ଵରାହପୁରାଣମ୍

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵୀଂ ସର୍ଵେଶୀମୁଵାଚ ଚ ମହାତପାଃ । ଦେଵି ଦେଵୈରହଂ ପ୍ରୀତୈଃ ପ୍ରେଷିତୋଽସ୍ମି ତଵାନ୍ତିକମ୍ ।। ୯୪.

ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାସିକାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ: ଦେବୀ, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।

ଵିଜିତା ଦେଵି ଦୈତ୍ଯେନ ମହିଷାଖ୍ଯେନ ନିର୍ଜରାଃ । ତ୍ଵାଂ ଗୃହୀତୁଂ ପ୍ରଯତ୍ନଂ ସ କୃତଵାନ୍ ଦେଵି ଦୈତ୍ଯରାଟ୍ ।। ୯୪.

ଦେବୀ, 'ମହିଷ' ନାମକ ଦାନବ ଦେବତାମାନୋଁକୁ ଜିତିଛନ୍ତି; ସେ ଦାନବରାଜ ତୁମକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।

ଏଵମୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ଦେଵୈସ୍ତ୍ଵାଂ ବୋଧଯାମି ଵରାନନେ । ସ୍ଥିରୀଭୂତା ମହାଦେଵି ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଘାତଯ ।। ୯୪.

ଦେବତାମାନେ ଏପରି କହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୂଚନା ଦେଉଛି, ଶୁଭମୁଖୀ। ମହାଦେବୀ, ଏବେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ସେ ଦାନବଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କର।

ଉକ୍ତ୍ଵୈଵାନ୍ତର୍ହିତଃ ସଦ୍ଯୋ ନାରଦଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଯଯୌ । ଦେଵୀ ଚ କନ୍ଯାସ୍ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସନ୍ନହ୍ଯନ୍ତାମୁଵାଚ ହ ।। ୯୪.

ଏପରି କହି ନାରଦ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଦେବୀ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଶସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

ତତଃ କନ୍ଯା ମହାଭାଗାଃ ସର୍ଵାସ୍ତା ଦେଵିଶାସନାତ୍ । ବଭୂଵୁର୍ଘୋରରୂପିଣ୍ଯଃ ଖଙ୍ଗଚର୍ମଧନୁର୍ଧରାଃ । ସଂଗ୍ରାମହେତୋଃ ସଂତସ୍ଥୁର୍ଦୈତ୍ଯଵିଧ୍ଵଂସନାଯ ତାଃ ।। ୯୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କନ୍ୟାମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ତଳୱାର, ଢାଲ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରିଲେ; ସେମାନେ ଦାନବମାନୋଁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ତାଵଦ୍ ଦୈତ୍ଯବଲଂ ସର୍ଵଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵଚମୂଂ ଦ୍ରୁତମ୍ । ଆଯଯୌ ଯତ୍ର ତଦ୍ ଦେଵ୍ଯାଃ ସଂନଦ୍ଧଂ ସ୍ତ୍ରୀବଲଂ ମହତ୍ ।। ୯୪.

ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନା ଦେବତାଙ୍କ ଚମୂକୁ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ମହାନ୍ ମହିଳା ସେନା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

ତତସ୍ତା ଯୁଯୁଧୁଃ କନ୍ଯା ଦାନଵୈଃ ସହ ଦର୍ପିତାଃ । କ୍ଷଣେନ ତଦ୍ ବଲଂ ତାଭିଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗଂ ନିପାତିତମ୍ ।। ୯୪.

ତାପରେ ସେ ଗର୍ବିତ କନ୍ୟାମାନେ ଦାନବମାନୋଁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସେମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।

ଶିରାଂସି ତତ୍ର କେଷାଂଚିଚ୍ଛିନ୍ନାନି ପତିତାନି ଚ । ଅପରେଷାଂ ଵିଦାର୍ଯୋରଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦାଃ ପାନ୍ତି ଶୋଣିତମ୍ ।। ୯୪.

ସେଠାରେ କିଛି ମଣିଷର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ପଡ଼ିଗଲା; ଅନ୍ୟମାନୋଁର ଛାତି ଫାଟିଗଲା, ମାଂସଭୋଜୀ ପିଶାଚମାନେ ତାହାର ରକ୍ତ ପିଇଲେ।

ଅନ୍ଯେ କବନ୍ଧଭୂତାସ୍ତୁ ନନୃତୁର୍ଦୈତ୍ଯନାଯକାଃ । ଏଵଂ କ୍ଷଣେନ ତେ ସର୍ଵେ ଵିଧ୍ଵସ୍ତାଃ ପାପଚେତସଃ । ଅପରେ ଵିଦ୍ରୁତାଃ ସର୍ଵେ ଯତ୍ରାସୌ ମହିଷାସୁରଃ ।। ୯୪.

ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନବନାୟକ ମୁଣ୍ଡ ଛିନା ଦେହ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟମନା ବାକି ସମସ୍ତେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

ତତୋ ହାହାକୃତଂ ସର୍ଵଂ ଯଥା ଦୈତ୍ଯବଲଂ ମହତ୍ । ଏଵଂ ତଦାକୁଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହିଷୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ସେନାପତେ କିମେତଦ୍ଧି ବଲଂ ଭଗ୍ନଂ ମମାଗ୍ରତଃ ।। ୯୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେନା ହାହାକାର କରି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଲା, ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହିଷ ନିଜ ସେନାପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସେନାପତି, ଏହା କଣ? ମୋ ଆଗରେ ମୋ ସେନା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି!'

ତତୋ ଯଜ୍ଞହନୁର୍ନାମା ଦୈତ୍ଯୋ ହସ୍ତିସ୍ଵରୂପଵାନ୍ । ଉଵାଚ ଭଗ୍ନମେତଦ୍ଧି କୁମାରୀଭିଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୯୪.

ତାପରେ ଯଜ୍ଞହନୁର୍ ନାମକ ଏକ ହସ୍ତୀ ଆକୃତି ଦାନବ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ଏହି ପରାଜୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ କରିଛନ୍ତି।'

ତତୋ ଦୁଦ୍ରାଵ ମହିଷସ୍ତାଃ କନ୍ଯାଃ ଶୁଭଲୋଚନାଃ । ଗଦାମାଦାଯ ତରସା କନ୍ଯା ଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗଵାନ୍ ।। ୯୪.

ତାପରେ ମହିଷ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ଗଦା ଧରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ମହିଷଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେଇଲେ।

ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ସା ଦେଵୀ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵପୂଜିତା । ତତ୍ରୈଵ ସୋଽସୁରଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଯତ୍ର ଦେଵୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା । ସା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାଯାନ୍ତଂ ଵିଂଶଦ୍ଧସ୍ତା ବଭୂଵ ହ ।। ୯୪.

ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ମହିଷ ଗଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ବିଶି ହାତ ଧାରଣ କଲେ।

ଧନୁଃ ଖଙ୍ଗଂ ତଥା ଶକ୍ତିଂ ଶରାନ୍ ଶୂଲଂ ଗଦାଂ ତଥା । ପରଶୁଂ ଡମରୁଂ ଚୈଵ ତଥା ଘଣ୍ଟାଂ ଵିଶାଲିନୀମ୍ । ଶତଘ୍ନୀଂ ମୁଦ୍ଗରଂ ଘୋରଂ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀଂ କୁନ୍ତମେଵ ଚ ।। ୯୪.

ସେ ଧନୁଷ, ତଳୱାର, ଶକ୍ତି, ବାଣ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, କୁହାଡ଼ି, ଡମରୁ, ବଡ଼ ଘଣ୍ଟା, ଶତଘ୍ନୀ, ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗର, ଭୁଶୁଣ୍ଡି ଓ ବଣ୍ଡ ଧରିଲେ।

ମୁସଲଂ ଚ ତଥା ଚକ୍ରଂ ଭିନ୍ଦିପାଲଂ ତଥୈଵ ଚ । ଦଣ୍ଡଂ ପାଶଂ ଧ୍ଵଜଂ ଚୈଵ ପଦ୍ମଂ ଚେତି ଚ ଵିଂଶତିଃ ।। ୯୪.

ସେ ମୁସଳ, ଚକ୍ର, ଭିନ୍ଦିପାଳ, ଦଣ୍ଡ, ପାଶ, ଧ୍ୱଜ ଓ ପଦ୍ମ ଏମିତି କୁଳି ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ—ମୋଟେ ବିଶିଟି ଅସ୍ତ୍ର।

ଭୂତ୍ଵା ଵିଂଶଭୁଜା ଦେଵୀ ସିଂହମାସ୍ଥାଯ ଦଂଶିତା । ସସ୍ମାର ରୁଦ୍ରଂ ଦେଵେଶଂ ରୌଦ୍ରଂ ସଂହାରକାରଣମ୍ ।। ୯୪.

ବିଶି ହାତ ହୋଇ, ଦେବୀ ଦାଢ଼ିଆ ସିଂହ ଉପରେ ବସିଲେ। ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, କ୍ରୋଧରୂପ ଓ ସଂହାରକାରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ତତୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ରୈଵ ଆଯଯୌ । ତଯା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିଜ୍ଞପ୍ତଃ ସର୍ଵାନ୍ ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଜଯାମ୍ଯହମ୍ ।। ୯୪.

ତାପରେ ବୃଷଧ୍ୱଜୀ ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଜିତିବି।'

ତ୍ଵଯି ସନ୍ନିଧିମାତ୍ରେ ତୁ ଦେଵଦେଵ ସନାତନ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଽସୁରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଜିଗାଯ ପରମେଶ୍ଵରୀ ।। ୯୪.

ହେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ଶାଶ୍ୱତ, ଆପଣଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର, ଏଭଳି କହି ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଜିତିଲେ।

ମୁକ୍ତଵା ତମେକଂ ମହିଷଂ ଶେଷଂ ହତ୍ଵା ତମଭ୍ଯଯାତ୍ । ଯାଵଦ୍ ଦେଵୀ ତତଃ ସାଽପି ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋଽପି ଦୁଦ୍ରୁଵେ ।। ୯୪.

ଦେବୀ ମହିଷକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ସେ ମଧ୍ୟ ପଳାଇଲେ।

କ୍ଵଚିଦ୍ ଯୁଧ୍ଯତି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଚୈଵ ପଲାଯତି । କ୍ଵଚିତ୍ ପୁନର୍ମୃଧଂ ଚକ୍ରେ କ୍ଵଚିତ୍ ପୁନରୁପାରମତ୍ ।। ୯୪.

କେବେ ଦାନବରାଜ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କେବେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, କେବେ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କେବେ ଚୁପ୍ଚାପ ହୋଇଯାଉଥିଲେ।

ଏଵଂ ଵର୍ଷହସ୍ତ୍ରାଣି ଦଶ ତସ୍ଯ ତଯା ସହ । ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଗତାନି ସ୍ଯୁର୍ଯୁଧ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଶୋଭନେ । ବଭ୍ରାମ ସକଲଂ ତ୍ଵାଜୌ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଭୀତମାନସମ୍ ।। ୯୪.

ଏଭଳି ଦଶ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ସେ ଦେବୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଭୟଭୀତ ମନେ ଘୁରିଘୁରି ଫିରୁଥିଲେ।

ତତଃ କାଲେନ ମହତା ଶତଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ମହାଗିରୌ । ପଦ୍ଭ୍ଯାମାକ୍ରମ୍ଯ ଶୂଲେନ ନିହତୋ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ ।। ୯୪.

ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଶତଶୃଙ୍ଗ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦବାଇ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଖଙ୍ଗେନ ତତ୍ର ଚାନ୍ତଃସ୍ଥିତଃ ପୁମାନ୍ । ନିର୍ଗତ୍ଯ ଵିଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶସ୍ତ୍ରନିପାତନାତ୍ ।। ୯୪.

ସେଠାରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭିତର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ବାହାରି, ଦେବୀଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଆଘାତରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ।

ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ମହିଷଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ନିର୍ଜିତମ୍ । ସବ୍ରହ୍ମକା ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରୁର୍ଦେଵ୍ଯାସ୍ତୁଷ୍ଟେନ ଚେତସା ।। ୯୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ, ମହିଷଙ୍କୁ ପରାଜିତ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଦେଵା ଊଚୁଃ । ନମୋ ଦେଵି ମହାଭାଗେ ଗମ୍ଭୀରେ ଭୀମଦର୍ଶନେ । ଜଯସ୍ଥେ ସ୍ଥିତିସିଦ୍ଧାନ୍ତେ ତ୍ରିନେତ୍ରେ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖି ।। ୯୪.

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଓ ଦେବୀ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଗଭୀର ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଜୟଶୀଳ, ଅସ୍ତିତ୍ୱର ମୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'

ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯେ ଜଯେ ଯାଜ୍ଯେ ମହିଷାସୁରମର୍ଦିନି । ସର୍ଵଗେ ସର୍ଵଦେଵେଶି ଵିଶ୍ଵରୂପିଣି ଵୈଷ୍ଣଵି ।। ୯୪.

'ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ, ଜୟ ଓ ଯଜ୍ଞରେ, ମହିଷାସୁର ବଧକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ବିଶ୍ୱରୂପା ଓ ବିଷ୍ଣୁଶକ୍ତି।'

ଵୀତଶୋକେ ଧ୍ରୁଵେ ଦେଵି ପଦ୍ମପତ୍ରଶୁଭେକ୍ଷଣେ । ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵଵ୍ରତସ୍ଥେ ଚ ଚଣ୍ଡରୂପେ ଵିଭାଵରି ।। ୯୪.

'ଶୋକରହିତ, ଅଟୁଟ ଦେବୀ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ସୁନ୍ଦର ନୟନ, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ବ୍ରତରେ ଅବିଚଳ, ଚଣ୍ଡ ରୂପ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।'

ଋଦ୍ଧିସିଦ୍ଧିପ୍ରଦେ ଦେଵି ଵିଦ୍ଯେଽଵିଦ୍ଯେଽମୃତେ ଶିଵେ । ଶାଂକରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତେ ।। ୯୪.

ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ଅମୃତ ଓ ଶୁଭତାର ଦାତ୍ରୀ; ଶାଙ୍କରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଇଥିବା।

ଘଣ୍ଟାହସ୍ତେ ତ୍ରିଶୂଲାସ୍ତ୍ରେ ମହାମହିଷମର୍ଦିନି । ଉଗ୍ରରୂପେ ଵିରୂପାକ୍ଷି ମହାମାଯେଽମୃତସ୍ତ୍ରଵେ ।। ୯୪.

ଘଣ୍ଟା ହାତରେ ଧରି, ତ୍ରିଶୂଳ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ରଖି, ମହାମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା; ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ମହାମାୟା, ଅମୃତର ଉତ୍ସ।