ଵରାହପୁରାଣମ୍

ପୁରୁଷ ଉଵାଚ । ଯ ଏତେ ଵୈ ଗତାଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁରୁଷା ଦୀପ୍ତତେଜସଃ । ଆଦିତ୍ଯାସ୍ତେ ତ୍ଵରଂ ଯାନ୍ତି ଧ୍ଯାତା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣା ଭଵ ।। ୭୩.

ପୁରୁଷ କହିଲେ: 'ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ପୂର୍ବେ ଚାଲିଗଲେ, ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ, ସେମାନେ ଆଦିତ୍ୟ; ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନ କରିଥିବାରୁ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ, ଭବ।'

ସୃଷ୍ଟିଂ ସୃଜତି ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ତଦର୍ଥଂ ଯାନ୍ତ୍ଯମୀ ନରାଃ । ପ୍ରତିପାଲନାଯ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟେର୍ଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭୩.

ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତି; ଏହି କାରଣରେ ଏହି ପୁରୁଷମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଦେବ।

ଶମ୍ଭୁରୁଵାଚ । ଭଗଵନ୍ କଥଂ ଜାନୀଷେ ମହାପୁରୁଷସତ୍ତମ । ଭଵେତି ନାମ୍ନା ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ପରୋ ହ୍ଯହମ୍ ।। ୭୩.

ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ତୁମେ କିପରି ଜାଣିଛ? ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସବୁ କିଏ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ? ସବୁ କଥା କହ, ମୁଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରେଣ ସ ପୁମାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ । ଅହଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଜଲଶାଯୀ ସନାତନଃ ।। ୭୩.

ରୁଦ୍ର କହିଲାପରେ, ସେ ପୁରୁଷ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ନାରାୟଣ, ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ସନାତନ ଦେବ।'

ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁର୍ଭଵତୁ ଵୈ ତଵ ମାଂ ପଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ଯାଵଦ୍ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତୁ ତମ୍ ।। ୭୩.

ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପାଉ; ମୋତେ ଅତି ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖ। ସେ ଏପରି କହିଲାପରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।

ତାଵଦଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ତୁ ଜ୍ଵଲଦ୍ଭାସ୍କରତେଜସମ୍ । ତମେଵାହଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ତସ୍ଯ ନାଭୌ ତୁ ପଙ୍କଜମ୍ ।। ୭୩.

ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଆକାରରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜରେ ଦେଖିଲି; ତାଙ୍କର ନାଭିରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଥିଲା।

ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତତ୍ର ପଶ୍ଯାମି ଆତ୍ମାନଂ ଚ ତଦଙ୍କତଃ । ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାତ୍ମାନଂ ତତୋ ହର୍ଷମୁପାଗତଃ । ତଂ ସ୍ତୋତୁଂ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲ ମତିର୍ମେ ସମଜାଯତ ।। ୭୩.

ସେଠାରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆପଣକୁ ମଧ୍ୟ; ଏପରି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରିବାକୁ ମୋର ମନ ଉତ୍ସୁକ ହେଲା, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ।

ତସ୍ଯ ମୂର୍ତୌ ତୁ ଜାତାଯାଂ ସକ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ସୁଵ୍ରତ । ସ୍ତୁତୋ ମଯା ସ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ତପସା ସ୍ମୃତକର୍ମଣା ।। ୭୩.

ହେ ସୁବ୍ରତ, ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଜନ୍ମ ନେଲାବେଳେ, ମୁଁ ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏବଂ ତପସ୍ୟା କରି, ସେhiଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲି।

ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ନମୋଽସ୍ତ୍ଵନନ୍ତାଯ ଵିଶୁଦ୍ଧଚେତସେ ସରୂପରୂପାଯ ସହସ୍ତ୍ରବାହଵେ । ସହସ୍ତ୍ରରଶ୍ମିପ୍ରଵରାଯ ଵେଧସେ ଵିଶାଲଦେହାଯ ଵିଶୁଦ୍ଧକର୍ମିଣେ ।। ୭୩.

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଅନନ୍ତ, ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ହଜାର ହାତ ଥିବା, ହଜାର ରଶ୍ମିର ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଶାଳ ଦେହ ଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ କର୍ମ କରୁଥିବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ସମସ୍ତଵିଶ୍ଵାର୍ତିହରାଯ ଶମ୍ଭଵେ ସହସ୍ତ୍ରସୂର୍ଯାନିଲତିଗ୍ମତେଜସେ । ସମସ୍ତଵିଦ୍ଯାଵିଧୃତାଯ ଚକ୍ରିଣେ ସମସ୍ତଗୀର୍ଵାଣନୁତେ ସଦାଽନଘ ।। ୭୩.

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଶମ୍ଭୁ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁ ଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ବୀ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଧାରକ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ଅନାଦିଦେଵୋଽଚ୍ଯୁତ ଶେଷଶେଖର ପ୍ରଭୋ ଵିଭୋ ଭୂତପତେ ମହେଶ୍ଵର । ମରୁତ୍ପତେ ସର୍ଵପତେ ଜଗତ୍ପତେ ଭୁଵଃ ପତେ ଭୁଵନପତେ ସଦା ନମଃ ।। ୭୩.

ଅନାଦି ଦେବ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଶେଷ ମୁକୁଟ ଧାରୀ, ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଭୂତମାନ୍ୟଙ୍କର ନାଥ, ମହେଶ୍ୱର, ବାୟୁର ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଜଗତର ନାଥ, ପୃଥିବୀର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ—ସଦା ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ଜଲେଶ ନାରାଯଣ ଵିଶ୍ଵଶଂକର କ୍ଷିତୀଶ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ଵିଶ୍ଵଲୋଚନ । ଶଶାଙ୍କସୂର୍ଯାଚ୍ଯୁତ ଵୀର ଵିଶ୍ଵଗା - ପ୍ରତର୍କ୍ଯମୂର୍ତ୍ତେଽମୃତମୂର୍ତିରଵ୍ଯଯଃ ।। ୭୩.

ଜଳର ନାଥ, ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳକର୍ତ୍ତା, ପୃଥିବୀର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ସମସ୍ତକୁ ଦେଖୁଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଚ୍ୟୁତ, ବୀର, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଅବିଚାରଣୀୟ ରୂପ, ଅମୃତ ଦେହୀ, ଅବିନାଶୀ, ତୁମେ।

ଜ୍ଵଲଦ୍ହୁତାଶାର୍ଚିଵିରୁଦ୍ଧମଣ୍ଡଲ ପ୍ରପାହି ନାରାଯଣ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖ । ନମୋଽସ୍ତୁ ଦେଵାର୍ତ୍ତିହରାମୃତାଵ୍ଯଯ ପ୍ରପାହି ମାଂ ଶରଣଗତଂ ସଦାଚ୍ଯୁତ ।। ୭୩.

ଅଗ୍ନିର ତେଜକୁ ଅଟକାଇଥିବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚକ୍ର ଧାରୀ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା, ଦେବତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ଅମୃତ ଓ ଅବିନାଶୀ, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ଅଚ୍ୟୁତ, ସଦା ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।

ଵକ୍ତ୍ରାଣ୍ଯନେକାନି ଵିଭୋ ତଵାହଂ ପଶ୍ଯାମି ମଧ୍ଯସ୍ଥଗତଂ ପୁରାଣମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଣମୀଶଂ ଜଗତାଂ ପ୍ରସୂତିଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ତୁଭ୍ଯଂ ତୁ ପିତାମହାଯ ।। ୭୩.

ହେ ବ୍ୟାପକ, ମୁଁ ତୁମର ଅନେକ ମୁହଁ ଦେଖୁଛି, ମଧ୍ୟରେ ପୁରାତନ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ନାଥ, ତୁମକୁ ପିତାମହ ଭାବେ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ସଂସାରଚକ୍ରଭ୍ରମଣୈରନେକୈଃ କ୍ଵଚିଦ୍ ଭଵାନ୍ ଦେଵଵରାଦିଦେଵ । ସନ୍ମାର୍ଗିଭିର୍ଜ୍ଞାନଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵୈ - ରୁପାସ୍ଯସେ କିଂ ପ୍ରଲପାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵାମ୍ ।। ୭୩.

ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂସାର ଚକ୍ର ଘୁରାଣିରେ, ହେ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନଶୁଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ କେବେ କେବେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି; ତେବେ, ମୁଁ କାହିଁକି ତୁମକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କଥା କହି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି?

ଏକଂ ଭଵନ୍ତଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରସ୍ତାଦ୍ ଯୋ ଵେତ୍ତ୍ଯସୌ ସର୍ଵଵିଦାଦିବୋଦ୍ଧା । ଗୁଣା ନ ତେଷୁ ପ୍ରସଭଂ ଵିଭେଦ୍ଯା ଵିଶାଲମୂର୍ତିର୍ହି ସୁସୂକ୍ଷ୍ମରୂପଃ ।। ୭୩.

ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ପାରେ ଏକମାତ୍ର ଅଛ, ସେଉଁଠି ତୁମକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମୁଖ୍ୟ; ତୁମ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅଲଗା କରିହେବ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମର ବିଶାଳ ରୂପ ଏବଂ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଉଭୟ ଅଛି।

ନିର୍ଵାକ୍ଯୋ ନିର୍ମନୋ ଵିଗତେନ୍ଦ୍ରିଯୋଽସି କର୍ମାଭଵାନ୍ନୋ ଵିଗତୈକକର୍ମା । ସଂସାରଵାଂସ୍ତ୍ଵଂ ହି ନ ତାଦୃଶୋଽସି ପୁନଃ କଥଂ ଦେଵଵରାସି ଵେଦ୍ଯଃ ।। ୭୩.

ତୁମେ କଥା, ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମସ୍ତରୁ ପାରେ; କୌଣସି କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ନୁହଁ; ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମାତ୍ର ସୀମିତ ନୁହଁ; ସଂସାରର ବନ୍ଧନ ତୁମେ ନୁହଁ; ତେବେ, ହେ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ତୁମକୁ ଜାଣିହେବ?

ମୂର୍ତାମୂର୍ତଂ ତ୍ଵତୁଲଂ ଲଭ୍ଯତେ ତେ ପରଂ ଵପୁର୍ଦେଵ ଵିଶୁଦ୍ଧଭାଵୈଃ । ସଂସାରଵିଚ୍ଛିତ୍ତିକରୈର୍ଯଜଦ୍ଭି - ରତୋଽଵସୀଯେତ ଚତୁର୍ଭୁଜସ୍ତ୍ଵମ୍ ।। ୭୩.

ତୁମର ଦେହ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ତୁଳନାହୀନ, ପବିତ୍ର ଭାବ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ପାଇଥାନ୍ତି; ସଂସାର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଉଥିବା ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ପରଂ ନ ଜାନନ୍ତି ଯତୋ ଵପୁସ୍ତେ ଦେଵାଦଯୋଽପ୍ଯଦ୍ଭୁତକାରଣଂ ତତ୍ । ଅତୋଽଵତାରୋକ୍ତତନୁଂ ପୁରାଣ - ମାରାଧଯେଯୁଃ କମଲାସନାଦ୍ଯାଃ ।। ୭୩.

ତୁମର ସେ ଚମତ୍କାର ମୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେହକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ, ପଦ୍ମାସନ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମର ପୁରାତନ ଅବତାର ରୂପକୁ ପୂଜନ୍ତି।

ନ ତେ ଵପୁର୍ଵିଶ୍ଵସୃଗବ୍ଜଯୋନି- ରେକାନ୍ତତୋ ଵେଦ ମହାନୁଭାଵଃ । ପରଂ ତ୍ଵହଂ ଵେଦ୍ମି କଵିଂ ପୁରାଣଂ ଭଵନ୍ତମାଦ୍ଯଂ ତପସା ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ।। ୭୩.

ହେ ମହାନ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତୁମର ଦେହକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପୁରାତନ ମୁନି ଭାବେ ତୁମକୁ ଜାଣିଛି।

ପଦ୍ମାସନୋ ମେ ଜନକଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧ - ଶ୍ଚୈତତ୍ ପ୍ରସୂତାଵସକୃତ୍ପୁରାଣୈଃ । ସଂବୋଧ୍ଯତେ ନାଥ ନ ମଦ୍ଵିଧୋଽପି ଵିଦୁର୍ଭଵନ୍ତଂ ତପସା ଵିହୀନାଃ ।। ୭୩.

ପଦ୍ମାସନ ବ୍ରହ୍ମା ମୋର ପିତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ପୁରାତନମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି କହାଯାଏ; ତଥାପି, ନାଥ, ମୋତେ ଭଳି ଜଣେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ—ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିସ୍ତତ୍ପ୍ରଵରୈରବୋଧ୍ଯଂ ତ୍ଵାଂ ଦେଵ ମୂର୍ଖାଃ ସ୍ଵମନନ୍ତନତ୍ଯା । ପ୍ରବୋଧମିଚ୍ଛନ୍ତି ନ ତେଷୁ ବୁଦ୍ଧି - ରୁଦାରକୀର୍ତ୍ତିଷ୍ଵପି ଵେଦହୀନାଃ ।। ୭୩.

ହେ ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ମୂର୍ଖମାନେ, ତୁମ ଶେଷ ନାହିଁ ଭକ୍ତି ଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ମନରେ ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ବେଦ ଅଭାବ ଥାଏ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଜନ୍ମାନ୍ତରୈର୍ଵେଦଵିଦାଂ ଵିଵେକ - ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵେନ୍ନାଥ ତଵ ପ୍ରସାଦାତ୍ । ତ୍ଵଲ୍ଲବ୍ଧଲାଭସ୍ଯ ନ ମାନୁଷତ୍ଵଂ ନ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଗତିଃ ଶିଵଂ ସ୍ଯାତ୍ ।। ୭୩.

ହେ ନାଥ, ବହୁ ଜନ୍ମ ଧରି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମର କୃପାରେ ବିବେକ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ତୁମକୁ ପାଇଯାଏ, ସେଠି ମାନବ ଜନ୍ମ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଗତି, କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ—କିଛି ରହେ ନାହିଁ।

ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁରୂପୋଽସି ଭଵାନ୍ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସ୍ଥୂଲୋଽସି ଚେଦଂ କୃତକୃତ୍ଯତାଯାଃ । ସ୍ଥୂଲଃ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସୁଲଭୋଽସି ଦେଵ ତ୍ଵଦ୍ଵାହ୍ଯଵୃତ୍ତ୍ଯା ନରକେ ପତନ୍ତି ।। ୭୩.

ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ ରୂପୀ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ; ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାର୍ଥକତା ଭାବେ ମୋଟା ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ଅଛ; ମୋଟା ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉଭୟ ରୂପରେ ତୁମେ ସହଜରେ ଲାଭ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ବିପରୀତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକକୁ ପଡନ୍ତି।

କିମୁଚ୍ଯତେ ଵା ଭଵତି ସ୍ଥିତେଽସ୍ମିନ୍ ଖାତ୍ମ୍ଯେନ୍ଦୁଵହ୍ନ୍ଯର୍କମହୀମରୁଦ୍ଭିଃ । ତତ୍ତ୍ଵୈଃ ସତୋଯୈଃ ସମରୂପଧାରି - ଣ୍ଯାତ୍ମସ୍ଵରୂପେ ଵିତତସ୍ଵଭାଵେ ।। ୭୩.

ତୁମେ ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଅଛ, ଆକାଶ, ଆତ୍ମା, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ ଭିତରେ ବ୍ୟାପିଛ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ତୁମେ ରୂପ ଧାରଣ କର, ତୁମର ସ୍ୱଭାବ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ—ଏପରି ତୁମ ବିଷୟରେ କ'ଣ କହିଯିବ?

ଇତି ସ୍ତୁତିଂ ମେ ଭଗଵନ୍ନନନ୍ତ ଜୁଷସ୍ଵ ଭକ୍ତସ୍ଯ ଵିଶେଷତଶ୍ଚ । ସୃଷ୍ଟିଂ ସୃଜସ୍ଵେତି ତଵୋଦିତସ୍ଯ ସର୍ଵଜ୍ଞତାଂ ଦେହି ନମୋଽସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୋ ।। ୭୩.

ହେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ମୋର ସ୍ତୁତିକୁ, ବିଶେଷକରି ଭକ୍ତଙ୍କର ଭାବରେ, ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କର। ଆପଣ ଯେପରି ଆଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ ଏବଂ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ଚତୁର୍ମୁଖୋ ଯୋ ଯଦି କୋଟିଵକ୍ତ୍ରୋ ଭଵେନ୍ନରଃ କ୍ଵାପି ଵିଶୁଦ୍ଧଚେତାଃ । ସ ତେ ଗୁଣାନାମଯୁତୈରନେକୈ - ର୍ଵଦେତ୍ ତଦା ଦେଵଵର ପ୍ରସୀଦ ।। ୭୩.

ଯଦି କେହି ଚାରିଟି ମୁହଁ ଥିବା, କିମ୍ବା କୋଟିଟି ମୁହଁ ଥିବା, ଏବଂ ସୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ମଣିଷ ମଧ୍ୟ, ତାହା ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଅନେକ ଗୁଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ଦୟା କରନ୍ତୁ।

ସମାଧିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଵିଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧେ - ସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭାଵଭାଵୈକମନୋଽନୁଗସ୍ଯ । ସଦା ହୃଦିସ୍ଥୋଽସି ଭଵାନ୍ନମସ୍ତେ ନ ସର୍ଵଗସ୍ଯାସ୍ତି ପୃଥଗ୍ଵ୍ଯଵସ୍ଥା ।। ୭୩.

ଯିଏ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ସୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଭାବି ମନ ଲଗାଇଥାଏ, ସେଠାରେ ଆପଣ ସଦା ହୃଦୟରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆପଣଠାରୁ ଅଲଗା କିଛି ନାହିଁ।

ଇତି ପ୍ରକାଶଂ କୃତମେତଦୀଶ ସ୍ତଵଂ ମଯା ସର୍ଵଗତଂ ଵିବୁଦ୍ଧ୍ଵା । ସଂସାରଚକ୍ରକ୍ରମମାଣଯୁକ୍ତ୍ଯା ଭୀତଂ ପୁନୀହ୍ଯଚ୍ଯୁତ କେଵଲତ୍ଵମ୍ ।। ୭୩.

ଏଭଳି ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଏହି ସ୍ତୁତି ରଚିଛି, ଆପଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତଠାରେ ଥିବା ବୋଲି ଜାଣି। ସଂସାରର ଚକ୍ର ଦେଖି, ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇଛି; ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ ଏବଂ ମୋତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।