ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଯାଵଦାସ୍ତେ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵ୍ଯା କ୍ରୀଡନ୍ ଦେଵଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ତାଵଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୈରୁପାଯାତ୍ ସହ ସତ୍ଵରଃ ।। ୮୯.

ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ନିଜେ ଦେବୀ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ଆସିଲେ।

ତମାଗତମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ । ଉଵାଚ ପରମୋ ଦେଵୋ ରୁଦ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମଵ୍ଯମ୍ ।। ୮୯.

ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଯଥାବିଧି ଆଦର କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ରୁଦ୍ର ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।

କିମାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବ୍ରୂହି ମମାଚିରମ୍ । କିଂ ଚ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତା ଆଗତା ମମ ସନ୍ନିଧୌ ।। ୮୯.

ସେ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ? ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହ। ଦେବତାମାନେ ଏତେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ ମୋର ସାମ୍ନାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି?

ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଅସ୍ତ୍ଯନ୍ଧକୋ ମହାଦୈତ୍ଯସ୍ତେନ ସର୍ଵେ ଦିଵୌକସଃ । ଅର୍ଦିତା ମତ୍ସମୀପଂ ତୁ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ମାଂ ଶରଣୈଷିଣଃ ।। ୮୯.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏକ ମହାଦାନବ ଅଛି, ତାଙ୍କ ନାମ ଅନ୍ଧକ; ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି; ଏହା ଜାଣି ସେମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଶରଣ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

ତତଶ୍ଚୈତେ ମଯା ସର୍ଵେ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵା ଭଵଂ ପ୍ରତି । ଗଚ୍ଛାମ ଇତି ଦେଵେଶ ତତସ୍ତ୍ଵେତେ ସମାଗତାଃ ।। ୮୯.

ତେଣୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲି, 'ଚଳ, ଆମେ ଦେବତାଙ୍କ ମାନ୍ୟତା ଦେବାକୁ ଯିବା', ଏହିପରି ସମସ୍ତେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଵୀକ୍ଷାଂ ଚକ୍ରେ ପିନାକିନମ୍ । ନାରାଯଣଂ ଚ ମନସା ସସ୍ମାର ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ତତୋ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।। ୮୯.

ଏଭଳି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ପିନାକଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ମନରେ ପରମେଶ୍ୱର ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ତାପରେ ଦେବତା ନାରାୟଣ ଦୁଇଝଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।

ତତସ୍ତ୍ଵେକୀଗତାସ୍ତେ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ । ପରସ୍ପରଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵୀକ୍ଷାଂ ଚକ୍ରୁର୍ମୁଦାଯୁତାଃ ।। ୮୯.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର, ଏକଠା ହୋଇ, ପ୍ରେମରେ ପରସ୍ପରକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।

ତତସ୍ତେଷାଂ ତ୍ରିଧା ଦୃଷ୍ଟିର୍ଭୂତ୍ଵୈକା ସମଜାଯତ । ତସ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନା କୁମାରୀ ଦିଵ୍ଯରୂପିଣୀ ।। ୮୯.

ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ତିନିଭାଗ ହୋଇ, ଏକ ଦୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଇ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରୂପବାନ୍ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଶ୍ଯାମା ନୀଲକୁଞ୍ଚିତମୂର୍ଦ୍ଧଜା । ସୁନାସା ସୁଲଲାଟାନ୍ତା ସୁଵକ୍ତ୍ରା ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ।। ୮୯.

ସେ କନ୍ୟା ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ନୀଳ ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ, ସୁନାସିକା, ସୁନ୍ଦର କପାଳ, ମଧୁର ମୁହଁ ଓ ଭଲ ଗଠିତ ଦେହ ଥିଲେ।

ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରା ଯଦଗ୍ନିଜିହ୍ଵଂ ତୁ ଲକ୍ଷଣଂ ପରିଭାଷିତମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵମେକତଃ ସଂସ୍ଥଂ କନ୍ଯାଯାଂ ସଂପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୮୯.

ତ୍ୱଷ୍ଟା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ବାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତେ ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏକାଠି ଦେଖାଗଲା।

ଅଥ ତାଂ ଦୃଶ୍ଯ କନ୍ଯାଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ । ଊଚୁଃ କାଽସି ଶୁଭେ ବ୍ରୂହି କିଂ ଵା କାର୍ଯଂ ଵିପଶ୍ଚିତମ୍ ।। ୮୯.

ତାକୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, 'ଶୁଭେ, ତୁମେ କିଏ? ବୁଦ୍ଧିମତୀ, କଣ କାମରେ ଆସିଛ?'

ତ୍ରିଵର୍ଣା ଚ କୁମାରୀ ସା କୃଷ୍ଣଶୁକ୍ଲା ଚ ପୀତିକା । ଉଵାଚ ଭଵତାଂ ଦୃଷ୍ଟେର୍ଯୋଗାଜ୍ଜାତାଽସ୍ମି ସତ୍ତମାଃ । କିଂ ମାଂ ନ ଵେତ୍ଥ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ସ୍ଵଶକ୍ତିଂ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ ।। ୮୯.

ସେ କନ୍ୟା ତିନି ରଙ୍ଗର—କଳା, ଧଳା ଓ ହଳଦିଆ। ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ଏକତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ହେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟମାନେ। ତୁମେ ମୋତେ, ଶୁଭ ନିତମ୍ବିନୀ, ନିଜର ଶକ୍ତି, ପରମେଶ୍ୱରୀ ବୋଲି ଚିହ୍ନିପାରୁନାହଁ?'

ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ତେ ଚ ତସ୍ଯାସ୍ତୁଷ୍ଟା ଵରଂ ଦଦୁଃ । ନାମ୍ନାଽସି ତ୍ରିକଲା ଦେଵୀ ପାହି ଵିଶ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵଦା ।। ୮୯.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, 'ତୁମେ ତିନି କାଳର ଦେବୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ, ସଦା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କର।'

ଅପରାଣ୍ଯପି ନାମାନି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଵାନଘେ । ଗୁଣୋତ୍ଥାନି ମହାଭାଗେ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରାଣି ଚ ।। ୮୯.

'ହେ ପାପହୀନେ, ତୁମର ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାମ ମଧ୍ୟ ହେବ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ସେସବୁ ନାମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦେବ।'

ଅନ୍ଯଚ୍ଚ କାରଣଂ ଦେଵି ତ୍ରିଵର୍ଣାଽସି ଵରାନନେ । ମୂର୍ତିତ୍ରଯଂ ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଣୈଃ କୁରୁ ଦେଵି ସ୍ଵକଂ ଦ୍ରୁତମ୍ ।। ୮୯.

'ଏହା ସହିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ଦେବୀ, ତୁମେ ତିନି ରଙ୍ଗର ଥିବାର ଆଉ ଏକ କାରଣ—ତୁମର ତିନି ରୂପ ଓ ତିନି ରଙ୍ଗ ସହିତ ତୁମ ଏହି ତିନି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଖାଇଦିଅ।'

ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଦେଵୈରକରୋତ୍ ତ୍ରିଵିଧାଂ ତନୁମ୍ । ସିତାଂ ରକ୍ତାଂ ତଥା କୃଷ୍ଣାଂ ତ୍ରିମୂର୍ତିତ୍ଵଂ ଜଗାମ ହ ।। ୮୯.

ଦେବତାମାନେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଦେବୀ ଧଳା, ଲାଲ ଓ କଳା—ଏହି ତିନି ରଙ୍ଗର ତିନିଟି ଶରୀର ଧାରଣ କଲେ ଓ ତିନି ମୂର୍ତ୍ତି ହେଲେ।

ଯା ସା ବ୍ରାହ୍ମୀ ଶୁଭା ମୂର୍ତ୍ତିସ୍ତଯା ସୃଜତି ଵୈ ପ୍ରଜାଃ । ସୌମ୍ଯରୂପେଣ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ବ୍ରହ୍ମସୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଧାନତଃ ।। ୮୯.

ଯିଏ ଶୁଭ ବ୍ରାହ୍ମୀ ରୂପ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେ ମଧୁର ରୂପ ଓ ଶୁଭ ନିତମ୍ବିନୀ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

ଯା ସା ରକ୍ତେନ ଵର୍ଣେନ ସୁରୂପା ତନୁମଧ୍ଯମା । ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଧରା ଦେଵୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ସା କଲା ସ୍ମୃତା । ସା ପାତି ସକଲଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁମାଯେତି କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ ।। ୮୯.

ଯିଏ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁସଂଖ୍ୟାତ କଟି ଥିବା, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀ, ସେ ବୈଷ୍ଣବୀ ରୂପ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ସେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଓ ବିଷ୍ଣୁମାୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯା ସା କୃଷ୍ଣେନ ଵର୍ଣେନ ରୌଦ୍ରୀ ମୂର୍ତ୍ତିସ୍ତ୍ରିଶୂଲିନୀ । ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲିନୀ ଦେଵୀ ସା ସଂହରତି ଵୈ ଜଗତ୍ ।। ୮୯.

ଯିଏ କଳା ରଙ୍ଗର, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ରୌଦ୍ର ରୂପ, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ଓ ବଡ଼ ଦାଢ଼ି ଥିବା ଦେବୀ, ସେ ରୌଦ୍ରୀ ରୂପ ଅଟୁଟ ରହି, ସେଇ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନାଶ କରନ୍ତି।

ଯା ସୃଷ୍ଟିର୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦେଵୀ ଶ୍ଵେତଵର୍ଣା ଵିଭାଵରୀ । ସା କୁମାରୀ ମହାଭାଗା ଵିପୁଲାବ୍ଜଦଲେକ୍ଷଣା । ସଦ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ ।। ୮୯.

ଯିଏ ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି, ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ କନ୍ୟା, ବଡ଼ କମଳ ପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ସାଽନ୍ତର୍ହିତା ଯଯୌ ଦେଵୀ ଵରଦା ଶ୍ଵେତପର୍ଵତମ୍ । ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ମହତ୍ ତୀଵ୍ରଂ ସର୍ଵଗତ୍ଵମଭୀପ୍ସତୀ ।। ୮୯.

ସେ ଦେବୀ, ଆଶୀର୍ବାଦଦାତ୍ରୀ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଧଳା ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି ହେବା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ।

ଯା ଵୈଷ୍ଣଵୀ କୁମାରୀ ତୁ ସାପ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ କେଶଵମ୍ । ମନ୍ଦରାଦ୍ରିଂ ଯଯୌ ତପ୍ତୁଂ ତପଃ ପରମଦୁଶ୍ଚରମ୍ ।। ୮୯.

ବୈଷ୍ଣବୀ କନ୍ୟା କେଶବଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ଓ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଯା ସା କୃଷ୍ଣା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ରୌଦ୍ରୀ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲିନୀ । ସା ନୀଲପର୍ଵତଵରଂ ତପଶ୍ଚର୍ତୁଂ ଯଯୌ ଶୁଭା ।। ୮୯.

ଯିଏ କଳା, ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ରୌଦ୍ରୀ ଓ ବଡ଼ ଦାଢ଼ି ଥିବା ଦେବୀ, ସେ ଶୁଭ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଉତ୍ତମ ନୀଳ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ।

ଅଥ କାଲେନ ମହତା ପ୍ରଜାଃ ସ୍ତ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଆରବ୍ଧଵାନ୍ ତଦା ତସ୍ଯ ଵଵୃଧେ ସୃଜତୋ ବଲମ୍ ।। ୮୯.

ଏହାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଲା।

ଯଦା ନ ଵଵୃଧେ ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସୀ ପ୍ରଜା । ତଦା ଦଧ୍ଯୌ କିମେତନ୍ମେ ନ ତଥା ଵର୍ଦ୍ଧତେ ପ୍ରଜା ।। ୮୯.

ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ ପ୍ରଜା ବଢ଼ିଲା ନାହିଁ, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ମୋର ପ୍ରଜା କାହିଁକି ଭଳିଭାବେ ବଢ଼ୁନାହିଁ?'

ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ହୃଦା ଦଧ୍ଯୌ ଯୋଗାଭ୍ଯାସେନ ସୁଵ୍ରତେ । ଚିନ୍ତଯନ୍ ବୁବୁଧେ ଦେଵସ୍ତାଂ କନ୍ଯାଂ ଶ୍ଵେତପର୍ଵତେ । ତପଶ୍ଚରନ୍ତୀଂ ସୁମହତ୍ ତପସା ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷାମ୍ ।। ୮୯.

ତାପରେ, ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ରବତୀ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିଲେ । ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତା କରି, ଦେବତା ବୁଝିଲେ ଯେ ସେ କନ୍ୟା ଶ୍ୱେତପର୍ବତରେ ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ତପସ୍ୟାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି ।

ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଯଯୌ ତତ୍ର ଯତ୍ର ସା କମଲେକ୍ଷଣା । ତପଶ୍ଚରତି ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ ।। ୮୯.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏହିଠାରେ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ କମଳନୟନୀ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ ।

ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । କିଂ ତପଃ କ୍ରିଯତେ ଭଦ୍ରେ କାର୍ଯମାଵେକ୍ଷ୍ଯ ଶୋଭତେ । ତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ତେ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଵରଂ କିଂ ତେ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୮୯.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ କଣ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? କୌଣସି କାମ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ । ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ବଡ଼ ନୟନବତୀ, ମୁଁ କଣ ଦେବାକୁ ପାରିବି, କି ବର ଚାହୁଁଛ?'

ସୃଷ୍ଟିରୁଵାଚ । ଭଗଵନ୍ନେକଦେଶସ୍ଥା ନୋତ୍ସହେ ସ୍ଥାତୁମଞ୍ଜସା । ଅତୋଽର୍ଥଂ ତ୍ଵାଂ ଵରଂ ଯାଚେ ସର୍ଵଗତ୍ଵମଭୀପ୍ସତୀ ।। ୮୯.

ସୃଷ୍ଟି କହିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ଏକଠା ରହିବାରେ ମୋତେ ସହଜରେ ରହିବା ହୁଏନା । ଏହି କାରଣରେ, ମୁଁ ତୁମଠୁ ବର ଚାହୁଁଛି — ସମସ୍ତଠିରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।'