ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଯୋଽନ୍ଯଥା ଭାଵଯେଦେତତ୍ ପକ୍ଷପାତେନ ସୁଵ୍ରତ । ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ରୌରଵଂ ପାପପୂରୁଷଃ ।। ୭୨.

ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ତିନିଟିକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ, ପକ୍ଷପାତ କରି, ଭାବେ, ସେ ପାପୀ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଇଥାଏ।

ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଋଗ୍ଯଜୁଃ ସାମ ଏଵ ଚ । ନୈତସ୍ମିନ୍ ଭେଦମସ୍ଯାସ୍ତି ସର୍ଵେଷାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ ।। ୭୨.

ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଋକ୍, ଯଜୁସ୍ ଓ ସାମ ବେଦ ମଧ୍ୟ; ଏଥିରେ କେହି ବିଭେଦ ନାହିଁ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ଶ୍ରୃଣୁ ଚାନ୍ଯଦ୍ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତମ୍ । ଅପୂର୍ଵଭୂତଂ ସଲିଲେ ମଗ୍ନେନ ମୁନିପୁଂଗଵ ।। ୭୩.

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଶୁଣ, ଯାହା ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା ବେଳେ ଘଟିଥିଲା, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ବ୍ରହ୍ମାଣାଽହଂ ପୁରା ସୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋକ୍ତଶ୍ଚ ସୃଜ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ । ଅଵିଜ୍ଞାନସମର୍ଥୋଽହଂ ନିମଗ୍ନଃ ସଲିଲେ ଦ୍ଵିଜ ।। ୭୩.

ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ଓ କହିଥିଲେ, 'ପ୍ରଜାମାନେକୁ ସୃଜନ କର'; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ନଥିଲି, ତେଣୁ ଜଳରେ ଡୁବିଗଲି, ଦ୍ବିଜ।

ତତ୍ର ଯାଵତ୍ କ୍ଷଣଂ ଚୈକଂ ତିଷ୍ଠାମି ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ ପ୍ରଯତମାନସଃ ।। ୭୩.

ସେଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୁଁ ଏକାଏକି ରହିଲି, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଆକାରରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲି।

ତାଵଜ୍ଜଲାତ୍ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରଲଯାଗ୍ନିସମପ୍ରଭାଃ । ପୁରୁଷା ଦଶ ଚୈକଶ୍ଚ ତାପଯନ୍ତୋଂଶୁଭିର୍ଜଲମ୍ ।। ୭୩.

ତାପରେ ଜଳରୁ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଦଶ ଜଣ ଓ ଏକ ଜଣ ପୁରୁଷ ଉଠିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଜଳକୁ ତାପିଥିଲେ।

ମଯା ପୃଷ୍ଟାଃ କେ ଭଵନ୍ତୋ ଜଲାଦୁତ୍ତୀର୍ଯ ତେଜସା । ତାପଯନ୍ତୋ ଜଲଂ ଚେଦଂ କ୍ଵ ଵା ଯାସ୍ଯଥ ସଂଶତ ।। ୭୩.

ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି: 'ତମେ କିଏ, ଏହି ଜଳରୁ ତେଜରେ ଉଠିଛ? ଏହି ଜଳକୁ କାହିଁକି ତାପୁଛ? କେଉଁଠି ଯିବ, କହ।'

ଏଵମୁକ୍ତା ମଯା ତେ ତୁ ନୋଚୁଃ କିଂଚନ ସତ୍ତମାଃ । ଏଵମେଵ ଗତାସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ତେ ନରା ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵ ।। ୭୩.

ମୁଁ ଏପରି କହିଲାପରେ, ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଏଭଳି ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ତତସ୍ତେଷାମନୁ ମହାପୁରୁଷୋଽତୀଵଶୋଭନଃ । ସ ତସ୍ମିନ୍ ମେଘସଂକାଶଃ ପୁଣ୍ଡରୀକନିଭେକ୍ଷଣଃ ।। ୭୩.

ସେମାନଙ୍କ ପରେ ଏକ ମହାପୁରୁଷ ଆସିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ୱଳ, ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ପଦ୍ମ ପରି।

ତମହଂ ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ କସ୍ତ୍ଵଂ କେ ଚେମେ ପୁରୁଷା ଗାତାଃ । କିଂ ଵା ପ୍ରଯୋଜନମିହ କଥ୍ଯତାଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।। ୭୩.

ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି: 'ତୁମେ କିଏ? ଏହି ପୁରୁଷମାନେ କିଏ ଚାଲିଗଲେ? ଏଠାରେ ତୁମର କାମ କଣ? କହ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'

ପୁରୁଷ ଉଵାଚ । ଯ ଏତେ ଵୈ ଗତାଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁରୁଷା ଦୀପ୍ତତେଜସଃ । ଆଦିତ୍ଯାସ୍ତେ ତ୍ଵରଂ ଯାନ୍ତି ଧ୍ଯାତା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣା ଭଵ ।। ୭୩.

ପୁରୁଷ କହିଲେ: 'ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ପୂର୍ବେ ଚାଲିଗଲେ, ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ, ସେମାନେ ଆଦିତ୍ୟ; ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନ କରିଥିବାରୁ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ, ଭବ।'

ସୃଷ୍ଟିଂ ସୃଜତି ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ତଦର୍ଥଂ ଯାନ୍ତ୍ଯମୀ ନରାଃ । ପ୍ରତିପାଲନାଯ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟେର୍ଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭୩.

ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତି; ଏହି କାରଣରେ ଏହି ପୁରୁଷମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଦେବ।

ଶମ୍ଭୁରୁଵାଚ । ଭଗଵନ୍ କଥଂ ଜାନୀଷେ ମହାପୁରୁଷସତ୍ତମ । ଭଵେତି ନାମ୍ନା ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ପରୋ ହ୍ଯହମ୍ ।। ୭୩.

ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ତୁମେ କିପରି ଜାଣିଛ? ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସବୁ କିଏ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ? ସବୁ କଥା କହ, ମୁଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରେଣ ସ ପୁମାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ । ଅହଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଜଲଶାଯୀ ସନାତନଃ ।। ୭୩.

ରୁଦ୍ର କହିଲାପରେ, ସେ ପୁରୁଷ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ନାରାୟଣ, ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ସନାତନ ଦେବ।'

ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁର୍ଭଵତୁ ଵୈ ତଵ ମାଂ ପଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ଯାଵଦ୍ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତୁ ତମ୍ ।। ୭୩.

ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପାଉ; ମୋତେ ଅତି ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖ। ସେ ଏପରି କହିଲାପରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।

ତାଵଦଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ତୁ ଜ୍ଵଲଦ୍ଭାସ୍କରତେଜସମ୍ । ତମେଵାହଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ତସ୍ଯ ନାଭୌ ତୁ ପଙ୍କଜମ୍ ।। ୭୩.

ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଆକାରରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜରେ ଦେଖିଲି; ତାଙ୍କର ନାଭିରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଥିଲା।

ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତତ୍ର ପଶ୍ଯାମି ଆତ୍ମାନଂ ଚ ତଦଙ୍କତଃ । ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାତ୍ମାନଂ ତତୋ ହର୍ଷମୁପାଗତଃ । ତଂ ସ୍ତୋତୁଂ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲ ମତିର୍ମେ ସମଜାଯତ ।। ୭୩.

ସେଠାରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆପଣକୁ ମଧ୍ୟ; ଏପରି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରିବାକୁ ମୋର ମନ ଉତ୍ସୁକ ହେଲା, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ।

ତସ୍ଯ ମୂର୍ତୌ ତୁ ଜାତାଯାଂ ସକ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ସୁଵ୍ରତ । ସ୍ତୁତୋ ମଯା ସ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ତପସା ସ୍ମୃତକର୍ମଣା ।। ୭୩.

ହେ ସୁବ୍ରତ, ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଜନ୍ମ ନେଲାବେଳେ, ମୁଁ ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏବଂ ତପସ୍ୟା କରି, ସେhiଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲି।

ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ନମୋଽସ୍ତ୍ଵନନ୍ତାଯ ଵିଶୁଦ୍ଧଚେତସେ ସରୂପରୂପାଯ ସହସ୍ତ୍ରବାହଵେ । ସହସ୍ତ୍ରରଶ୍ମିପ୍ରଵରାଯ ଵେଧସେ ଵିଶାଲଦେହାଯ ଵିଶୁଦ୍ଧକର୍ମିଣେ ।। ୭୩.

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଅନନ୍ତ, ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ହଜାର ହାତ ଥିବା, ହଜାର ରଶ୍ମିର ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଶାଳ ଦେହ ଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ କର୍ମ କରୁଥିବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ସମସ୍ତଵିଶ୍ଵାର୍ତିହରାଯ ଶମ୍ଭଵେ ସହସ୍ତ୍ରସୂର୍ଯାନିଲତିଗ୍ମତେଜସେ । ସମସ୍ତଵିଦ୍ଯାଵିଧୃତାଯ ଚକ୍ରିଣେ ସମସ୍ତଗୀର୍ଵାଣନୁତେ ସଦାଽନଘ ।। ୭୩.

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଶମ୍ଭୁ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁ ଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ବୀ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଧାରକ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ଅନାଦିଦେଵୋଽଚ୍ଯୁତ ଶେଷଶେଖର ପ୍ରଭୋ ଵିଭୋ ଭୂତପତେ ମହେଶ୍ଵର । ମରୁତ୍ପତେ ସର୍ଵପତେ ଜଗତ୍ପତେ ଭୁଵଃ ପତେ ଭୁଵନପତେ ସଦା ନମଃ ।। ୭୩.

ଅନାଦି ଦେବ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଶେଷ ମୁକୁଟ ଧାରୀ, ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଭୂତମାନ୍ୟଙ୍କର ନାଥ, ମହେଶ୍ୱର, ବାୟୁର ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଜଗତର ନାଥ, ପୃଥିବୀର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ—ସଦା ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ଜଲେଶ ନାରାଯଣ ଵିଶ୍ଵଶଂକର କ୍ଷିତୀଶ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ଵିଶ୍ଵଲୋଚନ । ଶଶାଙ୍କସୂର୍ଯାଚ୍ଯୁତ ଵୀର ଵିଶ୍ଵଗା - ପ୍ରତର୍କ୍ଯମୂର୍ତ୍ତେଽମୃତମୂର୍ତିରଵ୍ଯଯଃ ।। ୭୩.

ଜଳର ନାଥ, ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳକର୍ତ୍ତା, ପୃଥିବୀର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ସମସ୍ତକୁ ଦେଖୁଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଚ୍ୟୁତ, ବୀର, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଅବିଚାରଣୀୟ ରୂପ, ଅମୃତ ଦେହୀ, ଅବିନାଶୀ, ତୁମେ।

ଜ୍ଵଲଦ୍ହୁତାଶାର୍ଚିଵିରୁଦ୍ଧମଣ୍ଡଲ ପ୍ରପାହି ନାରାଯଣ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖ । ନମୋଽସ୍ତୁ ଦେଵାର୍ତ୍ତିହରାମୃତାଵ୍ଯଯ ପ୍ରପାହି ମାଂ ଶରଣଗତଂ ସଦାଚ୍ଯୁତ ।। ୭୩.

ଅଗ୍ନିର ତେଜକୁ ଅଟକାଇଥିବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚକ୍ର ଧାରୀ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା, ଦେବତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ଅମୃତ ଓ ଅବିନାଶୀ, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ଅଚ୍ୟୁତ, ସଦା ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।

ଵକ୍ତ୍ରାଣ୍ଯନେକାନି ଵିଭୋ ତଵାହଂ ପଶ୍ଯାମି ମଧ୍ଯସ୍ଥଗତଂ ପୁରାଣମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଣମୀଶଂ ଜଗତାଂ ପ୍ରସୂତିଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ତୁଭ୍ଯଂ ତୁ ପିତାମହାଯ ।। ୭୩.

ହେ ବ୍ୟାପକ, ମୁଁ ତୁମର ଅନେକ ମୁହଁ ଦେଖୁଛି, ମଧ୍ୟରେ ପୁରାତନ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ନାଥ, ତୁମକୁ ପିତାମହ ଭାବେ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ସଂସାରଚକ୍ରଭ୍ରମଣୈରନେକୈଃ କ୍ଵଚିଦ୍ ଭଵାନ୍ ଦେଵଵରାଦିଦେଵ । ସନ୍ମାର୍ଗିଭିର୍ଜ୍ଞାନଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵୈ - ରୁପାସ୍ଯସେ କିଂ ପ୍ରଲପାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵାମ୍ ।। ୭୩.

ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂସାର ଚକ୍ର ଘୁରାଣିରେ, ହେ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନଶୁଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ କେବେ କେବେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି; ତେବେ, ମୁଁ କାହିଁକି ତୁମକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କଥା କହି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି?

ଏକଂ ଭଵନ୍ତଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରସ୍ତାଦ୍ ଯୋ ଵେତ୍ତ୍ଯସୌ ସର୍ଵଵିଦାଦିବୋଦ୍ଧା । ଗୁଣା ନ ତେଷୁ ପ୍ରସଭଂ ଵିଭେଦ୍ଯା ଵିଶାଲମୂର୍ତିର୍ହି ସୁସୂକ୍ଷ୍ମରୂପଃ ।। ୭୩.

ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ପାରେ ଏକମାତ୍ର ଅଛ, ସେଉଁଠି ତୁମକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମୁଖ୍ୟ; ତୁମ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅଲଗା କରିହେବ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମର ବିଶାଳ ରୂପ ଏବଂ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଉଭୟ ଅଛି।

ନିର୍ଵାକ୍ଯୋ ନିର୍ମନୋ ଵିଗତେନ୍ଦ୍ରିଯୋଽସି କର୍ମାଭଵାନ୍ନୋ ଵିଗତୈକକର୍ମା । ସଂସାରଵାଂସ୍ତ୍ଵଂ ହି ନ ତାଦୃଶୋଽସି ପୁନଃ କଥଂ ଦେଵଵରାସି ଵେଦ୍ଯଃ ।। ୭୩.

ତୁମେ କଥା, ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମସ୍ତରୁ ପାରେ; କୌଣସି କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ନୁହଁ; ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମାତ୍ର ସୀମିତ ନୁହଁ; ସଂସାରର ବନ୍ଧନ ତୁମେ ନୁହଁ; ତେବେ, ହେ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ତୁମକୁ ଜାଣିହେବ?

ମୂର୍ତାମୂର୍ତଂ ତ୍ଵତୁଲଂ ଲଭ୍ଯତେ ତେ ପରଂ ଵପୁର୍ଦେଵ ଵିଶୁଦ୍ଧଭାଵୈଃ । ସଂସାରଵିଚ୍ଛିତ୍ତିକରୈର୍ଯଜଦ୍ଭି - ରତୋଽଵସୀଯେତ ଚତୁର୍ଭୁଜସ୍ତ୍ଵମ୍ ।। ୭୩.

ତୁମର ଦେହ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ତୁଳନାହୀନ, ପବିତ୍ର ଭାବ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ପାଇଥାନ୍ତି; ସଂସାର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଉଥିବା ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ପରଂ ନ ଜାନନ୍ତି ଯତୋ ଵପୁସ୍ତେ ଦେଵାଦଯୋଽପ୍ଯଦ୍ଭୁତକାରଣଂ ତତ୍ । ଅତୋଽଵତାରୋକ୍ତତନୁଂ ପୁରାଣ - ମାରାଧଯେଯୁଃ କମଲାସନାଦ୍ଯାଃ ।। ୭୩.

ତୁମର ସେ ଚମତ୍କାର ମୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେହକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ, ପଦ୍ମାସନ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମର ପୁରାତନ ଅବତାର ରୂପକୁ ପୂଜନ୍ତି।