ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଏଵଂ ଵର୍ଷହସ୍ତ୍ରାଣି ଦଶ ତସ୍ଯ ତଯା ସହ । ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଗତାନି ସ୍ଯୁର୍ଯୁଧ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଶୋଭନେ । ବଭ୍ରାମ ସକଲଂ ତ୍ଵାଜୌ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଭୀତମାନସମ୍ ।। ୯୪.

ଏଭଳି ଦଶ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ସେ ଦେବୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଭୟଭୀତ ମନେ ଘୁରିଘୁରି ଫିରୁଥିଲେ।

ତତଃ କାଲେନ ମହତା ଶତଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ମହାଗିରୌ । ପଦ୍ଭ୍ଯାମାକ୍ରମ୍ଯ ଶୂଲେନ ନିହତୋ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ ।। ୯୪.

ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଶତଶୃଙ୍ଗ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦବାଇ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଖଙ୍ଗେନ ତତ୍ର ଚାନ୍ତଃସ୍ଥିତଃ ପୁମାନ୍ । ନିର୍ଗତ୍ଯ ଵିଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶସ୍ତ୍ରନିପାତନାତ୍ ।। ୯୪.

ସେଠାରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭିତର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ବାହାରି, ଦେବୀଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଆଘାତରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ।

ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ମହିଷଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ନିର୍ଜିତମ୍ । ସବ୍ରହ୍ମକା ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରୁର୍ଦେଵ୍ଯାସ୍ତୁଷ୍ଟେନ ଚେତସା ।। ୯୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ, ମହିଷଙ୍କୁ ପରାଜିତ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଦେଵା ଊଚୁଃ । ନମୋ ଦେଵି ମହାଭାଗେ ଗମ୍ଭୀରେ ଭୀମଦର୍ଶନେ । ଜଯସ୍ଥେ ସ୍ଥିତିସିଦ୍ଧାନ୍ତେ ତ୍ରିନେତ୍ରେ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖି ।। ୯୪.

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଓ ଦେବୀ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଗଭୀର ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଜୟଶୀଳ, ଅସ୍ତିତ୍ୱର ମୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'

ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯେ ଜଯେ ଯାଜ୍ଯେ ମହିଷାସୁରମର୍ଦିନି । ସର୍ଵଗେ ସର୍ଵଦେଵେଶି ଵିଶ୍ଵରୂପିଣି ଵୈଷ୍ଣଵି ।। ୯୪.

'ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ, ଜୟ ଓ ଯଜ୍ଞରେ, ମହିଷାସୁର ବଧକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ବିଶ୍ୱରୂପା ଓ ବିଷ୍ଣୁଶକ୍ତି।'

ଵୀତଶୋକେ ଧ୍ରୁଵେ ଦେଵି ପଦ୍ମପତ୍ରଶୁଭେକ୍ଷଣେ । ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵଵ୍ରତସ୍ଥେ ଚ ଚଣ୍ଡରୂପେ ଵିଭାଵରି ।। ୯୪.

'ଶୋକରହିତ, ଅଟୁଟ ଦେବୀ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ସୁନ୍ଦର ନୟନ, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ବ୍ରତରେ ଅବିଚଳ, ଚଣ୍ଡ ରୂପ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।'

ଋଦ୍ଧିସିଦ୍ଧିପ୍ରଦେ ଦେଵି ଵିଦ୍ଯେଽଵିଦ୍ଯେଽମୃତେ ଶିଵେ । ଶାଂକରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତେ ।। ୯୪.

ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ଅମୃତ ଓ ଶୁଭତାର ଦାତ୍ରୀ; ଶାଙ୍କରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଇଥିବା।

ଘଣ୍ଟାହସ୍ତେ ତ୍ରିଶୂଲାସ୍ତ୍ରେ ମହାମହିଷମର୍ଦିନି । ଉଗ୍ରରୂପେ ଵିରୂପାକ୍ଷି ମହାମାଯେଽମୃତସ୍ତ୍ରଵେ ।। ୯୪.

ଘଣ୍ଟା ହାତରେ ଧରି, ତ୍ରିଶୂଳ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ରଖି, ମହାମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା; ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ମହାମାୟା, ଅମୃତର ଉତ୍ସ।

ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵହିତେ ଦେଵି ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵମଯେ ଧ୍ରୁଵେ । ଵିଦ୍ଯାପୁରାଣଶିଲ୍ପାନାଂ ଜନନୀ ଭୂତଧାରିଣୀ ।। ୯୪.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଥିବା ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ଅଚଳ; ଜ୍ଞାନ, ପୁରାଣ ଓ କଳାର ମାଆ, ସମସ୍ତ ଭୂତର ଧାରଣ କରିଥିବା।

ସର୍ଵଦେଵରହସ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଵତାଂ ଶୁଭେ । ତ୍ଵମେଵ ଶରଣଂ ଦେଵି ଵିଦ୍ଯେଽଵିଦ୍ଯେ ଶ୍ରିଯେଽମ୍ବିକେ । ଵିରୂପାକ୍ଷି ତଥା କ୍ଷାନ୍ତି କ୍ଷୋଭିତାନ୍ତର୍ଜଲେଽଵିଲେ ।। ୯୪.

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭିତରେ ଅବତାର ନେଇଥିବା ଶୁଭଦାୟିନୀ; ଆପଣେ ହିଁ ଆମର ଶରଣ, ଦେବୀ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ଶ୍ରୀ ଓ ଅମ୍ବିକା; ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଖ୍ଷମାଶୀଳ, ଅନ୍ତଃଜଳରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ମହାଦେଵି ନମୋଽସ୍ତୁ ପରମେଶ୍ଵରି । ନମସ୍ତେ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଭାଵନିତ୍ଯେଽକ୍ଷଯେଽଵ୍ଯଯେ ।। ୯୪.

ମହାଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପରମେଶ୍ୱରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବିନାଶୀ, ଅଚଳ, ନିତ୍ୟ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ଶରଣଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ଯେ ଦେଵି ପରମେଶ୍ଵରି । ନ ତେଷାଂ ଜାଯତେ କିଞ୍ଚିଦଶୁଭଂ ରଣସଙ୍କଟେ ।। ୯୪.

ଯେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ କିଛି ଘଟେ ନାହିଁ।

ଯଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଘ୍ରଭଯେ ଘୋରେ ଚୌରରାଜଭଯେ ତଥା । ସ୍ତବଵମେନଂ ସଦା ଦେଵି ପଠିଷ୍ଯତି ଯତାତ୍ମଵାନ୍ ।। ୯୪.

ଯେଉଁଠି ବାଘର ଭୟ କିମ୍ବା ଚୋରା ରାଜାଙ୍କର ଭୟ ଥାଏ, ସେଠି ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ନିୟମିତ ଆତ୍ମସଂଯମ ସହିତ ଏହି ସ୍ତବ ପଢ଼ନ୍ତି, ହେ ଦେବୀ—

ନିଗଡସ୍ଥୋଽପି ଯୋ ଦେଵି ତ୍ଵାଂ ସ୍ମରିଷ୍ଯତି ମାନଵଃ । ସୋଽପି ବନ୍ଧୈର୍ଵିମୁକ୍ତସ୍ତେ ସୁସୁଖଂ ଵସତେ ସୁଖୀ ।। ୯୪.

ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସୁଖରେ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିରେ ବସନ୍ତି।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ତଦା ଦେଵୀ ଦେଵୈଃ ପ୍ରଣତିପୂର୍ଵକମ୍ । ଉଵାଚ ଦେଵାନ୍ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଵୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵରମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୯୪.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ସେ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଆଦର ସହିତ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାହାପରେ ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।'

ଦେଵା ଊଚୁଃ । ଦେଵି ସ୍ତୋତ୍ରମିଦଂ ଯେ ହି ପଠିଷ୍ଯନ୍ତି ତଵାନଘେ । ସର୍ଵକାମସମାପନ୍ନାନ୍ କୁରୁ ଦେଵି ସ ନୋ ଵରଃ ।। ୯୪.

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ହେ ନିର୍ମଳ ଦେବୀ, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିବେ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ—ଏହି ଆମର ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଉ।

ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତାନ୍ ଦେଵାନୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵୀ ପରାଽପରା । ଵିସସର୍ଜ ତତୋ ଦେଵାନ୍ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତା ।। ୯୪.

‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କୁ କହି, ସେମାନେ ଯିବାକୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ସେଠାରେ ରହିଲେ।

ଏତଦ୍ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଯୋ ଜନ୍ମ ଵେଦ ଦେଵ୍ଯା ଧରାଧରେ । ସ ଵୀତଶୋକୋ ଵିରଜାଃ ପଦଂ ଗଚ୍ଛତ୍ଯନାମଯମ୍ ।। ୯୪.

ଯେଉଁଠି ମା'ଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ଏ ପୃଥିବୀରେ ଜାଣେ, ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ରୋଗବିନା ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଯା ସା ନୀଲଗିରିଂ ଯାତା ତପସେ ଧୃତମାନସା । ରୌଦ୍ରୀ ତମୋଦ୍ଭଵା ଶକ୍ତିସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ରୃଣୁ ଧରେ ଵ୍ରତମ୍ ।। ୯୫.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଯିଏ ନୀଳଗିରିକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ, ମନ ଦୃଢ଼ କରି, ରୌଦ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତି—ହେ ପୃଥିବୀ, ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ଶୁଣ।

ତପଃ କୃତ୍ଵା ଚିରଂ କାଲଂ ପାଲଯାମ୍ଯଖିଲଂ ଜଗତ୍ । ଏଵମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପଞ୍ଚାଗ୍ନିଂ ସାଧଯାମାସ ଭାମିନୀ ।। ୯୫.

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ଦେବୀ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ବ୍ରତ ସାଧନ କଲେ।

ତସ୍ଯାଃ କାଲାନ୍ତରେ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତପନ୍ତ୍ଯାସ୍ତପ ଉତ୍ତମମ୍ । ରୁରୁର୍ନାମ ମହାତେଜା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଵରୋଽସୁରଃ ।। ୯୫.

ଏହି ଦେବୀ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ରୁରୁ ନାମକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ଏକ ଅସୁର ଥିଲେ।

ସମୁଦ୍ରମଧ୍ଯେ ରତ୍ନାଢ୍ଯଂ ପୁରମସ୍ତି ମହାଵନମ୍ । ତତ୍ର ରାଜା ସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ସର୍ଵଦେଵଭଯଂକରଃ ।। ୯୫.

ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଏକ ସହର ଓ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି; ସେଠାରେ ସେ ଦେତ୍ୟରାଜ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ, ରାଜ କରୁଥିଲେ।

ଅନେକଶତସାହସ୍ତ୍ରକୋଟିକୋଟିଶତୋତ୍ତରୈଃ । ଅସୁରୈରନ୍ଵିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ନମୁଚିର୍ଯଥା ।। ୯୫.

ଅନେକ ଶତ ସାହସ୍ର, କୋଟି ଓ ଶତ କୋଟି ଅସୁରଙ୍କ ସହିତ, ସେ ମହିମାମୟ ଥିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ନାମୁଚି ପରି।

କାଲେନ ମହତା ଚାସୌ ଲୋକପାଲପୁରାଣ୍ଯଥ । ଜିଗୀଷୁଃ ସୈନ୍ଯସଂଵୀତୋ ଦେଵୈର୍ଭଯମରୋଚଯତ୍ ।। ୯୫.

ସମୟ ଗତିରେ, ବଡ଼ ସେନା ନେଇ, ସେ ଲୋକପାଳଙ୍କ ପୁରୀ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଲେ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଉତ୍ତିଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯ ମହାସୁରସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରତୋଯଂ ଵଵୃଧେଽତିମାତ୍ରମ୍ । ଅନେକନକ୍ରଗ୍ରହମୀନଜୁଷ୍ଟ - ମାପ୍ଲାଵଯତ୍ ପର୍ଵତସାନୁଦେଶାନ୍ ।। ୯୫.

ସେ ମହା ଅସୁର ଉଠିବା ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଅତ୍ୟଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ଅନେକ କୁମିର, ଶାର୍କ ଓ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଭଳି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ବଡ଼ ଝାଡ଼ ଦେଇ ଡୁବାଇ ଦେଲା।

ଅନ୍ତଃ ସ୍ଥିତାନେକସୁରାରିସଂଘଂ ଵିଚିତ୍ରଚର୍ମାଯୁଧଚିତ୍ରଶୋଭମ୍ । ଭୀମଂ ବଲଂ ବଲିନଂ ଚାରୁଯୋଧଂ ଵିନିର୍ଯଯୌ ସିନ୍ଧୁଜଲାଦ୍ ଵିଶାଲମ୍ ।। ୯୫.

ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଦେବତାର ଶତ୍ରୁ ଦଳ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚମଡ଼ ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ତତ୍ର ଦ୍ଵିପା ଦୈତ୍ଯଵରୈରୁପେତା ସମାନଘଣ୍ଟାସୁସମୂହଯୁକ୍ତାଃ । ଵିନିର୍ଯଯୁଃ ସ୍ଵାକୃତିଭୀଷଣାନି ସମନ୍ତମୁଚ୍ଚୈଃ ଖଲୁ ଦର୍ଶଯନ୍ତଃ ।। ୯୫.

ସେଠାରେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ, ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ନିଜ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଶୋଭିତ, ଚାରିପାଖରୁ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ଅଶ୍ଵାସ୍ତଥା କାଞ୍ଚନପୀଡନଦ୍ଧା ରୋହୀତମତ୍ସ୍ଯୈଃ ସମତାଂ ଜଲାନ୍ତଃ । ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାସ୍ତେ ସମମେଵ ତୂର୍ଣଂ ଵିନିର୍ଯଯୁଃ ଲକ୍ଷଶଃ କୋଟିଶଶ୍ଚ ।। ୯୫.

ସୁନା ଗହନାରେ ଶୋଭିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଜଳରେ ଲାଲ ମାଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଶତାଧିକ ହଜାର ଏବଂ କୋଟି କୋଟି ଘୋଡ଼ା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।