ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମାତ୍ କ୍ଷୋଭାତ୍ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁଃ କୁମାର୍ଯଃ ସୌମ୍ଯଲୋଚନାଃ । ନୀଲକୁଞ୍ଚିତକେଶାନ୍ତା ବିମ୍ବୋଷ୍ଠାଯତଲୋଚନାଃ । ନିତମ୍ବରଶନୋଦ୍ଦାମା ନୂପୁରାଢ୍ଯାଃ ସୁଵର୍ଚସଃ ।। ୯୧.

ସେ ଉତ୍ତେଜନାରୁ ମୃଦୁ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୁମାରୀମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ତାଙ୍କର କଳା ଏବଂ ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ, ଲାଲ ଓଠ, ଚଉଡ଼ା ଆଖି, ନିତମ୍ବରେ ଶୋଭାମୟ ପୋଶାକ ଓ କମରବନ୍ଧ, ଚଉଡ଼ା ନୂପୁର, ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପ ଥିଲା।

ଏଵଂଵିଧାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଦେଵ୍ଯା କ୍ଷୋଭିତେ ମନସି ଦ୍ରୁତମ୍ । ଉତ୍ତସ୍ଥୁଃ ଶତସାହସ୍ତ୍ରାଃ କୋଟିଶୋ ଵିଵିଧାନନାଃ ।। ୯୧.

ଦେବୀଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବା ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ମୁହଁ ଥିବା ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ନାରୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଆସିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମାର୍ଯଃ ସା ଦେଵୀ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଗିରୌ ଶୁଭା । ତପସା ନିର୍ମମେ ଦେଵୀ ପୁରଂ ହର୍ମ୍ଯଶତାକୁଲମ୍ ।। ୯୧.

ସେଇ ପାହାଡ଼ରେ ଅନେକ କୁମାରୀମାନେ ଦେଖି, ଶୁଭା ଦେବୀ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଶତ-ଶତ ଅଟାଳିକା ଥିବା ଏକ ସହର ତିଆରି କଲେ।

ଵିଶାଲରଥ୍ଯଂ ସୌଵର୍ଣପ୍ରାସାଦୈରୁପଶୋଭିତମ୍ । ଅନ୍ତର୍ଜଲାନି ଵେଶ୍ମାନି ମଣିସୋପାନଵନ୍ତି ଚ । ରତ୍ନଜାଲଗଵାକ୍ଷାଣି ଆସନ୍ନୋପଵନାନି ଚ ।। ୯୧.

ସେ ସହରରେ ଚଉଡ଼ା ରାସ୍ତା, ସୁନାର ପାଳେସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା; ଗୃହମାନେ ଭିତରେ ଜଳାଶୟ ଓ ମଣିର ସିଢ଼ି, ରତ୍ନର ଜାଲି ଦିଆ ଜାଣାଲା, ଏବଂ ନିକଟରେ ଉପବନ ଥିଲା।

ଅସଂଖ୍ଯାତାନି ହର୍ମ୍ଯାଣି ତଥା କନ୍ଯା ଧରାଧରେ । ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କନ୍ଯାନାମାନି ଶୋଭନେ ।। ୯୧.

ପାହାଡ଼ରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଅଟାଳିକା ଓ କନ୍ୟାମାନେ ଥିଲେ। ଶୋଭାବନ୍ତି, ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରଧାନ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ନାମ ତୁମକୁ କହିବି।

ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭା ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିଃ ସୂର୍ଯକାନ୍ତିସ୍ତଥାଽପରା । ଗମ୍ଭୀରା ଚାରୁକେଶୀ ଚ ସୁଜାତା ମୁଞ୍ଜକେଶିନୀ ।। ୯୧.

ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତି, ଗମ୍ଭୀରା, ଚାରୁକେଶୀ, ସୁଜାତା ଓ ମୁଞ୍ଜକେଶିନୀ — ଏହି ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ଥିଲେ।

ଘୃତାଚୀ ଚୋର୍ଵଶୀ ଚାନ୍ଯା ଶଶିନୀ ଶୀଲମଣ୍ଡିତା । ଚାରୁକନ୍ଯା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ଧନ୍ଯା ପୀନପଯୋଧରା ।। ୯୧.

ଘୃତାଚୀ, ଉର୍ବଶୀ, ଶଶିନୀ (ଶୀଳରେ ଶୋଭିତ), ଚାରୁକନ୍ୟା, ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ଧନ୍ୟା ଓ ପୀନପୟୋଧରା — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ।

ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଗିରିସୁତା ତଥା ସୂର୍ଯପ୍ରଭାଽମୃତା । ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭା ଚାରୁମୁଖୀ ଶିଵଦୂତୀ ଵିଭାଵରୀ ।। ୯୧.

ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା, ଅମୃତା, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ଚାରୁମୁଖୀ, ଶିବଦୂତୀ ଓ ବିଭାବରୀ — ଏହି ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ଚୈଵ ଜଯନ୍ତୀ ଚାପରାଜିତା । ଏତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ଶତଶଃ କନ୍ଯାସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପୁରୋତ୍ତମେ ।। ୯୧.

ଜୟା, ବିଜୟା, ଜୟନ୍ତୀ, ଅପରାଜିତା ଓ ଅନେକ ଶତ କନ୍ୟାମାନେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରରେ ଥିଲେ।

ଦେଵ୍ଯା ଅନୁଚରାଃ ସର୍ଵାଃ ପାଶାଙ୍କୁଶଧରାଃ ଶୁଭାଃ । ତାଭିଃ ପରିଵୃତା ଦେଵୀ ସିଂହାସନଗତା ଶୁଭା ।। ୯୧.

ଦେବୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହଚରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରିଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେବୀ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।

ସୁସିତୈଶ୍ଚାମରୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵୀଜ୍ଯମାନା ଵିଲାସିନୀ । କୌମାରଂ ଵ୍ରତମାସ୍ଥାଯ ତପଃ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତା ।। ୯୧.

ଶୁଭ୍ର ଚାମର ଧରିଥିବା ଜନନୀମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପଙ୍ଖା ଝାଲୁଥିଲେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବୀ କୌମାର୍ୟ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ।

ଯୌଵନସ୍ଥା ମହାଭାଗା ପୀନଵୃତ୍ତପଯୋଧରା । ଚମ୍ପକାଶୋକପୁନ୍ନାଗନାଗକେସରଦାମଭିଃ ।। ୯୧.

ଯୁବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ, ଅତି ଭାଗ୍ୟବତୀ ଏବଂ ଭଲ ଭାବରେ ଉତ୍ତଳ ଅଂଶ ଥିବା, ସେ ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ ଓ ନାଗ କେସର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ହେଉଛନ୍ତି।

ସର୍ଵାଙ୍ଗେଷ୍ଵର୍ଚିତା ଦେଵୀ ଋଷିଦେଵନମସ୍କୃତା । ପୂଜ୍ଯମାନା ଵରସ୍ତ୍ରୀଭିଃ କୁମାରୀଭିଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୯୧.

ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ପୂଜିତ ହେଉଥିବା ଦେବୀ, ଋଷି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଚାରିପାଖରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜନନୀ ଓ କୁମାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ସର୍ଵାଙ୍ଗଭୋଗିନୀ ଦେଵୀ ଯାଵଦାସ୍ତେ ତପୋଽନ୍ଵିତା । ତାଵଦାଗତଵାଂସ୍ତତ୍ର ନାରଦୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ ।। ୯୧.

ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଦେବୀ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଇ ରହିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ନାରଦ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସା ଦେଵୀ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଂ ତପୋଧନମ୍ । ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭାମୁଵାଚେଦମାସନଂ ଦୀଯତାମିତି । ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ମୈ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍ ।। ୯୧.

ହଠାତ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ତପସ୍ୱୀ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ଭିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏକ ଆସନ ଦିଅ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ପାଦ ଧୋଇବା ଓ ଚମନ କରିବା ପାଇଁ ପାଣି ଆଣ।'

ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଦେଵ୍ଯା କନ୍ଯା ଵିଦ୍ଯୁପ୍ରଭା ଶୁଭା । ଆସନଂ ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ନାରଦାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ।। ୯୧.

ଦେବୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ଶୁଭା କୁମାରୀ ଭିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା ନାରଦଙ୍କୁ ଆସନ, ପାଦ ଧୋଇବା ପାଣି ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

ତତଃ କୃତାସନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣତଂ ନାରଦଂ ମୁନିମ୍ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଦେଵୀ ହର୍ଷେଣ ମହତାଽନ୍ଵିତା ।। ୯୧.

ନାରଦ ମୁନି ଆସନରେ ବସି, ନମ୍ରତା ସହିତ ଦେଖିବା ପରେ, ଦେବୀ ବଡ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ସ୍ଵାଗତଂ ଭୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କସ୍ମାଲ୍ଲୋକାଦିହାଗତଃ । କିଂ କାର୍ଯଂ ଵଦ ତେ କୃତ୍ଯଂ ମା ତେ କାଲାତ୍ଯଯୋ ଭଵେତ୍ ।। ୯୧.

'ସ୍ବାଗତ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! କେଉଁ କାରଣରେ ତୁମେ ତୁମ ଲୋକରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କଣ କାମ ଅଛି, କହ; ତୁମର ସମୟ ନଷ୍ଟ ହେଉ ନାହିଁ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଦେଵ୍ଯା ନାରଦଃ ପ୍ରାହ ଲୋକଵିତ୍ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦିନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତସ୍ମାଦ୍ ରୌଦ୍ରମଥାଚଲମ୍ ।। ୯୧.

ଦେବୀଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଲୋକବିଦ୍ ନାରଦ କହିଲେ: 'ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ, ସେଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼କୁ ଆସିଛି।'

ତତସ୍ତ୍ଵାମିହ ଦେଵେଶି ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଭ୍ଯାଗତଃ ଶୁଭେ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତାଂ ଦେଵୀମନ୍ଵଵେକ୍ଷତ ।। ୯୧.

'ଏହିପରି, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଶୁଭା।' ଏପରି କହି, ମହାନ୍ତ ମୁନି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ଦେଵେଶି ଵିସ୍ମିତୋ ନାରଦୋଽଭଵତ୍ । ଅହୋ ରୂପମହୋ କାନ୍ତିରହୋ ଧୈର୍ଯମହୋ ଵଯଃ ।। ୯୧.

ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖି, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବୀ, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ: 'ଆହା, କେତେ ରୂପ! ଆହା, କେତେ ଚମକ! ଆହା, କେତେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ! ଆହା, କେତେ ଯୁବାବସ୍ଥା!'

ଅହୋ ନିଷ୍କାମତା ଦେଵ୍ଯା ଇତି ଖେଦମୁପାଯଯୌ । ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧାନାଂ ଯକ୍ଷକିନ୍ନରରକ୍ଷସାମ୍ ।। ୯୧.

'ଆହା, ଦେବୀଙ୍କ ନିଷ୍କାମତା!' ଏପରି ଭାବି, ତାଙ୍କ ମନରେ ଅସ୍ୱସ୍ଥତା ଆସିଲା, କାରଣ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ—

ନ ରୂପମୀଦୃଶଂ କ୍ଵାପି ସ୍ତ୍ରୀଷ୍ଵନ୍ଯାସୁ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ନାରଦୋ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତଃ ।। ୯୧.

ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନନୀ ମଧ୍ୟ ଏପରି ରୂପ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବି, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵୀଂ ଵରଦାମୁତ୍ପପାତ ନଭସ୍ତଲମ୍ । ଗତଶ୍ଚ ତ୍ତ୍ଵରଯା ଯୁକ୍ତଃ ପୁରୀଂ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରପାଲିତାମ୍ ।। ୯୧.

ବରଦାନ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନାରଦ ଆକାଶକୁ ଉଡିଗଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଦୈତ୍ୟରାଜ ଶାସିତ ସହରକୁ ଗଲେ।

ମହିଷାଖ୍ଯେନ ଭୂତେଶି ସମୁଦ୍ରାନ୍ତଃସ୍ଥିତାଂ ପୁରୀମ୍ । ତତ୍ରାସସାଦ ଭଗଵାନସୁରଂ ମହିଷାକୃତିମ୍ ।। ୯୧.

ଭୂମିର ଦେବୀ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଥିବା ମହିଷା ନାମକ ସହରରେ, ସେଠାରେ ଭଗବାନ ଏକ ମହିଷ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଅସୁରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲବ୍ଧଵରଂ ଵୀରଂ ଦେଵସୈନ୍ଯାନ୍ତକଂ ମହତ୍ । ସ ତେନ ପୂଜିତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତଦା ଲୋକଚରୋ ମୁନିଃ ।। ୯୧.

ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବସେନାକୁ ନାଶ କରିଥିବା ଏହି ବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା ମୁନି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିତ ହେଲେ।

ପ୍ରୀତାତ୍ମା ନାରଦସ୍ତସ୍ମୈ ଦେଵ୍ଯା ରୂପମନୁତ୍ତମମ୍ । ଆଚଚକ୍ଷେ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଯଦ୍ ଦୃଷ୍ଟଂ ଦେଵତାପୁରେ ।। ୯୧.

ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ, ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କ ଅତିଶୟ ରୂପକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହରରେ ଦେଖିଥିଲେ।

ନାରଦ ଉଵାଚ । ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵେକଂ କନ୍ଯାରତ୍ନଂ ସମାହିତଃ । ଯେନ ଲବ୍ଧଂ ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵରଦାନାଚ୍ଚରାଚରମ୍ ।। ୯୧.

ନାରଦ କହିଲେ: 'ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର, ଏକ କୁମାରୀ ରତ୍ନ ବିଷୟରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ ବରଦାନରେ ପାଇଛନ୍ତି।'

ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦହଂ ଦୈତ୍ଯ ମନ୍ଦରାଦ୍ରିମୁପାଗତଃ । ତତ୍ର ଦେଵୀପୁରଂ ଦୃଷ୍ଟଂ କୁମାରୀଶତସଙ୍କୁଲମ୍ ।। ୯୧.

'ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ମୁଁ ଦୈତ୍ୟ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଆସିଛି; ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କ ସହର ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶତାଧିକ କୁମାରୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି।'