ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତତୋ ଯଜ୍ଞହନୁର୍ନାମା ଦୈତ୍ଯୋ ହସ୍ତିସ୍ଵରୂପଵାନ୍ । ଉଵାଚ ଭଗ୍ନମେତଦ୍ଧି କୁମାରୀଭିଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୯୪.

ତାପରେ ଯଜ୍ଞହନୁର୍ ନାମକ ଏକ ହସ୍ତୀ ଆକୃତି ଦାନବ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ଏହି ପରାଜୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ କରିଛନ୍ତି।'

ତତୋ ଦୁଦ୍ରାଵ ମହିଷସ୍ତାଃ କନ୍ଯାଃ ଶୁଭଲୋଚନାଃ । ଗଦାମାଦାଯ ତରସା କନ୍ଯା ଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗଵାନ୍ ।। ୯୪.

ତାପରେ ମହିଷ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ଗଦା ଧରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ମହିଷଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେଇଲେ।

ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ସା ଦେଵୀ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵପୂଜିତା । ତତ୍ରୈଵ ସୋଽସୁରଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଯତ୍ର ଦେଵୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା । ସା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାଯାନ୍ତଂ ଵିଂଶଦ୍ଧସ୍ତା ବଭୂଵ ହ ।। ୯୪.

ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ମହିଷ ଗଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ବିଶି ହାତ ଧାରଣ କଲେ।

ଧନୁଃ ଖଙ୍ଗଂ ତଥା ଶକ୍ତିଂ ଶରାନ୍ ଶୂଲଂ ଗଦାଂ ତଥା । ପରଶୁଂ ଡମରୁଂ ଚୈଵ ତଥା ଘଣ୍ଟାଂ ଵିଶାଲିନୀମ୍ । ଶତଘ୍ନୀଂ ମୁଦ୍ଗରଂ ଘୋରଂ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀଂ କୁନ୍ତମେଵ ଚ ।। ୯୪.

ସେ ଧନୁଷ, ତଳୱାର, ଶକ୍ତି, ବାଣ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, କୁହାଡ଼ି, ଡମରୁ, ବଡ଼ ଘଣ୍ଟା, ଶତଘ୍ନୀ, ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗର, ଭୁଶୁଣ୍ଡି ଓ ବଣ୍ଡ ଧରିଲେ।

ମୁସଲଂ ଚ ତଥା ଚକ୍ରଂ ଭିନ୍ଦିପାଲଂ ତଥୈଵ ଚ । ଦଣ୍ଡଂ ପାଶଂ ଧ୍ଵଜଂ ଚୈଵ ପଦ୍ମଂ ଚେତି ଚ ଵିଂଶତିଃ ।। ୯୪.

ସେ ମୁସଳ, ଚକ୍ର, ଭିନ୍ଦିପାଳ, ଦଣ୍ଡ, ପାଶ, ଧ୍ୱଜ ଓ ପଦ୍ମ ଏମିତି କୁଳି ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ—ମୋଟେ ବିଶିଟି ଅସ୍ତ୍ର।

ଭୂତ୍ଵା ଵିଂଶଭୁଜା ଦେଵୀ ସିଂହମାସ୍ଥାଯ ଦଂଶିତା । ସସ୍ମାର ରୁଦ୍ରଂ ଦେଵେଶଂ ରୌଦ୍ରଂ ସଂହାରକାରଣମ୍ ।। ୯୪.

ବିଶି ହାତ ହୋଇ, ଦେବୀ ଦାଢ଼ିଆ ସିଂହ ଉପରେ ବସିଲେ। ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, କ୍ରୋଧରୂପ ଓ ସଂହାରକାରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ତତୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ରୈଵ ଆଯଯୌ । ତଯା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିଜ୍ଞପ୍ତଃ ସର୍ଵାନ୍ ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଜଯାମ୍ଯହମ୍ ।। ୯୪.

ତାପରେ ବୃଷଧ୍ୱଜୀ ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଜିତିବି।'

ତ୍ଵଯି ସନ୍ନିଧିମାତ୍ରେ ତୁ ଦେଵଦେଵ ସନାତନ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଽସୁରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଜିଗାଯ ପରମେଶ୍ଵରୀ ।। ୯୪.

ହେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ଶାଶ୍ୱତ, ଆପଣଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର, ଏଭଳି କହି ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଜିତିଲେ।

ମୁକ୍ତଵା ତମେକଂ ମହିଷଂ ଶେଷଂ ହତ୍ଵା ତମଭ୍ଯଯାତ୍ । ଯାଵଦ୍ ଦେଵୀ ତତଃ ସାଽପି ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋଽପି ଦୁଦ୍ରୁଵେ ।। ୯୪.

ଦେବୀ ମହିଷକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ସେ ମଧ୍ୟ ପଳାଇଲେ।

କ୍ଵଚିଦ୍ ଯୁଧ୍ଯତି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଚୈଵ ପଲାଯତି । କ୍ଵଚିତ୍ ପୁନର୍ମୃଧଂ ଚକ୍ରେ କ୍ଵଚିତ୍ ପୁନରୁପାରମତ୍ ।। ୯୪.

କେବେ ଦାନବରାଜ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କେବେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, କେବେ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କେବେ ଚୁପ୍ଚାପ ହୋଇଯାଉଥିଲେ।

ଏଵଂ ଵର୍ଷହସ୍ତ୍ରାଣି ଦଶ ତସ୍ଯ ତଯା ସହ । ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଗତାନି ସ୍ଯୁର୍ଯୁଧ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଶୋଭନେ । ବଭ୍ରାମ ସକଲଂ ତ୍ଵାଜୌ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଭୀତମାନସମ୍ ।। ୯୪.

ଏଭଳି ଦଶ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ସେ ଦେବୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଭୟଭୀତ ମନେ ଘୁରିଘୁରି ଫିରୁଥିଲେ।

ତତଃ କାଲେନ ମହତା ଶତଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ମହାଗିରୌ । ପଦ୍ଭ୍ଯାମାକ୍ରମ୍ଯ ଶୂଲେନ ନିହତୋ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ ।। ୯୪.

ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଶତଶୃଙ୍ଗ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦବାଇ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଖଙ୍ଗେନ ତତ୍ର ଚାନ୍ତଃସ୍ଥିତଃ ପୁମାନ୍ । ନିର୍ଗତ୍ଯ ଵିଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶସ୍ତ୍ରନିପାତନାତ୍ ।। ୯୪.

ସେଠାରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭିତର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ବାହାରି, ଦେବୀଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଆଘାତରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ।

ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ମହିଷଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ନିର୍ଜିତମ୍ । ସବ୍ରହ୍ମକା ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରୁର୍ଦେଵ୍ଯାସ୍ତୁଷ୍ଟେନ ଚେତସା ।। ୯୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ, ମହିଷଙ୍କୁ ପରାଜିତ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଦେଵା ଊଚୁଃ । ନମୋ ଦେଵି ମହାଭାଗେ ଗମ୍ଭୀରେ ଭୀମଦର୍ଶନେ । ଜଯସ୍ଥେ ସ୍ଥିତିସିଦ୍ଧାନ୍ତେ ତ୍ରିନେତ୍ରେ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖି ।। ୯୪.

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଓ ଦେବୀ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଗଭୀର ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଜୟଶୀଳ, ଅସ୍ତିତ୍ୱର ମୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'

ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯେ ଜଯେ ଯାଜ୍ଯେ ମହିଷାସୁରମର୍ଦିନି । ସର୍ଵଗେ ସର୍ଵଦେଵେଶି ଵିଶ୍ଵରୂପିଣି ଵୈଷ୍ଣଵି ।। ୯୪.

'ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ, ଜୟ ଓ ଯଜ୍ଞରେ, ମହିଷାସୁର ବଧକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ବିଶ୍ୱରୂପା ଓ ବିଷ୍ଣୁଶକ୍ତି।'

ଵୀତଶୋକେ ଧ୍ରୁଵେ ଦେଵି ପଦ୍ମପତ୍ରଶୁଭେକ୍ଷଣେ । ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵଵ୍ରତସ୍ଥେ ଚ ଚଣ୍ଡରୂପେ ଵିଭାଵରି ।। ୯୪.

'ଶୋକରହିତ, ଅଟୁଟ ଦେବୀ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ସୁନ୍ଦର ନୟନ, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ବ୍ରତରେ ଅବିଚଳ, ଚଣ୍ଡ ରୂପ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।'

ଋଦ୍ଧିସିଦ୍ଧିପ୍ରଦେ ଦେଵି ଵିଦ୍ଯେଽଵିଦ୍ଯେଽମୃତେ ଶିଵେ । ଶାଂକରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତେ ।। ୯୪.

ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ଅମୃତ ଓ ଶୁଭତାର ଦାତ୍ରୀ; ଶାଙ୍କରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଇଥିବା।

ଘଣ୍ଟାହସ୍ତେ ତ୍ରିଶୂଲାସ୍ତ୍ରେ ମହାମହିଷମର୍ଦିନି । ଉଗ୍ରରୂପେ ଵିରୂପାକ୍ଷି ମହାମାଯେଽମୃତସ୍ତ୍ରଵେ ।। ୯୪.

ଘଣ୍ଟା ହାତରେ ଧରି, ତ୍ରିଶୂଳ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ରଖି, ମହାମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା; ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ମହାମାୟା, ଅମୃତର ଉତ୍ସ।

ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵହିତେ ଦେଵି ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵମଯେ ଧ୍ରୁଵେ । ଵିଦ୍ଯାପୁରାଣଶିଲ୍ପାନାଂ ଜନନୀ ଭୂତଧାରିଣୀ ।। ୯୪.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଥିବା ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ଅଚଳ; ଜ୍ଞାନ, ପୁରାଣ ଓ କଳାର ମାଆ, ସମସ୍ତ ଭୂତର ଧାରଣ କରିଥିବା।

ସର୍ଵଦେଵରହସ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଵତାଂ ଶୁଭେ । ତ୍ଵମେଵ ଶରଣଂ ଦେଵି ଵିଦ୍ଯେଽଵିଦ୍ଯେ ଶ୍ରିଯେଽମ୍ବିକେ । ଵିରୂପାକ୍ଷି ତଥା କ୍ଷାନ୍ତି କ୍ଷୋଭିତାନ୍ତର୍ଜଲେଽଵିଲେ ।। ୯୪.

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭିତରେ ଅବତାର ନେଇଥିବା ଶୁଭଦାୟିନୀ; ଆପଣେ ହିଁ ଆମର ଶରଣ, ଦେବୀ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ଶ୍ରୀ ଓ ଅମ୍ବିକା; ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଖ୍ଷମାଶୀଳ, ଅନ୍ତଃଜଳରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ।

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ମହାଦେଵି ନମୋଽସ୍ତୁ ପରମେଶ୍ଵରି । ନମସ୍ତେ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଭାଵନିତ୍ଯେଽକ୍ଷଯେଽଵ୍ଯଯେ ।। ୯୪.

ମହାଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପରମେଶ୍ୱରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବିନାଶୀ, ଅଚଳ, ନିତ୍ୟ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ଶରଣଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ଯେ ଦେଵି ପରମେଶ୍ଵରି । ନ ତେଷାଂ ଜାଯତେ କିଞ୍ଚିଦଶୁଭଂ ରଣସଙ୍କଟେ ।। ୯୪.

ଯେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ କିଛି ଘଟେ ନାହିଁ।

ଯଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଘ୍ରଭଯେ ଘୋରେ ଚୌରରାଜଭଯେ ତଥା । ସ୍ତବଵମେନଂ ସଦା ଦେଵି ପଠିଷ୍ଯତି ଯତାତ୍ମଵାନ୍ ।। ୯୪.

ଯେଉଁଠି ବାଘର ଭୟ କିମ୍ବା ଚୋରା ରାଜାଙ୍କର ଭୟ ଥାଏ, ସେଠି ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ନିୟମିତ ଆତ୍ମସଂଯମ ସହିତ ଏହି ସ୍ତବ ପଢ଼ନ୍ତି, ହେ ଦେବୀ—

ନିଗଡସ୍ଥୋଽପି ଯୋ ଦେଵି ତ୍ଵାଂ ସ୍ମରିଷ୍ଯତି ମାନଵଃ । ସୋଽପି ବନ୍ଧୈର୍ଵିମୁକ୍ତସ୍ତେ ସୁସୁଖଂ ଵସତେ ସୁଖୀ ।। ୯୪.

ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସୁଖରେ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିରେ ବସନ୍ତି।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ତଦା ଦେଵୀ ଦେଵୈଃ ପ୍ରଣତିପୂର୍ଵକମ୍ । ଉଵାଚ ଦେଵାନ୍ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଵୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵରମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୯୪.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ସେ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଆଦର ସହିତ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାହାପରେ ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।'

ଦେଵା ଊଚୁଃ । ଦେଵି ସ୍ତୋତ୍ରମିଦଂ ଯେ ହି ପଠିଷ୍ଯନ୍ତି ତଵାନଘେ । ସର୍ଵକାମସମାପନ୍ନାନ୍ କୁରୁ ଦେଵି ସ ନୋ ଵରଃ ।। ୯୪.

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ହେ ନିର୍ମଳ ଦେବୀ, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିବେ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ—ଏହି ଆମର ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଉ।

ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତାନ୍ ଦେଵାନୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵୀ ପରାଽପରା । ଵିସସର୍ଜ ତତୋ ଦେଵାନ୍ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତା ।। ୯୪.

‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କୁ କହି, ସେମାନେ ଯିବାକୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ସେଠାରେ ରହିଲେ।

ଏତଦ୍ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଯୋ ଜନ୍ମ ଵେଦ ଦେଵ୍ଯା ଧରାଧରେ । ସ ଵୀତଶୋକୋ ଵିରଜାଃ ପଦଂ ଗଚ୍ଛତ୍ଯନାମଯମ୍ ।। ୯୪.

ଯେଉଁଠି ମା'ଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ଏ ପୃଥିବୀରେ ଜାଣେ, ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ରୋଗବିନା ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।