ହ୍ଯସଂଖ୍ଯାତକୋଟଯଃ । ତାସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ମହାଭାଗାଂ ପରିଵାର୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ।। ୯୫.

ତାଙ୍କର ଅନୁଚର ଦେବୀମାନେ, ଅଗଣିତ କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ, ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଘେରି ଦଢ଼ ଭାବରେ ରହିଲେ।

ଯା କ୍ଯାମାସୁରଵ୍ଯଗ୍ରାସ୍ତାସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ବୁଭୁକ୍ଷିତାଃ । ବୁଭୁକ୍ଷିତା ଵଯଂ ଦେଵି ଦେହି ନୋ ଭୋଜନଂ ଶୁଭେ ।। ୯୫.

ଯେଉଁ ଦେବୀମାନେ ଦାନବ ମାଂସ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ଏବଂ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁମାନେ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ମା, ଆମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ।'

ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଦେଵୀ ଦଧ୍ଯୌ ତାସାଂ ତୁ ଭୋଜନମ୍ । ନ ଚାଧ୍ଯଗଚ୍ଛଚ୍ଚ ଯଦା ତାସାଂ ଭୋଜନମନ୍ତିକାତ୍ ।। ୯୫.

ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ଦେବୀ ସେମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ବିଚାରିଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ କିଛି ମିଳିଲା ନାହିଁ।

ତତୋ ଦଧ୍ଯୌ ମହାଦେଵଂ ରୁଦ୍ରଂ ପଶୁପତିଂ ଵିଭୁମ୍ । ସୋଽପି ଧ୍ଯାନାତ୍ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ପରମାତ୍ମା ତ୍ରିଲୋଚନଃ ।। ୯୫.

ତାପରେ ଦେବୀ ମହାଦେବ, ରୁଦ୍ର, ପଶୁପତି, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେ ତିନି ଆଖି ଥିବା ପରମାତ୍ମା ଧ୍ୟାନରୁ ଉଠିଗଲେ।

ଉଵାଚ ଚ ଦ୍ରୁତଂ ଦେଵୀଂ କିଂ ତେ କାର୍ଯଂ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍ । ବ୍ରୂହି ଦେଵି ଵରାରୋହେ ଯତ୍ ତେ ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୯୫.

ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କହିଲେ: 'ତୁମେ କଣ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କହ, ମହିଳା, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି ତାହା କହ।'

ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ । ଭକ୍ଷ୍ଯାର୍ଥମାସାଂ ଦେଵେଶ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଦାତୁମିହାର୍ହସି । ବଲାତ୍କୁର୍ଵନ୍ତି ମାମେତା ଭକ୍ଷାର୍ଥିନ୍ଯୋ ମହାବଲାଃ । ଅନ୍ଯଥା ମାମପି ବଲାଦ୍ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମାଂ ପ୍ରଭୋ ।। ୯୫.

ଦେବୀ କହିଲେ: 'ଦେବତାଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଏମାନେ ପାଇଁ ଏଠାରେ କିଛି ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ନହେଲେ, ପ୍ରଭୁ, ଏମାନେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଖାଇ ଦେବେ।'

ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ଏତାସାଂ ଶ୍ରୃଣୁ ଦେଵେଶି ଭକ୍ଷମେକଂ ମଯୋଦ୍ଯତମ୍ । କଥ୍ଯମାନଂ ଵରାରୋହେ କାଲରାତ୍ରି ମହାପ୍ରଭେ ।। ୯୫.

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ଏମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଜନା କରିଛି, ତୁମେ ଶୁଣ। ମହିଳା, କାଳରାତ୍ରୀ, ମହାପ୍ରଭା, ମୁଁ ଏହା କହୁଛି।'

ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ସଗର୍ଭା ଦେଵେଶି ଅନ୍ଯସ୍ତ୍ରୀପରିଧାନକମ୍ । ପରିଧତ୍ତେ ସ୍ପୃଶେଚ୍ଚାପି ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ।। ୯୫.

ଯେ ଜଣେ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଅନ୍ୟ ମହିଳାଙ୍କର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବେ, କିମ୍ବା ତାହାକୁ ଛୁଇଁବେ, ବିଶେଷକରି ପୁରୁଷଙ୍କ ପୋଷାକ ହେଲେ—