ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସା ପୀତ୍ଵା ତଚ୍ଛୁକ୍ରଂ ମୁନିସଂଭଵମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତା ଗର୍ଭଂ ମୁନେର୍ବୀଜାତ୍ ସୁଷାଵ ଚ ତଦା ସତୋ ।। ୯୪.

ଏଭଳି କହି, ସେ ମୁନିଙ୍କ ବୀର୍ୟ ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ପିଇଲେ, ଏବଂ ମୁନିଙ୍କ ବୀଜରୁ ଗର୍ଭଧାରଣ କରି, ସେ ତା ସମୟରେ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।

ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵଦ୍ ଧୀମାନ୍ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ । ମହିଷେତି ସ୍ମୃତୋ ନାମ୍ନା ବ୍ରହ୍ମଵଂଶଵିଵର୍ଧନଃ । ସ ତ୍ଵାଂ ଵରଯତେ ଦେଵି ଦେଵସୈନ୍ଯଵିମର୍ଦନଃ ।। ୯୪.

ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ 'ମହିଷ' ବୋଲି ଡାକାଯାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ବରାବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଦଳିଦେଉଛନ୍ତି।

ସ ସୁରାନପି ଜିତ୍ଵାଽଽଜୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଚ ତଵାନଘେ । ଦାସ୍ଯତେ ଦେଵି ସୁପ୍ରୋତସ୍ତଵ ସର୍ଵଂ ମହାସୁରଃ । ତସ୍ଯାତ୍ମୋପପ୍ରଦାନେନ କୁରୁ ଦେଵି ମହତ୍ କୃତମ୍ ।। ୯୪.

ସେ ମହାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ନିର୍ମଳ ଦେବୀ, ସେ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି ସବୁକିଛି ଦେବେ। ତାଙ୍କର ନିଜକୁ ଦାନ କରି, ଦେବୀ, ତୁମେ ବଡ଼ କାମ କର।

ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଦେଵୀ ତେନ ଦୂତେନ ଶୋଭନା । ଜହାସ ପରମା ଦେଵୀ ଵାକ୍ଯଂ ନୋଵାଚ କିଞ୍ଚନ ।। ୯୪.

ସେ ଦୂତ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବୀ ହସିଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀ କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।

ତସ୍ଯା ହସନ୍ତ୍ଯା ଦୂତୋଽସୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ । ଦଦର୍ଶ କୁକ୍ଷୌ ସଂଭ୍ରାନ୍ତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସମପଦ୍ଯତ ।। ୯୪.

ଦେବୀ ହସୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଦୂତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେ ତକ୍ଷଣାତ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲେ।

ତତୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରତୀହାରୀ ଜଯା ନାମାତିତେଜନା । ଦେଵ୍ଯା ହୃଦି ସ୍ଥିତଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ତନୁମଧ୍ଯମା ।। ୯୪.

ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଭଳ ପ୍ରତିହାରୀ 'ଜୟା' ନାମକ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଥିବା କଥାକୁ ମଧୁର ଭାବରେ କହିଲେ।

ଜଯା ଉଵାଚ । କନ୍ଯାର୍ଥୀ ଵଦତେ ଯଦ୍ଧି ତତ୍ତ୍ଵଯା ସମୁଦୀରିତମ୍ । ଯଦି ନାମ ଵ୍ରତଂ ଚାସ୍ଯାଃ କୌମାରଂ ସାର୍ଵକାଲିକମ୍ । ଅପି ଚାନ୍ଯାଃ କୁମାର୍ଯୋଽତ୍ର ସନ୍ତି ଦେଵ୍ଯାଃ ପଦାନୁଗାଃ ।। ୯୪.

ଜୟା କହିଲେ: ତୁମେ ଯେ କନ୍ୟାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ କଥା ତୁମେ ଏଠାରେ କହିଛ। ଯଦି ଏହି ଦେବୀଙ୍କର କନ୍ୟାତ୍ୱ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସଦା ରହିବ, ତେବେ ଏଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ତାସାମେକାଽପି ନୋ ଲଭ୍ଯା କିମୁ ଦେଵୀ ସ୍ଵଯଂ ଶୁଭା । ଯାହି ଦୂତ ତ୍ଵରନ୍ ମା ତେ କିଞ୍ଚିଦନ୍ଯଦ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୯୪.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କୁହାଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଶୁଭ ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ତ ଅସମ୍ଭବ। ଦୂତ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ହେବ ନାହିଁ।

ଏଵମୁକ୍ତୋ ଗତୋ ଦୂତସ୍ତାଵଦ୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ମହାମୁନିଃ । ଆଯାତୋ ନାରଦସ୍ତୂର୍ଣଂ ନୃତ୍ଯନ୍ନୁଚ୍ଚୈର୍ମହାତପାଃ ।। ୯୪.

ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ଦୂତ ଚାଲିଗଲେ, ଏହି ସମୟରେ ମହାମୁନି ନାରଦ ଆକାଶରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ନୃତ୍ୟ କରି କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।

ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ଵଦତସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ଶୁଭଲୋଚନାମ୍ । ଉପଵିଷ୍ଟୋ ଜଗାଦାଥ ଆସନେ ପରମେଽର୍ଚିତଃ ।। ୯୪.

ସେ 'ଭାଗ୍ୟରେ, ଭାଗ୍ୟରେ' ବୋଲି ଶୁଭ ନୟନବତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ଏବଂ ଆସନରେ ବସି ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ପାଇ ତାପରେ କହିଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵୀଂ ସର୍ଵେଶୀମୁଵାଚ ଚ ମହାତପାଃ । ଦେଵି ଦେଵୈରହଂ ପ୍ରୀତୈଃ ପ୍ରେଷିତୋଽସ୍ମି ତଵାନ୍ତିକମ୍ ।। ୯୪.

ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାସିକାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ: ଦେବୀ, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।

ଵିଜିତା ଦେଵି ଦୈତ୍ଯେନ ମହିଷାଖ୍ଯେନ ନିର୍ଜରାଃ । ତ୍ଵାଂ ଗୃହୀତୁଂ ପ୍ରଯତ୍ନଂ ସ କୃତଵାନ୍ ଦେଵି ଦୈତ୍ଯରାଟ୍ ।। ୯୪.

ଦେବୀ, 'ମହିଷ' ନାମକ ଦାନବ ଦେବତାମାନୋଁକୁ ଜିତିଛନ୍ତି; ସେ ଦାନବରାଜ ତୁମକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।

ଏଵମୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ଦେଵୈସ୍ତ୍ଵାଂ ବୋଧଯାମି ଵରାନନେ । ସ୍ଥିରୀଭୂତା ମହାଦେଵି ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଘାତଯ ।। ୯୪.

ଦେବତାମାନେ ଏପରି କହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୂଚନା ଦେଉଛି, ଶୁଭମୁଖୀ। ମହାଦେବୀ, ଏବେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ସେ ଦାନବଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କର।

ଉକ୍ତ୍ଵୈଵାନ୍ତର୍ହିତଃ ସଦ୍ଯୋ ନାରଦଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଯଯୌ । ଦେଵୀ ଚ କନ୍ଯାସ୍ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସନ୍ନହ୍ଯନ୍ତାମୁଵାଚ ହ ।। ୯୪.

ଏପରି କହି ନାରଦ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଦେବୀ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଶସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

ତତଃ କନ୍ଯା ମହାଭାଗାଃ ସର୍ଵାସ୍ତା ଦେଵିଶାସନାତ୍ । ବଭୂଵୁର୍ଘୋରରୂପିଣ୍ଯଃ ଖଙ୍ଗଚର୍ମଧନୁର୍ଧରାଃ । ସଂଗ୍ରାମହେତୋଃ ସଂତସ୍ଥୁର୍ଦୈତ୍ଯଵିଧ୍ଵଂସନାଯ ତାଃ ।। ୯୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କନ୍ୟାମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ତଳୱାର, ଢାଲ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରିଲେ; ସେମାନେ ଦାନବମାନୋଁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ତାଵଦ୍ ଦୈତ୍ଯବଲଂ ସର୍ଵଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵଚମୂଂ ଦ୍ରୁତମ୍ । ଆଯଯୌ ଯତ୍ର ତଦ୍ ଦେଵ୍ଯାଃ ସଂନଦ୍ଧଂ ସ୍ତ୍ରୀବଲଂ ମହତ୍ ।। ୯୪.

ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନା ଦେବତାଙ୍କ ଚମୂକୁ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ମହାନ୍ ମହିଳା ସେନା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

ତତସ୍ତା ଯୁଯୁଧୁଃ କନ୍ଯା ଦାନଵୈଃ ସହ ଦର୍ପିତାଃ । କ୍ଷଣେନ ତଦ୍ ବଲଂ ତାଭିଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗଂ ନିପାତିତମ୍ ।। ୯୪.

ତାପରେ ସେ ଗର୍ବିତ କନ୍ୟାମାନେ ଦାନବମାନୋଁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସେମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।

ଶିରାଂସି ତତ୍ର କେଷାଂଚିଚ୍ଛିନ୍ନାନି ପତିତାନି ଚ । ଅପରେଷାଂ ଵିଦାର୍ଯୋରଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦାଃ ପାନ୍ତି ଶୋଣିତମ୍ ।। ୯୪.

ସେଠାରେ କିଛି ମଣିଷର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ପଡ଼ିଗଲା; ଅନ୍ୟମାନୋଁର ଛାତି ଫାଟିଗଲା, ମାଂସଭୋଜୀ ପିଶାଚମାନେ ତାହାର ରକ୍ତ ପିଇଲେ।

ଅନ୍ଯେ କବନ୍ଧଭୂତାସ୍ତୁ ନନୃତୁର୍ଦୈତ୍ଯନାଯକାଃ । ଏଵଂ କ୍ଷଣେନ ତେ ସର୍ଵେ ଵିଧ୍ଵସ୍ତାଃ ପାପଚେତସଃ । ଅପରେ ଵିଦ୍ରୁତାଃ ସର୍ଵେ ଯତ୍ରାସୌ ମହିଷାସୁରଃ ।। ୯୪.

ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନବନାୟକ ମୁଣ୍ଡ ଛିନା ଦେହ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟମନା ବାକି ସମସ୍ତେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

ତତୋ ହାହାକୃତଂ ସର୍ଵଂ ଯଥା ଦୈତ୍ଯବଲଂ ମହତ୍ । ଏଵଂ ତଦାକୁଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହିଷୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ସେନାପତେ କିମେତଦ୍ଧି ବଲଂ ଭଗ୍ନଂ ମମାଗ୍ରତଃ ।। ୯୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେନା ହାହାକାର କରି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଲା, ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହିଷ ନିଜ ସେନାପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସେନାପତି, ଏହା କଣ? ମୋ ଆଗରେ ମୋ ସେନା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି!'

ତତୋ ଯଜ୍ଞହନୁର୍ନାମା ଦୈତ୍ଯୋ ହସ୍ତିସ୍ଵରୂପଵାନ୍ । ଉଵାଚ ଭଗ୍ନମେତଦ୍ଧି କୁମାରୀଭିଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୯୪.

ତାପରେ ଯଜ୍ଞହନୁର୍ ନାମକ ଏକ ହସ୍ତୀ ଆକୃତି ଦାନବ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ଏହି ପରାଜୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ କରିଛନ୍ତି।'

ତତୋ ଦୁଦ୍ରାଵ ମହିଷସ୍ତାଃ କନ୍ଯାଃ ଶୁଭଲୋଚନାଃ । ଗଦାମାଦାଯ ତରସା କନ୍ଯା ଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗଵାନ୍ ।। ୯୪.

ତାପରେ ମହିଷ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ଗଦା ଧରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ମହିଷଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେଇଲେ।

ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ସା ଦେଵୀ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵପୂଜିତା । ତତ୍ରୈଵ ସୋଽସୁରଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ ଯତ୍ର ଦେଵୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା । ସା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାଯାନ୍ତଂ ଵିଂଶଦ୍ଧସ୍ତା ବଭୂଵ ହ ।। ୯୪.

ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ମହିଷ ଗଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ବିଶି ହାତ ଧାରଣ କଲେ।

ଧନୁଃ ଖଙ୍ଗଂ ତଥା ଶକ୍ତିଂ ଶରାନ୍ ଶୂଲଂ ଗଦାଂ ତଥା । ପରଶୁଂ ଡମରୁଂ ଚୈଵ ତଥା ଘଣ୍ଟାଂ ଵିଶାଲିନୀମ୍ । ଶତଘ୍ନୀଂ ମୁଦ୍ଗରଂ ଘୋରଂ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀଂ କୁନ୍ତମେଵ ଚ ।। ୯୪.

ସେ ଧନୁଷ, ତଳୱାର, ଶକ୍ତି, ବାଣ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, କୁହାଡ଼ି, ଡମରୁ, ବଡ଼ ଘଣ୍ଟା, ଶତଘ୍ନୀ, ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗର, ଭୁଶୁଣ୍ଡି ଓ ବଣ୍ଡ ଧରିଲେ।

ମୁସଲଂ ଚ ତଥା ଚକ୍ରଂ ଭିନ୍ଦିପାଲଂ ତଥୈଵ ଚ । ଦଣ୍ଡଂ ପାଶଂ ଧ୍ଵଜଂ ଚୈଵ ପଦ୍ମଂ ଚେତି ଚ ଵିଂଶତିଃ ।। ୯୪.

ସେ ମୁସଳ, ଚକ୍ର, ଭିନ୍ଦିପାଳ, ଦଣ୍ଡ, ପାଶ, ଧ୍ୱଜ ଓ ପଦ୍ମ ଏମିତି କୁଳି ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ—ମୋଟେ ବିଶିଟି ଅସ୍ତ୍ର।

ଭୂତ୍ଵା ଵିଂଶଭୁଜା ଦେଵୀ ସିଂହମାସ୍ଥାଯ ଦଂଶିତା । ସସ୍ମାର ରୁଦ୍ରଂ ଦେଵେଶଂ ରୌଦ୍ରଂ ସଂହାରକାରଣମ୍ ।। ୯୪.

ବିଶି ହାତ ହୋଇ, ଦେବୀ ଦାଢ଼ିଆ ସିଂହ ଉପରେ ବସିଲେ। ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, କ୍ରୋଧରୂପ ଓ ସଂହାରକାରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ତତୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ରୈଵ ଆଯଯୌ । ତଯା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିଜ୍ଞପ୍ତଃ ସର୍ଵାନ୍ ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଜଯାମ୍ଯହମ୍ ।। ୯୪.

ତାପରେ ବୃଷଧ୍ୱଜୀ ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଜିତିବି।'

ତ୍ଵଯି ସନ୍ନିଧିମାତ୍ରେ ତୁ ଦେଵଦେଵ ସନାତନ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଽସୁରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଜିଗାଯ ପରମେଶ୍ଵରୀ ।। ୯୪.

ହେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ଶାଶ୍ୱତ, ଆପଣଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର, ଏଭଳି କହି ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଜିତିଲେ।

ମୁକ୍ତଵା ତମେକଂ ମହିଷଂ ଶେଷଂ ହତ୍ଵା ତମଭ୍ଯଯାତ୍ । ଯାଵଦ୍ ଦେଵୀ ତତଃ ସାଽପି ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋଽପି ଦୁଦ୍ରୁଵେ ।। ୯୪.

ଦେବୀ ମହିଷକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ସେ ମଧ୍ୟ ପଳାଇଲେ।