ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵୋ ଭାରତଶ୍ଚୈଵ କେତୁମାଲଶ୍ଚ ପଶ୍ଚିମେ । ଉତ୍ତରେ କୁରଵଶ୍ଚୈଵ କୃତପୁଣ୍ଯପ୍ରତିଶ୍ରଯାଃ ।। ୭୫.

ପୂର୍ବକୁ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଓ ଭାରତ, ପଶ୍ଚିମକୁ କେତୁମାଳ, ଉତ୍ତରକୁ କୁରୁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବାମାନେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।

କର୍ଣିକା ତସ୍ଯ ପଦ୍ମସ୍ଯ ସମନ୍ତାତ୍ ପରିମଣ୍ଡଲା । ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ତ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ପ୍ରମାଣତଃ ।। ୭୫.

ସେଇ ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଲାକାର ଏବଂ ଏହାର ଆକାର ହଜାର ହଜାର ଯୋଜନା।

ତସ୍ଯ କେସରଜାଲାନି ନଵଷଟ୍ ଚ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ । ଚତୁରଶୀତିରୁତ୍ସେଧୋ ଵିଵରାନ୍ତରଗୋଚରାଃ ।। ୭୫.

ଏହାର କେଶର ଜାଲା ନଅ ଓ ଛଅ ଥାଏ, ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଚଉଉଁଠି ଯୋଜନା, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ।

ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚାପି ସହସ୍ତ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ପ୍ରମାଣତଃ । ତସ୍ଯ କେସରଜାଲାନି ଵିକୀର୍ଣାନି ସମନ୍ତତଃ ।। ୭୫.

ଏହାର କେଶର ଜାଲା ତିରିଶି ହଜାର ଯୋଜନା ଆକାରର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ।

ଶତସାହସ୍ତ୍ରମାଯାମମଶୀତିଃ ପୃଥୁଲାନି ଚ । ଚତ୍ଵାରି ତତ୍ର ପର୍ଣାନି ଯୋଜନାନାଂ ଚତୁର୍ଦଶ ।। ୭୫.

ଏହାର ଲମ୍ବ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା, ପ୍ରସ୍ଥ ଅସୀ ଯୋଜନା। ସେଠାରେ ଚାରିଟି ପତ୍ର ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଚୌଦ ଯୋଜନା ଆକାରର।

ତତ୍ର ଯା ସା ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ କର୍ଣିକେତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତା । ତାଂ ଵର୍ଣ୍ଯମାନାମେକାଗ୍ର୍ଯାତ୍ ସମାସେନ ନିବୋଧତ । ମଣିପର୍ଣଶତୈଶ୍ଚିତ୍ରାଂ ନାନାଵର୍ଣପ୍ରଭାସିତାମ୍ ।। ୭୫.

ସେଠାରେ ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ 'କର୍ଣ୍ଣିକା' ବୋଲି କହିଥିଲି, ଏବେ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ। ଏହି କର୍ଣ୍ଣିକା ଶତଶଃ ମାଣିକ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛି।

ଅନେକପର୍ଣନିଚଯଂ ସୌଵର୍ଣମରୁଣପ୍ରଭମ୍ । କାନ୍ତଂ ସହସ୍ତ୍ରପର୍ଵାଣଂ ସହସ୍ତ୍ରୋଦରକନ୍ଦରମ୍ । ସହସ୍ତ୍ରଶତପତ୍ରଂ ଚ ଵୃତ୍ତମେକଂ ନଗୋତ୍ତମମ୍ ।। ୭୫.

ଏହି କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ଅନେକ ପାତ୍ର ଗୁଛ ରହିଛି, ସୁନା ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାମୟ, ଶୂଭ୍ର ଓ ଶହସ୍ର ଖଣ୍ଡ ଥିବା, ଶହସ୍ର ଗୁହା ଓ ଶହସ୍ର ଶତ ପାତ୍ର ଥିବା ଏକ ଗୋଳ ଉଚ୍ଚତମ ପାହାଡ଼।

ମଣିରତ୍ନାର୍ପିତଶ୍ଵଭ୍ରୈର୍ମଣିଭିଶ୍ଚିତ୍ରଵେଦିକମ୍ । ସୁଵର୍ଣମଣିଚିତ୍ରାଙ୍ଗୈର୍ମଣିଚର୍ଚିତତୋରଣୈଃ ।। ୭୫.

ଏହାର ଗହ୍ୱର ମାଣିକ୍ୟ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭରିଛି, ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକ ମାଣିକ୍ୟରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ସୁନା ଓ ମାଣିକ୍ୟର ଆଭାରେ ଶୋଭିତ, ତଥା ତୋରଣଗୁଡ଼ିକ ମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ।

ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମସଭା ରମ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଜନସଂକୁଲା । ନାମ୍ନା ମନୋଵ୍ରତୀ ନାମ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା ।। ୭୫.

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରମ୍ୟ ସଭା ଅଛି, ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ଋଷିମାନେ ଭିଡ଼ିଛନ୍ତି। ଏହି ସଭାକୁ 'ମନୋବ୍ରତୀ' ବୋଲି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ତତ୍ରେଶାନସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ସହସ୍ତ୍ରାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସଃ । ମହାଵିମାନସଂସ୍ଥସ୍ଯ ମହିମା ଵର୍ତ୍ତତେ ସଦା ।। ୭୫.

ସେଠାରେ ଏଶାନ ଦେବଙ୍କର ମହିମା ସଦା ବ୍ୟାପିତ, ଯିଏ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ବଡ଼ ଦେବ ମହଳରେ ବସିଛନ୍ତି।

ତତ୍ର ସର୍ଵେ ଦେଵଗଣାଶ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । ଇଷ୍ଟ୍ଵା ପୂଜ୍ଯନମସ୍କାରୈରର୍ଚନୀଯମୁପସ୍ଥିତାଃ ।। ୭୫.

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଚାରିମୁହଁ ବିଶ୍ୱପତିଙ୍କୁ ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଉପଚାର, ପୂଜା ଓ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜନ କରନ୍ତି।

ଯୈସ୍ତଦା ଦିହସଂକଲ୍ପୈର୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ମହାତ୍ମଭିଃ । ଚୀର୍ଣଂ ଚାରୁମନୋଭିଶ୍ଚ ସଦାଚାରପଥି ସ୍ଥିତୈଃ ।। ୭୫.

ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦିନ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ସମୟରେ ନିର୍ମଳ ମନ ଓ ନିତ୍ୟ ନୀତିରେ ଅଟୁଟ ଥାଇ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ।

ସମ୍ଯଗିଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତାଃ । ଗୃହାଶ୍ରମପରାସ୍ତତ୍ର ଵିନୀତା ଅତିଥିପ୍ରିଯାଃ ।। ୭୫.

ସେମାନେ ଯଥାଯଥି ପୂଜା କରି, ଭୋଗ ଭୋଗି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥିବା, ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ନମ୍ର ଓ ଅତିଥି ପ୍ରିୟ।

ଗୃହିଣଃ ଶୁକ୍ଲକର୍ମସ୍ଥା ଵିରକ୍ତାଃ କାରଣାତ୍ମକାଃ । ଯମୈର୍ନିଯମଦାନୈଶ୍ଚ ଦୃଢନିର୍ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷାଃ ।। ୭୫.

ଏହି ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିବା, ଅସକ୍ତ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ନିୟମ, ନିୟମିତ ଆଚରଣ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦଗ୍ଧ।

ତେଷାଂ ନିଵସନଂ ଶୁକ୍ଲବ୍ରହ୍ମଲୋକମନିନ୍ଦିତମ୍ । ଉପର୍ଯୁପରି ସର୍ଵାସାଂ ଗତୀନାଂ ପରମା ଗତିଃ । ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ତ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ତୁ କୀର୍ତ୍ତିତମ୍ ।। ୭୫.

ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଶୁଭ୍ର, ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ, ସମସ୍ତ ଗତି ଉପରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି, ଯାହାର ବିସ୍ତାର ଚଉଦ ହଜାର ଯୋଜନ।

ତତୋର୍ଦ୍ଧରୁଚିରେ କୃଷ୍ଣେ ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସି । ମହାଗିରୌ ତତୋ ରମ୍ଯେ ରତ୍ନଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତେ ।। ୭୫.

ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଏକ ଶୁଭ, କଳା ଓ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଚମକୁଥିବା ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ରତ୍ନ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାପାହାଡ଼ ଅଛି।

ନୈକରତ୍ନସମାଵାସେ ମଣିତୋରଣମନ୍ଦିରେ । ମେରୋଃ ସର୍ଵେଷୁ ପାର୍ଶ୍ଵେଷୁ ସମନ୍ତାତ୍ ପରିମଣ୍ଡଲେ ।। ୭୫.

ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଘର, ମାଣିକ୍ୟ ତୋରଣ ଥିବା ମନ୍ଦିର, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ସମସ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଚାରିପଟେ ଘେରି ଅଛି।

ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନସାହସ୍ତ୍ରଂ ଚକ୍ରପାଟୋ ନଗୋତ୍ତମଃ । ଜାରୁଧିଶ୍ଚୈଵ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ଇତ୍ଯେତେ ଉତ୍ତରାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୭୫.

ତିରିଶ ହଜାର ଯୋଜନ ବ୍ୟାସ ଥିବା ଚକ୍ରପାଟ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଏବଂ ଜାରୁଧି ନାମକ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ଏହିମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗର ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼।

ଏତେଷାଂ ଶୈଲମୁଖ୍ଯାନାମୁତ୍ତରେଷୁ ଯଥାକ୍ରମଃ । ସ୍ଥଲୀରନ୍ତରଦ୍ରୋଣ୍ଯଶ୍ଚ ସରାଂସି ଚ ନିବୋଧତ ।। ୭୫.

ଏହି ଉତ୍ତର ଦିଗର ପ୍ରଧାନ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଥିବା ମାଠ, ଭିତର ଗହ୍ୱର ଓ ସରୋବର ମାନେ କେମିତି ଅଛି, ଏବେ ଶୁଣ।

ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣା ଚକ୍ରପାଟୋପନିର୍ଗତା । ସା ତୂଦ୍ର୍ଧ୍ଵଵାହିନୀ ଚାପି ନଦୀ ଭୂମୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ।। ୭୫.

ଚକ୍ରପାଟରୁ ଉତ୍ସରିତ, ଦଶ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ ଥିବା ଏକ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ଉପରକୁ ବହୁଛି ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅଛି।

ସା ପୁର୍ଯାମମରାଵତ୍ଯାଂ କ୍ରମମାଣେନ୍ଦୁରା ପ୍ରଭୌ । ତଯା ତିରସ୍କୃତା ଵାଽପି ସୂର୍ଯେନ୍ଦୁଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଗଣାଃ ।। ୭୫.

ସେଇ ନଦୀ ଅମରାବତୀ ପୁର ମାଧ୍ୟମରେ ବହିଯାଏ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଛି; ଯେତେବେଳେ ଏହି ନଦୀ ଆଡକରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାମାନଙ୍କ ଆଲୋକ ମଧ୍ୟ ଲୁଚିଯାଏ।

ଉଦଯାସ୍ତମିତେ ସନ୍ଧ୍ଯେ ଯେ ସେଵନ୍ତେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ତାନ୍ ତୁଷ୍ଯନ୍ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ସର୍ଵାନଷ୍ଟାଵପ୍ଯଚଲୋତ୍ତମାନ୍ ।। ୭୫.

ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଆଠ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି।

ପରିଭ୍ରମଜ୍ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଯା ସା ରୁଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରମତା ଶୁଭା ।। ୭୫.

ଯେଉଁ ଚମକୁଥିବା ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଆଲୋକ, ତାହାକୁ ରୁଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁଭ ମନେ କରନ୍ତି।

ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ତସ୍ଯୈଵ ମେରୋଃ ପୂର୍ଵେ ତୁ ଦେଶେ ପରମଵର୍ଚସେ । ଚକ୍ରଵାଟପରିକ୍ଷିପ୍ତେ ନାନାଧାତୁଵିରାଜିତେ ।। ୭୬.

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ମେରୁ ପର୍ବତର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସେଠି ପାହାଡ଼ର ଚକ୍ରାକାର ପରିଘରେ ଘେରାଯାଇଛି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁର ଚମକରେ ଭରିଛି।

ତତ୍ର ସର୍ଵାମରପୁରଂ ଚକ୍ରଵାଟସମୁଦ୍ଧତମ୍ । ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ବଲଦୃପ୍ତାନାଂ ଦେଵଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍ । ତତ୍ର ଜାମ୍ବୂନଦମଯଃ ସୁପ୍ରାକାରଃ ସୁତୋରଣଃ ।। ୭୬.

ସେଠି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନଗରୀ ପାହାଡ଼ର ଚକ୍ରାକାର ଘେରାଭିତରେ ଉଠିଛି, ଯାହାକୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେଠି ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଭବ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଅଛି।

ତସ୍ଯାପ୍ଯୁତ୍ତରପୂର୍ଵେ ତୁ ଦେଶେ ପରମଵର୍ଚସେ । ଅଲୋକଜନସଂପୂର୍ଣା ଵିମାନଶତସଂକୁଲା ।। ୭୬.

ସେହି ନଗରୀର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନେକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକ ଏବଂ ଶତଶଃ ବିମାନରେ ଭରିଛି।

ମହାଵାପିସମାଯୁକ୍ତା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଦିତା ଶୁଭା । ଶୋଭିତା ପୁଷ୍ପଶବଲୈଃ ପତାକାଧ୍ଵଜମାଲିନୀ ।। ୭୬.

ସେଠି ବଡ଼ ବଡ଼ ପୋଖରୀ ଅଛି, ସଦା ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ମୟ, ଫୁଲର ଗୁଛ ଓ ପତାକା-ଧ୍ୱଜର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।

ଦେଵୈର୍ଯକ୍ଷୋପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ଋଷିଭିଶ୍ଚ ସୁଶୋଭିତା । ପୁରନ୍ଦରପୁରୀ ରମ୍ଯା ସମୃଦ୍ଧା ତ୍ଵମରାଵତୀ ।। ୭୬.

ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ଅପ୍ସରା ଓ ଋଷିମାନେ ଏହି ନଗରୀକୁ ଅତି ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି। ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ତ ନଗରୀକୁ 'ଅମରାବତୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତସ୍ଯା ମଧ୍ଯେଽମରାଵତ୍ଯା ଵଜ୍ରଵୈଦୂର୍ଯଵେଦିକା । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଗୁଣଵିଖ୍ଯାତା ସୁଧର୍ମା ନାମ ଵୈ ସଭା ।। ୭୬.

ଅମରାବତୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ହୀରା ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ରତ୍ନର ମଞ୍ଚ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ସୁଧର୍ମା' ସଭା ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ।