ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଭୀଷଯିତ୍ଵାହମେନଂ ତୁ ତାପସଂ ତ୍ଵାଶ୍ରମେ ସ୍ଵଯମ୍ । ତିଷ୍ଠାମି କ୍ରୀଡତୀ ସାର୍ଧଂ ସଖୀଭିଃ ପରମାର୍ଚିତା ।। ୯୪.

ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ତାପସଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇବି, ଏବଂ ମୋ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଖେଳିବି ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେବି ।

ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ସା ଦେଵୀ ମହିଷୀ ସଂବଭୂଵ ହ । ସଖୀଭିଃ ସହ ଵିଶ୍ଵେଶି ତୀକ୍ଷ୍ଣଶ୍ରୃଙ୍ଗାଗ୍ରଧାରିଣୀ ।। ୯୪.

ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ଦେବୀ, ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ମା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଖର ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ମହିଷୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ସଖୀମାନେ ସହିତ ରହିଲେ ।

ତମୃଷିଂ ଭୀଷିତୁଂ ତାଭିଃ ସହ ଗତ୍ଵା ଵରାନନା । ଅସୌ ବିଭୀଷିତସ୍ତାଭିସ୍ତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷା । ଆସୁରୀଂ କ୍ରୋଧସଂପନ୍ନଃ ଶଶାପ ଶୁଭଲୋଚନାମ୍ ।। ୯୪.

ସେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ମୁନିଙ୍କୁ ଭୟ ଦେବାକୁ ଗଲେ । କିନ୍ତୁ ମୁନି ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶୁଭ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦାନବ କନ୍ୟାକୁ ଶାପ ଦେଲେ ।

ଯସ୍ମାଦ୍ ଭୀଷଯସେ ମାଂ ତ୍ଵଂ ମହିଷୀରୂପଧାରିଣୀ । ଅତୋ ଭଵ ମହିଷ୍ଯେଵ ପାପକର୍ମେ ଶତଂ ସମାଃ ।। ୯୪.

ତୁମେ ମହିଷୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୋତେ ଭୟ ଦେଉଛ, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଖରାପ କାମ କରୁଥିବା ଦାନବୀ, ଏହି ରୂପରେ ଶତ ବର୍ଷ ମହିଷୀ ଭାବେ ରୁହ ।

ଏଵମୁକ୍ତା ତତଃ ସା ତୁ ସଖୀଭିଃ ସହ ଵେପତୀ । ପାଦଯୋର୍ନ୍ଯପତତ୍ ତସ୍ଯ ଶାପାନ୍ତଂ କୁରୁ ଜଲ୍ପତୀ ।। ୯୪.

ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲେ ଓ ନିରବ ଭାବେ 'ଶାପ ଶେଷ କର' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ ।

ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ମୁନିଃ କରୁଣାନ୍ଵିତଃ । ଶାପାନ୍ତମକରୋତ୍ ତସ୍ଯା ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ ।। ୯୪.

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ମୁନି କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଶାପର ଶେଷ ଦେଲେ ଓ ଏହି କଥା କହିଲେ ।

ଅନେନୈଵ ସ୍ଵରୂପେଣ ପୁତ୍ରମେକଂ ପ୍ରସୂଯ ଵୈ । ଶାପାନ୍ତୋ ଭଵିତା ଭଦ୍ରେ ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନ ମୃଷା ଭଵେତ୍ ।। ୯୪.

ଏହି ରୂପରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏହା ସହିତ ତୁମର ଶାପ ଶେଷ ହେବ; ମୋ କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ ।

ଏଵମୁକ୍ତା ଗତା ସା ତୁ ନର୍ମଦାତୀରମୁତ୍ତମମ୍ । ଯତ୍ର ତେପେ ତପୋ ଘୋରଂ ସିନ୍ଧୁଦ୍ଵୀପୋ ମହାତପାଃ ।। ୯୪.

ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଉତ୍ତମ ନର୍ମଦା ତୀରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ମହାତପସ୍ବୀ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ ।

ତତ୍ର ଚେନ୍ଦୁମତୀ ନାମ ଦୈତ୍ଯକନ୍ଯାଽତିରୂପିଣୀ । ସା ଦୃଷ୍ଟା ତେନ ମୁନିନା ଵିଵସ୍ତ୍ରା ମଜ୍ଜତୀ ଜଲେ ।। ୯୪.

ସେଠାରେ ଏକ ଦାନବ କନ୍ୟା ଏନ୍ଦୁମତୀ ନାମରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଳରେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ଡୁବୁଥିବା ଦେଖାଗଲେ ।

ଚସ୍କନ୍ଦ ସ ମୁନିଃ ଶୁକ୍ରଂ ଶିଲାଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ମହାତପାଃ । ତଚ୍ଚ ମାହିଷ୍ମତୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧି ସୁଗନ୍ଧି ଚ । ତତଃ ସଖୀରୁଵାଚେଦଂ ପିବାମୀଦଂ ଜଲଂ ଶୁଭମ୍ ।। ୯୪.

ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ମୁନିଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଶିଳା ଢାଳରେ ପଡ଼ିଗଲା; ମାହିଷ୍ମତୀ ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଥିଲା, ତେଣୁ ସଖୀକୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଇବି' ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସା ପୀତ୍ଵା ତଚ୍ଛୁକ୍ରଂ ମୁନିସଂଭଵମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତା ଗର୍ଭଂ ମୁନେର୍ବୀଜାତ୍ ସୁଷାଵ ଚ ତଦା ସତୋ ।। ୯୪.

ଏଭଳି କହି, ସେ ମୁନିଙ୍କ ବୀର୍ୟ ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ପିଇଲେ, ଏବଂ ମୁନିଙ୍କ ବୀଜରୁ ଗର୍ଭଧାରଣ କରି, ସେ ତା ସମୟରେ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।

ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋଽଭଵଦ୍ ଧୀମାନ୍ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ । ମହିଷେତି ସ୍ମୃତୋ ନାମ୍ନା ବ୍ରହ୍ମଵଂଶଵିଵର୍ଧନଃ । ସ ତ୍ଵାଂ ଵରଯତେ ଦେଵି ଦେଵସୈନ୍ଯଵିମର୍ଦନଃ ।। ୯୪.

ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ 'ମହିଷ' ବୋଲି ଡାକାଯାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ବରାବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଦଳିଦେଉଛନ୍ତି।

ସ ସୁରାନପି ଜିତ୍ଵାଽଽଜୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଚ ତଵାନଘେ । ଦାସ୍ଯତେ ଦେଵି ସୁପ୍ରୋତସ୍ତଵ ସର୍ଵଂ ମହାସୁରଃ । ତସ୍ଯାତ୍ମୋପପ୍ରଦାନେନ କୁରୁ ଦେଵି ମହତ୍ କୃତମ୍ ।। ୯୪.

ସେ ମହାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ନିର୍ମଳ ଦେବୀ, ସେ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି ସବୁକିଛି ଦେବେ। ତାଙ୍କର ନିଜକୁ ଦାନ କରି, ଦେବୀ, ତୁମେ ବଡ଼ କାମ କର।

ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଦେଵୀ ତେନ ଦୂତେନ ଶୋଭନା । ଜହାସ ପରମା ଦେଵୀ ଵାକ୍ଯଂ ନୋଵାଚ କିଞ୍ଚନ ।। ୯୪.

ସେ ଦୂତ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବୀ ହସିଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀ କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।

ତସ୍ଯା ହସନ୍ତ୍ଯା ଦୂତୋଽସୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ । ଦଦର୍ଶ କୁକ୍ଷୌ ସଂଭ୍ରାନ୍ତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସମପଦ୍ଯତ ।। ୯୪.

ଦେବୀ ହସୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଦୂତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେ ତକ୍ଷଣାତ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲେ।

ତତୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରତୀହାରୀ ଜଯା ନାମାତିତେଜନା । ଦେଵ୍ଯା ହୃଦି ସ୍ଥିତଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ତନୁମଧ୍ଯମା ।। ୯୪.

ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଭଳ ପ୍ରତିହାରୀ 'ଜୟା' ନାମକ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଥିବା କଥାକୁ ମଧୁର ଭାବରେ କହିଲେ।

ଜଯା ଉଵାଚ । କନ୍ଯାର୍ଥୀ ଵଦତେ ଯଦ୍ଧି ତତ୍ତ୍ଵଯା ସମୁଦୀରିତମ୍ । ଯଦି ନାମ ଵ୍ରତଂ ଚାସ୍ଯାଃ କୌମାରଂ ସାର୍ଵକାଲିକମ୍ । ଅପି ଚାନ୍ଯାଃ କୁମାର୍ଯୋଽତ୍ର ସନ୍ତି ଦେଵ୍ଯାଃ ପଦାନୁଗାଃ ।। ୯୪.

ଜୟା କହିଲେ: ତୁମେ ଯେ କନ୍ୟାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ କଥା ତୁମେ ଏଠାରେ କହିଛ। ଯଦି ଏହି ଦେବୀଙ୍କର କନ୍ୟାତ୍ୱ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସଦା ରହିବ, ତେବେ ଏଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ତାସାମେକାଽପି ନୋ ଲଭ୍ଯା କିମୁ ଦେଵୀ ସ୍ଵଯଂ ଶୁଭା । ଯାହି ଦୂତ ତ୍ଵରନ୍ ମା ତେ କିଞ୍ଚିଦନ୍ଯଦ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୯୪.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କୁହାଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଶୁଭ ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ତ ଅସମ୍ଭବ। ଦୂତ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ହେବ ନାହିଁ।

ଏଵମୁକ୍ତୋ ଗତୋ ଦୂତସ୍ତାଵଦ୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ମହାମୁନିଃ । ଆଯାତୋ ନାରଦସ୍ତୂର୍ଣଂ ନୃତ୍ଯନ୍ନୁଚ୍ଚୈର୍ମହାତପାଃ ।। ୯୪.

ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ଦୂତ ଚାଲିଗଲେ, ଏହି ସମୟରେ ମହାମୁନି ନାରଦ ଆକାଶରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ନୃତ୍ୟ କରି କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।

ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ଵଦତସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ଶୁଭଲୋଚନାମ୍ । ଉପଵିଷ୍ଟୋ ଜଗାଦାଥ ଆସନେ ପରମେଽର୍ଚିତଃ ।। ୯୪.

ସେ 'ଭାଗ୍ୟରେ, ଭାଗ୍ୟରେ' ବୋଲି ଶୁଭ ନୟନବତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ଏବଂ ଆସନରେ ବସି ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ପାଇ ତାପରେ କହିଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵୀଂ ସର୍ଵେଶୀମୁଵାଚ ଚ ମହାତପାଃ । ଦେଵି ଦେଵୈରହଂ ପ୍ରୀତୈଃ ପ୍ରେଷିତୋଽସ୍ମି ତଵାନ୍ତିକମ୍ ।। ୯୪.

ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାସିକାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ: ଦେବୀ, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।

ଵିଜିତା ଦେଵି ଦୈତ୍ଯେନ ମହିଷାଖ୍ଯେନ ନିର୍ଜରାଃ । ତ୍ଵାଂ ଗୃହୀତୁଂ ପ୍ରଯତ୍ନଂ ସ କୃତଵାନ୍ ଦେଵି ଦୈତ୍ଯରାଟ୍ ।। ୯୪.

ଦେବୀ, 'ମହିଷ' ନାମକ ଦାନବ ଦେବତାମାନୋଁକୁ ଜିତିଛନ୍ତି; ସେ ଦାନବରାଜ ତୁମକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।

ଏଵମୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ଦେଵୈସ୍ତ୍ଵାଂ ବୋଧଯାମି ଵରାନନେ । ସ୍ଥିରୀଭୂତା ମହାଦେଵି ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଘାତଯ ।। ୯୪.

ଦେବତାମାନେ ଏପରି କହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୂଚନା ଦେଉଛି, ଶୁଭମୁଖୀ। ମହାଦେବୀ, ଏବେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ସେ ଦାନବଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କର।

ଉକ୍ତ୍ଵୈଵାନ୍ତର୍ହିତଃ ସଦ୍ଯୋ ନାରଦଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଯଯୌ । ଦେଵୀ ଚ କନ୍ଯାସ୍ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସନ୍ନହ୍ଯନ୍ତାମୁଵାଚ ହ ।। ୯୪.

ଏପରି କହି ନାରଦ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଦେବୀ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଶସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

ତତଃ କନ୍ଯା ମହାଭାଗାଃ ସର୍ଵାସ୍ତା ଦେଵିଶାସନାତ୍ । ବଭୂଵୁର୍ଘୋରରୂପିଣ୍ଯଃ ଖଙ୍ଗଚର୍ମଧନୁର୍ଧରାଃ । ସଂଗ୍ରାମହେତୋଃ ସଂତସ୍ଥୁର୍ଦୈତ୍ଯଵିଧ୍ଵଂସନାଯ ତାଃ ।। ୯୪.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କନ୍ୟାମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ତଳୱାର, ଢାଲ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରିଲେ; ସେମାନେ ଦାନବମାନୋଁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ତାଵଦ୍ ଦୈତ୍ଯବଲଂ ସର୍ଵଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵଚମୂଂ ଦ୍ରୁତମ୍ । ଆଯଯୌ ଯତ୍ର ତଦ୍ ଦେଵ୍ଯାଃ ସଂନଦ୍ଧଂ ସ୍ତ୍ରୀବଲଂ ମହତ୍ ।। ୯୪.

ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନା ଦେବତାଙ୍କ ଚମୂକୁ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ମହାନ୍ ମହିଳା ସେନା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

ତତସ୍ତା ଯୁଯୁଧୁଃ କନ୍ଯା ଦାନଵୈଃ ସହ ଦର୍ପିତାଃ । କ୍ଷଣେନ ତଦ୍ ବଲଂ ତାଭିଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗଂ ନିପାତିତମ୍ ।। ୯୪.

ତାପରେ ସେ ଗର୍ବିତ କନ୍ୟାମାନେ ଦାନବମାନୋଁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସେମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।

ଶିରାଂସି ତତ୍ର କେଷାଂଚିଚ୍ଛିନ୍ନାନି ପତିତାନି ଚ । ଅପରେଷାଂ ଵିଦାର୍ଯୋରଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦାଃ ପାନ୍ତି ଶୋଣିତମ୍ ।। ୯୪.

ସେଠାରେ କିଛି ମଣିଷର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ପଡ଼ିଗଲା; ଅନ୍ୟମାନୋଁର ଛାତି ଫାଟିଗଲା, ମାଂସଭୋଜୀ ପିଶାଚମାନେ ତାହାର ରକ୍ତ ପିଇଲେ।

ଅନ୍ଯେ କବନ୍ଧଭୂତାସ୍ତୁ ନନୃତୁର୍ଦୈତ୍ଯନାଯକାଃ । ଏଵଂ କ୍ଷଣେନ ତେ ସର୍ଵେ ଵିଧ୍ଵସ୍ତାଃ ପାପଚେତସଃ । ଅପରେ ଵିଦ୍ରୁତାଃ ସର୍ଵେ ଯତ୍ରାସୌ ମହିଷାସୁରଃ ।। ୯୪.

ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନବନାୟକ ମୁଣ୍ଡ ଛିନା ଦେହ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟମନା ବାକି ସମସ୍ତେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।