ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଏତଦର୍ଥଂ ଭଵନ୍ତୋ ଵୈ କଥଯନ୍ତୁ ଵିମୃଶ୍ଯ ଵୈ । କଥଂ ସା ଲଭ୍ଯତେ ବାଲା କଥଂ ଦେଵାଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତାଃ । ଭଵେଯୁରିତି ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯନ୍ତୁ ଦ୍ରୁତଂ ମମ ।। ୯୨.

ଏହି କାମ ପାଇଁ ତମେମାନେ ଭଲଭାବେ ଭାବି, କହିଦିଅ: କିପରି ସେ କନ୍ୟାକୁ ପାଇଯିବି, କିପରି ଦେବତାମାନେ ଜିତିଯିବେ? ଏହି ସବୁ ଶୀଘ୍ର କହିଦିଅ ।

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତଃ ସର୍ଵେ କଥଯାମାସୁରଞ୍ଜସା । ଊଚୁଃ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ କଥଯାମୋ ଵଯଂ ପ୍ରଭୋ ।। ୯୨.

ଏପରି କହିବାପରେ, ସମସ୍ତେ ତୁରନ୍ତ କଥା କହିଲେ; ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରି, 'ପ୍ରଭୁ, ଆମେ କହିଦେବା ।' ବୋଲି କହିଲେ ।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥୋଵାଚ ପ୍ରଘସୋ ଦାନଵେଶ୍ଵରମ୍ । ଯା ସା ତେ କଥିତା ଦୈତ୍ଯ ନାରଦେନ ମହାସତୀ । ସା ଶକ୍ତିଃ ପରମା ଦେଵୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଲୋକଧାରିଣୀ ।। ୯୨.

ଏପରି କହି, ପ୍ରଘସ ଦାନବନାୟକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ନାରଦ ତୁମକୁ ଯେଉଁ କନ୍ୟା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଦେତ୍ୟ, ସେ ଅତି ଶୁଭା, ସେ ପରମ ଦେବୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ଏହି ଜଗତର ଧାରଣାକାରିଣୀ ।'

ଗୁରୁପତ୍ନୀ ରାଜପତ୍ନୀ ତଥା ସାମନ୍ତଯୋଷିତଃ । ଜିଘୃକ୍ଷନ୍ ନଶ୍ଯତେ ରାଜା ତଥାଗମ୍ଯାଗମେନ ଚ ।। ୯୨.

ଗୁରୁଙ୍କ ଜନାନୀ, ରାଜାଙ୍କ ଜନାନୀ ଓ ସାମନ୍ତଙ୍କ ଜନାନୀକୁ ଦଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, ରାଜା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏପରି ଅପହାରଣ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି ।

ପ୍ରଘସେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵିଘସୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ସମ୍ଯଗୁକ୍ତଂ ପ୍ରଘସେନ ତାଂ ଦେଵୀଂ ପ୍ରତି ପାର୍ଥିଵ ।। ୯୨.

ପ୍ରଘସ କହିବାପରେ, ବିଘସ କହିଲେ: 'ପ୍ରଘସ ଯେଉଁ କଥା ଦେବୀ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି, ରାଜା, ସେଠିଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି ।'

ଯଦି ନାମ ମତୈକ୍ଯଂ ତୁ ବୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ମରଣମାଗତା । ଵରଣୀଯା କୁମାରୀ ତୁ ସର୍ଵଦା ଵିଜିଗୀଷୁଭିଃ । ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରେଣ କନ୍ଯାଯାଃ କାର୍ଯଂ କ୍ଵାପି ପ୍ରକର୍ଷଣମ୍ ।। ୯୨.

ଯଦି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକମତ ହୋଇ, ମନ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି, ତେବେ ଯେଉଁ ଜଣେ ଜିତିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେ କନ୍ୟାକୁ ସମ୍ବାଧିତ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ କନ୍ୟାକୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଜବରଦସ୍ତି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ଯଦି ଵୋ ରୋଚତେ ଵାକ୍ଯଂ ମଦୀଯଂ ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମାଃ । ତଦାନୀଂ ତାଂ ଶୁଭାଂ ଦେଵୀଂ ଗତ୍ଵା ଯାଚନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ।। ୯୨.

ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯଦି ମୋର କଥା ତୁମେମାନେ ଭଲପାଉଛ, ତେବେ ଏହି ଶୁଭା ଦେବୀଙ୍କୁ ଯାଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ ।

ଯୋ ମହାତ୍ମା ଭଵେତ୍ ତସ୍ଯା ବନ୍ଧୁସ୍ତଂ ଯାଚଯାମହେ । ସାମ୍ନୈଵାଦୌ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ କରିଷ୍ଯାମଃ ପ୍ରଦାନକମ୍ । ତତୋ ଭେଦଂ କରିଷ୍ଯାମସ୍ତତୋ ଦଣ୍ଡଂ କ୍ରମେଣ ଚ ।। ୯୨.

ଯେଉଁ ମହାନ୍ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ, ଆମେ ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ମୃଦୁ ଭାବରେ ଅନୁରୋଧ କରିବା। ପରେ ଉପହାର ଦେଇବା। ତାପରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଇବା, ଶେଷରେ ଅନୁସାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା।

ଅନେନ କ୍ରମଯୋଗେନ ଯଦି ସା ନୈଵ ଲଭ୍ଯତେ । ତତଃ ସନ୍ନହ୍ଯ ଗଚ୍ଛାମୋ ବଲାଦ୍ ଗୃହ୍ଣୀମ ତାଂ ଶୁଭାମ୍ ।। ୯୨.

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଯଦି ସେ ମହିଳା ମିଳିନାହିଁ, ତେବେ ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜ ହୋଇ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ସେ ଶୁଭାକାରିଣୀକୁ ଦଳାଇ ନେବା।

ଵିଘସେନୈଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଶେଷାସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଵଚଃ । ଶୁଭମୂଚୁଃ ପ୍ରଶଂସନ୍ତଃ ସର୍ଵେ ହର୍ଷିତଯା ଗିରା ।। ୯୨.

ବିଘସା ଏପରି କହିବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଶୁଭ କଥାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।

ସାଧୂକ୍ତଂ ଵିଘସେନେଦଂ ଯତ୍ ତାଂ ପ୍ରତି ଵରାନନାମ୍ । ତଦେଵ କ୍ରିଯତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଦୂତସ୍ତତ୍ର ଵିସର୍ଜ୍ଯତାମ୍ ।। ୯୨.

ବିଘସା ଯେଉଁପରି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ମହିଳା ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି, ଏହା ଭଲ କହିଛନ୍ତି। ଏହି କାମ ଶୀଘ୍ର କରାଯାଉ, ଏକ ଦୂତକୁ ସେଠାକୁ ପଠାଯାଉ।

ଯଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରନୀତିଜ୍ଞଃ ଶୁଚିଃ ଶୌର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ତସ୍ମାଜ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ଵର୍ଣତୋ ରୂପତୋ ଗୁଣୈଃ ।। ୯୨.

ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ନୀତି ଜାଣିଛି, ଶୁଚି ଏବଂ ସୌର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ମହିଳାକୁ ତାଙ୍କର ଦେଖା, ଆକୃତି ଏବଂ ଗୁଣରେ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ।

ପରାକ୍ରମେଣ ଶୌର୍ଯେଣ ଶୌଣ୍ଡୀର୍ଯେଣ ବଲେନ ଚ । ବନ୍ଧୁଵର୍ଗେଣ ସାମଗ୍ର୍ଯ ସ୍ଥାନେନ କରଣେନ ଚ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ତତଃ କାର୍ଯଂ ଵିଧୀଯତାମ୍ ।। ୯୨.

ପ୍ରତାପ, ସୌର୍ଯ୍ୟ, ବୀରତା, ଶକ୍ତି, ଆତ୍ମୀୟ, ସମ୍ପଦ, ପଦ ଏବଂ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ରାଣୀକୁ ଜାଣି ନେଇ, ପରେ କାମ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସପଦି ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚଃ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି । ପ୍ରଶଶଂସୁର୍ଵରାରୋହେ ଵିଘସଂ ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମମ୍ ।। ୯୨.

ତାପରେ, ଦୈତ୍ୟର କଥାକୁ ଚମକୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁରନ୍ତ 'ଭଲ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରି, ବିଘସାକୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ଗଣନା କଲେ।

ପ୍ରଶସ୍ଯ ସର୍ଵେ ତଂ ଦୂତଂ ସଂଦେଷ୍ଟୁମୁପଚକ୍ରମୁଃ । ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭଂ ମହାଭାଗଂ ମହାମାଯାଵିଦଂ ଶୁଭମ୍ ।। ୯୨.

ସମସ୍ତେ ଏହି ଦୂତକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାଙ୍କୁ ପଠାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ — ଏହି ଦୂତ ହେଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବଡ଼ ମାୟାର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶୁଭ।

ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ତଂ ଦୂତଂ ଵିଘସୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ସଂନହ୍ଯନ୍ତାଂ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗବଲେନ ହ । କ୍ରିଯତାଂ ଵିଜଯସ୍ତାଵଦ୍ ଦେଵସୈନ୍ଯଂ ପ୍ରତି ପ୍ରଭୋ ।। ୯୨.

ଦୂତକୁ ପଠାଇବା ପରେ, ବିଘସା କହିଲେ: ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜାମାନେ ଚତୁର୍ଅଙ୍ଗ ବଳରେ ସଜ୍ଜ ହେଉନ୍ତୁ; ଦେବସେନାକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଜୟ ହେଉ।

ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର ସୁରୈର୍ଭଗ୍ନୈସ୍ତତ୍ ପରାକ୍ରମଭୀଷିତା । ସା କନ୍ଯା ଵଶତାମେତି ତ୍ଵଯି ଶକ୍ରସମାଗତେ ।। ୯୨.

ଯେତେବେଳେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ଦେବମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇବେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦମିଯିବ, ସେ କନ୍ୟା ତୁମର ଅଧୀନରେ ଆସିବ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ।

ଲୋକପାଲୈର୍ଜିତୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତଥୈଵ ମରୁତାଂ ଗଣୈଃ । ନାଗୈର୍ଵିଦ୍ଯାଧରୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସର୍ଵତୋ ଜିତୈଃ । ରୁଦ୍ରୈର୍ଵସୁଭିରାଦିତ୍ଯୈସ୍ତ୍ଵମେଵେନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୯୨.

ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ, ମରୁତମାନଙ୍କ ଦଳ, ନାଗ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାରିପାଖରୁ ହରାଯିବେ, ତୁମେ ଏକା ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ।

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତେ ଶତଂ କନ୍ଯା ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଯୋଷିତଃ । ଵଶମାଯାନ୍ତି ସାଽପି ସ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵଥା ଵଶମାଗତା ।। ୯୨.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏକ ଶତ କନ୍ୟା, ଦେବ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ମହିଳାମାନେ, ତୁମର ଅଧୀନରେ ଆସିବେ; ସେ ମହିଳା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତୁମର ଅଧୀନରେ ଆସିବ।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଦୈତ୍ଯଃ ସେନାପତିମୁଵାଚ ହ । ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ମହାମେଘଵର୍ଣଂ ନୀଲାଞ୍ଜନପ୍ରଭମ୍ ।। ୯୨.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟ ତାଙ୍କର ସେନାପତି — ବିରୂପାକ୍ଷ, ବଡ଼ ମେଘ ଭଳି କଳା, ନୀଳ ଅଞ୍ଜନ ଭଳି ଚମକୁଥିବା — କୁ କହିଲେ।

ଆନୀଯତାଂ ଦ୍ରୁତଂ ସୈନ୍ଯଂ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥପତ୍ତିନାମ୍ । ଯେନ ଦେଵାନ୍ ସଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ ଜଯାମି ଯୁଧି ଦୁର୍ଜ୍ଜଯାନ୍ ।। ୯୨.

ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ଏବଂ ପଦାତିମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣିଦିଅ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବି।

ଏଵମୁକ୍ତେ ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ତଦା ସେନାପତିର୍ଦ୍ରୁତମ୍ । ଆନିନାଯ ମହତ୍ସୈନ୍ଯମନନ୍ତମପରାଜିତମ୍ ।। ୯୨.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ବିରୂପାକ୍ଷ ସେନାପତି ଶୀଘ୍ର ଏକ ବଡ଼, ଅନନ୍ତ ଏବଂ ଅପରାଜିତ ସେନାକୁ ଆଣିଲେ।

ଏକୈକୋ ଦାନଵସ୍ତତ୍ର ଵଜ୍ରହସ୍ତସମୋ ଯୁଧି । ଏକୈକଂ ସ୍ପର୍ଧତେ ଦେଵଂ ଜେତୁଂ ସ୍ଵେନ ବଲେନ ହ ।। ୯୨.

ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ସମାନ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବଙ୍କ ସହ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।

ତେଷାଂ ପ୍ରଧାନଭୂତାନାମର୍ବୁଦଂ ନଵକୋଟଯଃ । ଯେଷାମେକସ୍ଯାନୁଯାତି ତାଵଦ୍ ବଲମର୍ଥୋର୍ଜ୍ଜିତମ୍ ।। ୯୨.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଦାନବ ନବ କୋଟି ଅର୍ବୁଦ; ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଖରେ ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏହିପରି ଜମା ହୋଇଥିଲା।

ତେଷାଂ ନୈକସହସ୍ତ୍ରାଣି ଦୈତ୍ଯାନାଂ ତୁ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ସମିତିଂ ଚକ୍ରୁରଵ୍ଯଗ୍ରାସ୍ତଦା ଦୈତ୍ଯାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ । ପ୍ରଯାଣଂ କାରଯାମାସୁର୍ଦେଵସୈନ୍ଯଜିଘାଂସଯା ।। ୯୨.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ହଜାର ଦୈତ୍ୟ, ମହାତ୍ମା, ଅବିଚଳ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶ୍ରେଣୀ ଗଠନ କଲେ; ତାପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାଲି ପଡିଲେ।

ଵିଚିତ୍ରଯାନା ଵିଵିଧଧ୍ଵଜାଗ୍ରା ଵିଚିତ୍ରଶସ୍ତ୍ରା ଵିଵିଧୋଗ୍ରରୂପାଃ । ଦୈତ୍ଯା ସୁରାଞ୍ ଜେତୁମିଚ୍ଛନ୍ତ ଉଚ୍ଚୈର୍ ନନର୍ତ୍ତୁରାତ୍ତାଯୁଧଭୀମହସ୍ତାଃ ।। ୯୨.

ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅନେକ ପତାକା ଲାଗିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ରଥରେ ବସି, ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଭୟାନକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଁ, ଭୟଜନକ ହାତ ଉଠାଇ ଉଚ୍ଚରେ ନାଚିବା ଲାଗିଥିଲେ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ତତୋ ମହିଷଦୈତ୍ଯସ୍ତୁ କାମରୂପୀ ମହାବଲଃ । ମତ୍ତହସ୍ତିନାମାରୁହ୍ଯ ଯିଯାସୁର୍ମେରୁପର୍ଵତମ୍ ।। ୯୩.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ପରେ ଦୈତ୍ୟ ମହିଷ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏକ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ।

ତତ୍ରୈନ୍ଦ୍ରଂ ପୁରମାସାଦ୍ଯ ଦେଵୈଃ ସହ ଶତକ୍ରତୁମ୍ । ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ତତୋ ଦେଵାଃ କ୍ରୁଧାନ୍ଵିତାଃ ।। ୯୩.

ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାପରେ ଦେବତାମାନେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଆଦାଯ ସ୍ଵାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵାହନାନି ଵିଶେଷତଃ । ଅଧିଷ୍ଠାଯାସୁରାନାଜୌ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ମୁଦିତା ଭୃଶମ୍ ।। ୯୩.

ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ନିଜ ଯାନ ନେଇ, ଅସୁରମାନେ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଖୁସି ହୋଇ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।