ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ଦେଵେଶି ଵିସ୍ମିତୋ ନାରଦୋଽଭଵତ୍ । ଅହୋ ରୂପମହୋ କାନ୍ତିରହୋ ଧୈର୍ଯମହୋ ଵଯଃ ।। ୯୧.

ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖି, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବୀ, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ: 'ଆହା, କେତେ ରୂପ! ଆହା, କେତେ ଚମକ! ଆହା, କେତେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ! ଆହା, କେତେ ଯୁବାବସ୍ଥା!'

ଅହୋ ନିଷ୍କାମତା ଦେଵ୍ଯା ଇତି ଖେଦମୁପାଯଯୌ । ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧାନାଂ ଯକ୍ଷକିନ୍ନରରକ୍ଷସାମ୍ ।। ୯୧.

'ଆହା, ଦେବୀଙ୍କ ନିଷ୍କାମତା!' ଏପରି ଭାବି, ତାଙ୍କ ମନରେ ଅସ୍ୱସ୍ଥତା ଆସିଲା, କାରଣ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ—

ନ ରୂପମୀଦୃଶଂ କ୍ଵାପି ସ୍ତ୍ରୀଷ୍ଵନ୍ଯାସୁ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ନାରଦୋ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତଃ ।। ୯୧.

ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନନୀ ମଧ୍ୟ ଏପରି ରୂପ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବି, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵୀଂ ଵରଦାମୁତ୍ପପାତ ନଭସ୍ତଲମ୍ । ଗତଶ୍ଚ ତ୍ତ୍ଵରଯା ଯୁକ୍ତଃ ପୁରୀଂ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରପାଲିତାମ୍ ।। ୯୧.

ବରଦାନ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନାରଦ ଆକାଶକୁ ଉଡିଗଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଦୈତ୍ୟରାଜ ଶାସିତ ସହରକୁ ଗଲେ।

ମହିଷାଖ୍ଯେନ ଭୂତେଶି ସମୁଦ୍ରାନ୍ତଃସ୍ଥିତାଂ ପୁରୀମ୍ । ତତ୍ରାସସାଦ ଭଗଵାନସୁରଂ ମହିଷାକୃତିମ୍ ।। ୯୧.

ଭୂମିର ଦେବୀ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଥିବା ମହିଷା ନାମକ ସହରରେ, ସେଠାରେ ଭଗବାନ ଏକ ମହିଷ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଅସୁରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲବ୍ଧଵରଂ ଵୀରଂ ଦେଵସୈନ୍ଯାନ୍ତକଂ ମହତ୍ । ସ ତେନ ପୂଜିତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତଦା ଲୋକଚରୋ ମୁନିଃ ।। ୯୧.

ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବସେନାକୁ ନାଶ କରିଥିବା ଏହି ବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା ମୁନି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିତ ହେଲେ।

ପ୍ରୀତାତ୍ମା ନାରଦସ୍ତସ୍ମୈ ଦେଵ୍ଯା ରୂପମନୁତ୍ତମମ୍ । ଆଚଚକ୍ଷେ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଯଦ୍ ଦୃଷ୍ଟଂ ଦେଵତାପୁରେ ।। ୯୧.

ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ, ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କ ଅତିଶୟ ରୂପକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହରରେ ଦେଖିଥିଲେ।

ନାରଦ ଉଵାଚ । ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵେକଂ କନ୍ଯାରତ୍ନଂ ସମାହିତଃ । ଯେନ ଲବ୍ଧଂ ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵରଦାନାଚ୍ଚରାଚରମ୍ ।। ୯୧.

ନାରଦ କହିଲେ: 'ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର, ଏକ କୁମାରୀ ରତ୍ନ ବିଷୟରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ ବରଦାନରେ ପାଇଛନ୍ତି।'

ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦହଂ ଦୈତ୍ଯ ମନ୍ଦରାଦ୍ରିମୁପାଗତଃ । ତତ୍ର ଦେଵୀପୁରଂ ଦୃଷ୍ଟଂ କୁମାରୀଶତସଙ୍କୁଲମ୍ ।। ୯୧.

'ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ମୁଁ ଦୈତ୍ୟ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଆସିଛି; ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କ ସହର ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶତାଧିକ କୁମାରୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି।'

ତତ୍ର ପ୍ରଧାନା ଯା କନ୍ଯା ତାପସୀ ଵ୍ରତଧାରିଣୀ । ସା ଦେଵଦୈତ୍ଯଯକ୍ଷାଣାଂ ମଧ୍ଯେ କାଚିନ୍ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୯୧.

ସେଠାରେ ଯେଉଁ କନ୍ୟା ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାପସୀ ଏବଂ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ, ସେ ଦେବତା, ଦେତ୍ୟ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହିଁ ଦେଖି ପାରିନାହାନ୍ତି ।

ଯାଦୃଶୀ ସା ଶୁଭା ଦୈତ୍ଯ ତାଦୃଶ୍ଯେକାଣ୍ଡମଧ୍ଯତଃ । ଭ୍ରମତା ତାଦୃଶୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ କଦାଚିନ୍ମଯା ସତୀ ।। ୯୧.

ଏପରି ଶୁଭା, ଦେତ୍ୟ, ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ମୁଁ କେବେ ଏପରି ରୂପବତୀ ଦେଖିନାହିଁ ।

ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଋଷଯଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ । ଉପାସାଂଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵେ ଯେଽପ୍ଯନ୍ଯେ ଦୈତ୍ଯନାଯକାଃ ।। ୯୧.

ସେ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେତ୍ୟନାୟକମାନେ ସମସ୍ତେ ପୂଜା କରିଥିଲେ ।

ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵରଦାଂ ଦେଵୀମହଂ ତୂର୍ଣମିହାଗତଃ । ଅଜିତ୍ଵା ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ ନ ତାଂ ଜଯତି କଶ୍ଚନ ।। ୯୧.

ସେ ଆଶୀର୍ବାଦଦାୟିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ ଜିତିନାହିଁ, କେହିଁ ତାଙ୍କୁ ପାଇପାରିବେନାହିଁ ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ନାରଦଃ । ଯଥାଗତଂ ଯଯୌ ଧୀମାନନ୍ତର୍ଧାନେନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ।। ୯୧.

ଏପରି କହି, କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦଉଡି, ନାରଦ ଅନୁମତି ନେଇ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଗତେ ତୁ ନାରଦେ ଦୈତ୍ଯଶ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ତାଂ ଶୁଭାମ୍ । କଥିତାଂ ନାରଦମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତମାନସଃ ।। ୯୨.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ନାରଦ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଦେତ୍ୟ ନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା ଶୁଭା କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।

ତାମେଵ ଚିନ୍ତଯନ୍ ଶର୍ମ ନ ଲେଭେ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ । ଅଲଂଶର୍ମା ମହାମନ୍ତ୍ରୀ ଆନିନାଯ ମହାବଲଃ ।। ୯୨.

ସେ କନ୍ୟାକୁ ଭାବି ଭାବି, ଦେତ୍ୟନାୟକ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେନାହିଁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାମନ୍ତ୍ରୀ ଅଳଂଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ।

ତସ୍ଯାଷ୍ଟୌ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ଶୂରା ନୀତିମନ୍ତୋ ବହୁଶ୍ରୁତାଃ । ପ୍ରଘସୋ ଵିଘସଶ୍ଚୈଵ ଶଙ୍କୁକର୍ଣୋ ଵିଭାଵସୁଃ । ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ସୁମାଲୀ ଚ ପର୍ଜନ୍ଯଃ କ୍ରୂର ଏଵ ଚ ।। ୯୨.

ତାଙ୍କର ଆଠି ମନ୍ତ୍ରୀ ଶୂର, ଚତୁର ଓ ଅଧିକ ଜ୍ଞାନୀ; ପ୍ରଘସ, ବିଘସ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ବିଭାବସୁ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ସୁମାଳୀ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଓ କ୍ରୂର ।

ଏତେ ମନ୍ତ୍ରିଵରାସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ । ତେ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରମାସୀନମୂଚୁଃ କୃତ୍ଯଂ ଵିଧୀଯତାମ୍ ।। ୯୨.

ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ସେମାନେ ଦାନବନାୟକଙ୍କୁ ବସିଥିବାବେଳେ କହିଲେ, 'ଯେଉଁ କାମ କରିବା ଦରକାର, ସେ କରନ୍ତୁ ।'

ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ । ଉଵାଚ କନ୍ଯାଲାଭାର୍ଥଂ ନାରଦାଵାପ୍ତନିଶ୍ଚଯଃ ।। ୯୨.

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବନାୟକ ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, କନ୍ୟାକୁ ପାଇବା ପାଇଁ କହିଲେ ।

ମହିଷ ଉଵାଚ । ମହ୍ଯଂ ତୁ କଥିତା ବାଲା ନାରଦେନ ମହର୍ଷିଣା । ସା ଚାଜିତ୍ଯ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ନ ଲଭ୍ଯେତ ଵରାଙ୍ଗନା ।। ୯୨.

ମହିଷ କହିଲେ: 'ମହାର୍ଷି ନାରଦ ମୋତେ ଏହି କନ୍ୟା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟକୁ ଜିତିନାହିଁ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନାକୁ ଲଭ୍ୟ କରିପାରିବିନାହିଁ ।'

ଏତଦର୍ଥଂ ଭଵନ୍ତୋ ଵୈ କଥଯନ୍ତୁ ଵିମୃଶ୍ଯ ଵୈ । କଥଂ ସା ଲଭ୍ଯତେ ବାଲା କଥଂ ଦେଵାଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତାଃ । ଭଵେଯୁରିତି ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯନ୍ତୁ ଦ୍ରୁତଂ ମମ ।। ୯୨.

ଏହି କାମ ପାଇଁ ତମେମାନେ ଭଲଭାବେ ଭାବି, କହିଦିଅ: କିପରି ସେ କନ୍ୟାକୁ ପାଇଯିବି, କିପରି ଦେବତାମାନେ ଜିତିଯିବେ? ଏହି ସବୁ ଶୀଘ୍ର କହିଦିଅ ।

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତଃ ସର୍ଵେ କଥଯାମାସୁରଞ୍ଜସା । ଊଚୁଃ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ କଥଯାମୋ ଵଯଂ ପ୍ରଭୋ ।। ୯୨.

ଏପରି କହିବାପରେ, ସମସ୍ତେ ତୁରନ୍ତ କଥା କହିଲେ; ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରି, 'ପ୍ରଭୁ, ଆମେ କହିଦେବା ।' ବୋଲି କହିଲେ ।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥୋଵାଚ ପ୍ରଘସୋ ଦାନଵେଶ୍ଵରମ୍ । ଯା ସା ତେ କଥିତା ଦୈତ୍ଯ ନାରଦେନ ମହାସତୀ । ସା ଶକ୍ତିଃ ପରମା ଦେଵୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଲୋକଧାରିଣୀ ।। ୯୨.

ଏପରି କହି, ପ୍ରଘସ ଦାନବନାୟକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ନାରଦ ତୁମକୁ ଯେଉଁ କନ୍ୟା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଦେତ୍ୟ, ସେ ଅତି ଶୁଭା, ସେ ପରମ ଦେବୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ଏହି ଜଗତର ଧାରଣାକାରିଣୀ ।'

ଗୁରୁପତ୍ନୀ ରାଜପତ୍ନୀ ତଥା ସାମନ୍ତଯୋଷିତଃ । ଜିଘୃକ୍ଷନ୍ ନଶ୍ଯତେ ରାଜା ତଥାଗମ୍ଯାଗମେନ ଚ ।। ୯୨.

ଗୁରୁଙ୍କ ଜନାନୀ, ରାଜାଙ୍କ ଜନାନୀ ଓ ସାମନ୍ତଙ୍କ ଜନାନୀକୁ ଦଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, ରାଜା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏପରି ଅପହାରଣ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି ।

ପ୍ରଘସେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵିଘସୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ସମ୍ଯଗୁକ୍ତଂ ପ୍ରଘସେନ ତାଂ ଦେଵୀଂ ପ୍ରତି ପାର୍ଥିଵ ।। ୯୨.

ପ୍ରଘସ କହିବାପରେ, ବିଘସ କହିଲେ: 'ପ୍ରଘସ ଯେଉଁ କଥା ଦେବୀ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି, ରାଜା, ସେଠିଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି ।'

ଯଦି ନାମ ମତୈକ୍ଯଂ ତୁ ବୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ମରଣମାଗତା । ଵରଣୀଯା କୁମାରୀ ତୁ ସର୍ଵଦା ଵିଜିଗୀଷୁଭିଃ । ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରେଣ କନ୍ଯାଯାଃ କାର୍ଯଂ କ୍ଵାପି ପ୍ରକର୍ଷଣମ୍ ।। ୯୨.

ଯଦି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକମତ ହୋଇ, ମନ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି, ତେବେ ଯେଉଁ ଜଣେ ଜିତିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେ କନ୍ୟାକୁ ସମ୍ବାଧିତ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ କନ୍ୟାକୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଜବରଦସ୍ତି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ଯଦି ଵୋ ରୋଚତେ ଵାକ୍ଯଂ ମଦୀଯଂ ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମାଃ । ତଦାନୀଂ ତାଂ ଶୁଭାଂ ଦେଵୀଂ ଗତ୍ଵା ଯାଚନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ।। ୯୨.

ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯଦି ମୋର କଥା ତୁମେମାନେ ଭଲପାଉଛ, ତେବେ ଏହି ଶୁଭା ଦେବୀଙ୍କୁ ଯାଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ ।

ଯୋ ମହାତ୍ମା ଭଵେତ୍ ତସ୍ଯା ବନ୍ଧୁସ୍ତଂ ଯାଚଯାମହେ । ସାମ୍ନୈଵାଦୌ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ କରିଷ୍ଯାମଃ ପ୍ରଦାନକମ୍ । ତତୋ ଭେଦଂ କରିଷ୍ଯାମସ୍ତତୋ ଦଣ୍ଡଂ କ୍ରମେଣ ଚ ।। ୯୨.

ଯେଉଁ ମହାନ୍ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ, ଆମେ ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ମୃଦୁ ଭାବରେ ଅନୁରୋଧ କରିବା। ପରେ ଉପହାର ଦେଇବା। ତାପରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଇବା, ଶେଷରେ ଅନୁସାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା।

ଅନେନ କ୍ରମଯୋଗେନ ଯଦି ସା ନୈଵ ଲଭ୍ଯତେ । ତତଃ ସନ୍ନହ୍ଯ ଗଚ୍ଛାମୋ ବଲାଦ୍ ଗୃହ୍ଣୀମ ତାଂ ଶୁଭାମ୍ ।। ୯୨.

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଯଦି ସେ ମହିଳା ମିଳିନାହିଁ, ତେବେ ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜ ହୋଇ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ସେ ଶୁଭାକାରିଣୀକୁ ଦଳାଇ ନେବା।