ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଯା ସାଽଽଦୌ ଵର୍ଦ୍ଧିତା ସୃଷ୍ଟିର୍ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ । ତଯା ତୁଲ୍ଯାଂ ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରେ ତସ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାଃ ପିତାମହଃ ।। ୯୦.

ଯେଉଁ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପିତାମହ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମାନ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ ।

ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଜଯସ୍ଵ ସତ୍ଯସଂଭୂତେ ଧ୍ରୁଵେ ଦେଵି ଵରାକ୍ଷରେ । ସର୍ଵଗେ ସର୍ଵଜନନି ସର୍ଵଭୂତମହେଶ୍ଵରି ।। ୯୦.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ତୁମେ ବିଜୟୀ ହେଉ, ସତ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଧ୍ରୁବ ଦେବୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅକ୍ଷର । ସମସ୍ତଠିରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମହାଦେବୀ ।'

ସର୍ଵଜ୍ଞେ ତ୍ଵଂ ଵରାରୋହେ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯିନୀ । ସିଦ୍ଧିବୁଦ୍ଧିକରୀ ଦେଵି ପ୍ରସୂତିଃ ପରମେଶ୍ଵରି ।। ୯୦.

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରିଣୀ, ବରାରୋହିଣୀ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା । ସିଦ୍ଧି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ, ପରମେଶ୍ୱରୀ ।

ତ୍ଵଂ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଧା ଦେଵି ତ୍ଵମୁତ୍ପତ୍ତିର୍ଵରାନନେ । ତ୍ଵମୋଙ୍କାରସ୍ଥିତା ଦେଵି ଵେଦୋତ୍ପତ୍ତିସ୍ତ୍ଵମେଵ ଚ ।। ୯୦.

ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ତୁମେ ସ୍ୱଧା, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସମସ୍ତର ଉତ୍ପତ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଦେବୀ। ତୁମେ 'ଓଁ' ଅକ୍ଷରରେ ବସିଛ, ହେ ଦେବୀ, ଏବଂ ବେଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅଟୁଟ।

ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍ । ପଶୂନାଂ ଵୀରୁଧାଂ ଚାପି ତ୍ଵମୁତ୍ପତ୍ତିର୍ଵରାନନେ ।। ୯୦.

ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ପଶୁ ଓ ଗଛପାତର ଉତ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଦେବୀ, ତୁମେ ଅଟୁଟ।

ଵିଦ୍ଯା ଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରୀ ସିଦ୍ଧା ପ୍ରସିଦ୍ଧା ତ୍ଵଂ ସୁରେଶ୍ଵରି । ସର୍ଵଜ୍ଞା ତ୍ଵଂ ଵରାରୋହେ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯିନୀ ।। ୯୦.

ତୁମେ ଜ୍ଞାନ, ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ନାୟିକା, ସଫଳ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହେ ଦେବତାଙ୍କର ରାଣୀ। ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଛ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଦେବୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସଫଳତା ଦେଇଥିବା।

ସର୍ଵଗା ଗତସଂଦେହା ସର୍ଵଶତ୍ରୁନିବର୍ହିଣୀ । ସର୍ଵଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରୀ ଦେଵୀ ନମସ୍ତେ ସ୍ଵସ୍ତିକାରିଣି ।। ୯୦.

ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ଅଛ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂର କରିଥିବା। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଦେବୀ। ହେ ଶୁଭ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।

ଋତୁସ୍ନାତାଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଵରାନନେ । ତସ୍ଯାଵଶ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ ସୃଷ୍ଟିସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରି । ସ୍ଵରୂପା ଵିଜଯା ଭଦ୍ରା ସର୍ଵଶତ୍ରୁପ୍ରମୋହିନି ।। ୯୦.

ଯେଉଁଜଣେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଋତୁସ୍ନାନ କରିଥିବା ଜନନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପ୍ରଜା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମର କୃପାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ। ଓ ପ୍ରଜାର ରାଣୀ, ସେ ନିଜ ରୂପରେ ଥିବେ, ଜୟୀ, ଶୁଭ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବେ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଯା ମନ୍ଦରଗତା ଦେଵୀ ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵୀ । ରାଜସୀ ପରମା ଶକ୍ତିଃ କୌମାରଵ୍ରତଧାରିଣୀ ।। ୯୧.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଯିଏ ମନ୍ଦାର ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇଥିଲେ, ତାପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ, ସେ ଦେବୀ ଅତିଶୟ ରାଜଶ୍ରୀ, ଏବଂ କୌମାର୍ୟ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସୈକାକିନୀ ତପସ୍ତେପେ ଵିଶାଲାଯାଂ ତୁ ଶୋଭନେ । ତସ୍ଯାସ୍ତପନ୍ତ୍ଯାଃ କାଲେନ ମହତା କ୍ଷୁଭିତଂ ମନଃ ।। ୯୧.

ସେ ଏକା ଭାବରେ ବିଶାଳାରେ ତାପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଓ ଶୋଭାବନ୍ତି, ତାପସ୍ୟା କରିବା ସମୟରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ମନ ଭଳି ଉତ୍ତେଜିତ ହେଇଗଲା।

ତସ୍ମାତ୍ କ୍ଷୋଭାତ୍ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁଃ କୁମାର୍ଯଃ ସୌମ୍ଯଲୋଚନାଃ । ନୀଲକୁଞ୍ଚିତକେଶାନ୍ତା ବିମ୍ବୋଷ୍ଠାଯତଲୋଚନାଃ । ନିତମ୍ବରଶନୋଦ୍ଦାମା ନୂପୁରାଢ୍ଯାଃ ସୁଵର୍ଚସଃ ।। ୯୧.

ସେ ଉତ୍ତେଜନାରୁ ମୃଦୁ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୁମାରୀମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ତାଙ୍କର କଳା ଏବଂ ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ, ଲାଲ ଓଠ, ଚଉଡ଼ା ଆଖି, ନିତମ୍ବରେ ଶୋଭାମୟ ପୋଶାକ ଓ କମରବନ୍ଧ, ଚଉଡ଼ା ନୂପୁର, ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପ ଥିଲା।

ଏଵଂଵିଧାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଦେଵ୍ଯା କ୍ଷୋଭିତେ ମନସି ଦ୍ରୁତମ୍ । ଉତ୍ତସ୍ଥୁଃ ଶତସାହସ୍ତ୍ରାଃ କୋଟିଶୋ ଵିଵିଧାନନାଃ ।। ୯୧.

ଦେବୀଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବା ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ମୁହଁ ଥିବା ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ନାରୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଆସିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମାର୍ଯଃ ସା ଦେଵୀ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଗିରୌ ଶୁଭା । ତପସା ନିର୍ମମେ ଦେଵୀ ପୁରଂ ହର୍ମ୍ଯଶତାକୁଲମ୍ ।। ୯୧.

ସେଇ ପାହାଡ଼ରେ ଅନେକ କୁମାରୀମାନେ ଦେଖି, ଶୁଭା ଦେବୀ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଶତ-ଶତ ଅଟାଳିକା ଥିବା ଏକ ସହର ତିଆରି କଲେ।

ଵିଶାଲରଥ୍ଯଂ ସୌଵର୍ଣପ୍ରାସାଦୈରୁପଶୋଭିତମ୍ । ଅନ୍ତର୍ଜଲାନି ଵେଶ୍ମାନି ମଣିସୋପାନଵନ୍ତି ଚ । ରତ୍ନଜାଲଗଵାକ୍ଷାଣି ଆସନ୍ନୋପଵନାନି ଚ ।। ୯୧.

ସେ ସହରରେ ଚଉଡ଼ା ରାସ୍ତା, ସୁନାର ପାଳେସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା; ଗୃହମାନେ ଭିତରେ ଜଳାଶୟ ଓ ମଣିର ସିଢ଼ି, ରତ୍ନର ଜାଲି ଦିଆ ଜାଣାଲା, ଏବଂ ନିକଟରେ ଉପବନ ଥିଲା।

ଅସଂଖ୍ଯାତାନି ହର୍ମ୍ଯାଣି ତଥା କନ୍ଯା ଧରାଧରେ । ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କନ୍ଯାନାମାନି ଶୋଭନେ ।। ୯୧.

ପାହାଡ଼ରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଅଟାଳିକା ଓ କନ୍ୟାମାନେ ଥିଲେ। ଶୋଭାବନ୍ତି, ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରଧାନ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ନାମ ତୁମକୁ କହିବି।

ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭା ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିଃ ସୂର୍ଯକାନ୍ତିସ୍ତଥାଽପରା । ଗମ୍ଭୀରା ଚାରୁକେଶୀ ଚ ସୁଜାତା ମୁଞ୍ଜକେଶିନୀ ।। ୯୧.

ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତି, ଗମ୍ଭୀରା, ଚାରୁକେଶୀ, ସୁଜାତା ଓ ମୁଞ୍ଜକେଶିନୀ — ଏହି ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ଥିଲେ।

ଘୃତାଚୀ ଚୋର୍ଵଶୀ ଚାନ୍ଯା ଶଶିନୀ ଶୀଲମଣ୍ଡିତା । ଚାରୁକନ୍ଯା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ଧନ୍ଯା ପୀନପଯୋଧରା ।। ୯୧.

ଘୃତାଚୀ, ଉର୍ବଶୀ, ଶଶିନୀ (ଶୀଳରେ ଶୋଭିତ), ଚାରୁକନ୍ୟା, ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ଧନ୍ୟା ଓ ପୀନପୟୋଧରା — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ।

ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଗିରିସୁତା ତଥା ସୂର୍ଯପ୍ରଭାଽମୃତା । ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭା ଚାରୁମୁଖୀ ଶିଵଦୂତୀ ଵିଭାଵରୀ ।। ୯୧.

ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା, ଅମୃତା, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ଚାରୁମୁଖୀ, ଶିବଦୂତୀ ଓ ବିଭାବରୀ — ଏହି ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ଚୈଵ ଜଯନ୍ତୀ ଚାପରାଜିତା । ଏତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ଶତଶଃ କନ୍ଯାସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପୁରୋତ୍ତମେ ।। ୯୧.

ଜୟା, ବିଜୟା, ଜୟନ୍ତୀ, ଅପରାଜିତା ଓ ଅନେକ ଶତ କନ୍ୟାମାନେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରରେ ଥିଲେ।

ଦେଵ୍ଯା ଅନୁଚରାଃ ସର୍ଵାଃ ପାଶାଙ୍କୁଶଧରାଃ ଶୁଭାଃ । ତାଭିଃ ପରିଵୃତା ଦେଵୀ ସିଂହାସନଗତା ଶୁଭା ।। ୯୧.

ଦେବୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହଚରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରିଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେବୀ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।

ସୁସିତୈଶ୍ଚାମରୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵୀଜ୍ଯମାନା ଵିଲାସିନୀ । କୌମାରଂ ଵ୍ରତମାସ୍ଥାଯ ତପଃ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତା ।। ୯୧.

ଶୁଭ୍ର ଚାମର ଧରିଥିବା ଜନନୀମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପଙ୍ଖା ଝାଲୁଥିଲେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବୀ କୌମାର୍ୟ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ।

ଯୌଵନସ୍ଥା ମହାଭାଗା ପୀନଵୃତ୍ତପଯୋଧରା । ଚମ୍ପକାଶୋକପୁନ୍ନାଗନାଗକେସରଦାମଭିଃ ।। ୯୧.

ଯୁବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ, ଅତି ଭାଗ୍ୟବତୀ ଏବଂ ଭଲ ଭାବରେ ଉତ୍ତଳ ଅଂଶ ଥିବା, ସେ ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ ଓ ନାଗ କେସର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ହେଉଛନ୍ତି।

ସର୍ଵାଙ୍ଗେଷ୍ଵର୍ଚିତା ଦେଵୀ ଋଷିଦେଵନମସ୍କୃତା । ପୂଜ୍ଯମାନା ଵରସ୍ତ୍ରୀଭିଃ କୁମାରୀଭିଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୯୧.

ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ପୂଜିତ ହେଉଥିବା ଦେବୀ, ଋଷି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଚାରିପାଖରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜନନୀ ଓ କୁମାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ସର୍ଵାଙ୍ଗଭୋଗିନୀ ଦେଵୀ ଯାଵଦାସ୍ତେ ତପୋଽନ୍ଵିତା । ତାଵଦାଗତଵାଂସ୍ତତ୍ର ନାରଦୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ ।। ୯୧.

ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଦେବୀ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଇ ରହିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ନାରଦ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସା ଦେଵୀ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଂ ତପୋଧନମ୍ । ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭାମୁଵାଚେଦମାସନଂ ଦୀଯତାମିତି । ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ମୈ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍ ।। ୯୧.

ହଠାତ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ତପସ୍ୱୀ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ଭିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏକ ଆସନ ଦିଅ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ପାଦ ଧୋଇବା ଓ ଚମନ କରିବା ପାଇଁ ପାଣି ଆଣ।'

ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଦେଵ୍ଯା କନ୍ଯା ଵିଦ୍ଯୁପ୍ରଭା ଶୁଭା । ଆସନଂ ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ନାରଦାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ।। ୯୧.

ଦେବୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ଶୁଭା କୁମାରୀ ଭିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା ନାରଦଙ୍କୁ ଆସନ, ପାଦ ଧୋଇବା ପାଣି ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

ତତଃ କୃତାସନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣତଂ ନାରଦଂ ମୁନିମ୍ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଦେଵୀ ହର୍ଷେଣ ମହତାଽନ୍ଵିତା ।। ୯୧.

ନାରଦ ମୁନି ଆସନରେ ବସି, ନମ୍ରତା ସହିତ ଦେଖିବା ପରେ, ଦେବୀ ବଡ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ସ୍ଵାଗତଂ ଭୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କସ୍ମାଲ୍ଲୋକାଦିହାଗତଃ । କିଂ କାର୍ଯଂ ଵଦ ତେ କୃତ୍ଯଂ ମା ତେ କାଲାତ୍ଯଯୋ ଭଵେତ୍ ।। ୯୧.

'ସ୍ବାଗତ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! କେଉଁ କାରଣରେ ତୁମେ ତୁମ ଲୋକରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କଣ କାମ ଅଛି, କହ; ତୁମର ସମୟ ନଷ୍ଟ ହେଉ ନାହିଁ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଦେଵ୍ଯା ନାରଦଃ ପ୍ରାହ ଲୋକଵିତ୍ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦିନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତସ୍ମାଦ୍ ରୌଦ୍ରମଥାଚଲମ୍ ।। ୯୧.

ଦେବୀଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଲୋକବିଦ୍ ନାରଦ କହିଲେ: 'ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ, ସେଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼କୁ ଆସିଛି।'