ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଇଯଂ ଗୌରମୃତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମୂର୍ଚ୍ଛିତେଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା । ଗଙ୍ଗାଜଲପ୍ଲୁତା ଚେଯମୁତ୍ଥାସ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭୧.

ଏହି ଗାଈ ମରିନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ସେ ମୂର୍ଛିତ ଭଳି ଶୁଇଅଛି। ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଉଠିପଡ଼ିବେ।

ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ମୃତାଯାଃ ସ୍ଯାଦମୃତାଯାଃ କୃତଂ ତ୍ଵିଦମ୍ । ଵ୍ରତଂ ଵା ମା କୃଥାଃ କୋପମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୁସ୍ତୁ ତେ ।। ୭୧.

ମୃତ ଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦରକାର; ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନାହିଁ, ସେଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି। ତୁମେ କୌଣସି ବ୍ରତ ନେଉନାହିଁ, କିମ୍ବା କ୍ରୋଧ କରନାହିଁ—ଏହିପରି କହି ସେମାନେ ଚାଲିଗଲେ।

ଗତୈସ୍ତୈର୍ଗୌତମୋ ଧୀମାନ୍ ହିମଵନ୍ତଂ ମହାଗିରିମ୍ । ମାମାରାଧଯିଷୁଃ ପ୍ରାଯାତ୍ ତପ୍ତୁଂ ଚାଶୁ ମହତ୍ ତପଃ ।। ୭୧.

ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଗୌତମ ମହାପର୍ବତ ହିମବନ୍ତକୁ ଗଲେ, ମୋତେ ପୂଜିବା ଓ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

ଶତମେକଂ ତୁ ଵର୍ଷାଣାମହମାରାଧିତୋଽଭଵମ୍ । ତୁଷ୍ଟେନ ଚ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ ।। ୭୧.

ମୁଁ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ପୂଜିତ ହେଲି; ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲି, 'ହେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ମାଗ।'

ସୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମାଂ ଜକଟାସଂସ୍ଥାଂ ଦେହି ଗଙ୍ଗାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍ । ମଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଯାତ୍ଵେଷା ପୁଣ୍ଯା ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ ।। ୭୧.

ସେ କହିଲେ, 'ମୋ ଜଟା ମଧ୍ୟରୁ ତପସ୍ୟାର ନଦୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦିଅ। ଏହି ପବିତ୍ର ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ ମୋ ସହ ଯାଉ।'

ଏଵମୁକ୍ତେ ଜଟାଖଣ୍ଡମେକଂ ସ ପ୍ରଦଦୌ ଶିଵଃ । ତାଂ ଗୃହ୍ଯ ଗତଵାନ୍ ସୋଽପି ଯତ୍ରାସ୍ତେ ସା ତୁ ଗୌର୍ମୃତା ।। ୭୧.

ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଜଟାରୁ ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ଦେଲେ। ଗୌତମ ସେଠାରୁ ନେଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଗାଈ ମୃତ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାକୁ ଗଲେ।

ତଜ୍ଜଲପ୍ଲାଵିତା ସା ଗୌର୍ଗତା ଚୋତ୍ଥାଯ ଭାମିନୀ । ନଦୀ ଚ ମହତୀ ଜାତା ପୁଣ୍ଯତୋଯା ଶୁଚିହ୍ରଦା ।। ୭୧.

ସେ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଗାଈ ଉଠି ଜଗମଗାଉଥିଲା; ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ତତ୍ର ସପ୍ତର୍ଷଯୋଽମଲାଃ । ଆଜଗ୍ମୁଃ ଖେ ଵିମାନସ୍ଥାଃ ସାଧୁଃ ସାଧ୍ଵିତି ଵାଦିନଃ ।। ୭୧.

ଏହି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ପବିତ୍ର ସପ୍ତ ଋଷି ଆକାଶରେ ଦେବଯାନରେ ଆସି, 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି କହିଲେ।

ସାଧୁ ଗୌତମ ସାଧୂନାଂ କୋନ୍ଯୋଽସ୍ତି ସଦୃଶସ୍ତଵ । ଯଦେଵଂ ଜାହ୍ନଵୀଂ ଦେଵୀଂ ଦଣ୍ଡକେ ଚାଵତାରଯତ୍ ।। ୭୧.

'ଶାବାଶ ଗୌତମ! ସଦ୍ଗୁଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ପରି ଆଉ କିଏ ଅଛି, ଯିଏ ଏପରି ଭାବେ ଜାହ୍ନବୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଣିଲେ?'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତୈସ୍ତୁ ଗୌତମଃ କିମିଦଂ ତ୍ଵିତି । ଗୋଵଧ୍ଯାକାରଣଂ ମହ୍ଯଂ ତାଵତ୍ ପଶ୍ଯତି ଗୌତମଃ ।। ୭୧.

ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଗୌତମ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏହା କ'ଣ?' ଏବଂ ଗାଈ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ଦେଖିଲେ।

ଋଷୀଣାଂ ମାଯଯା ସର୍ଵମିଦଂ ଜାତଂ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଵୈ । ଶଶାପ ତାନ୍ ଜଟାଭସ୍ମମିଥ୍ଯାଵ୍ରତଧରାସ୍ତଥା । ଭଵିଷ୍ଯଥ ତ୍ରଯୀବାହ୍ଯା ଵେଦକର୍ମବହିଷ୍କୃତାଃ ।। ୭୧.

ସେ ବୁଝିଲେ ଏହା ସବୁ ଋଷିମାନଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଘଟିଛି; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ ମିଥ୍ୟା ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ଜଟାରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ବେଦ ତ୍ରୟୀରୁ ବାହାରି ଯିବା, ବେଦ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବା।'

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୂରଵଚନଂ ଗୌତମସ୍ଯ ମହାମୁନେଃ । ଊଚୁଃ ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ମୈଵଂ ସର୍ଵକାଲଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଭଵନ୍ତୁ କିଂ ତୁ ତେ ଵାକ୍ଯଂ ମୋଘଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୭୧.

ଗୌତମ ମହାମୁନିଙ୍କ ଏହି କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ସପ୍ତ ଋଷି କହିଲେ, 'ଏହା ସଦାକାଳ ପାଇଁ ନ ହେଉ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ। ତଥାପି ତୁମ କଥା ଫଳହୀନ ହେବ ନାହିଁ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'

ଯଦି ନାମ କଲୌ ସର୍ଵେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଉପକାରିଣି ଯେ ତେ ହି ଅପକର୍ତାର ଏଵ ହି । ଇତ୍ଥଂଭୂତା ଅପି କଲୌ ଭକ୍ତିଭାଜୋ ଭଵନ୍ତୁ ତେ ।। ୭୧.

'ଯଦି କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏପରି ହେଇଯିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଉପକାର କରନ୍ତି ସେମାନେ କେବେ କେବେ ଅପକାର ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି। ତଥାପି, କଳିଯୁଗରେ ଏପରି ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେଉନ୍ତୁ।'

ତ୍ଵଦ୍ଵାକ୍ଯଵହ୍ନିନିର୍ଦଗ୍ଧାଃ ସଦା କଲିଯୁଗେ ଦ୍ଵିଜାଃ । ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କ୍ରିଯାହୀନା ଵେଦକର୍ମବହିଷ୍କୃତାଃ ।। ୭୧.

କଳିଯୁଗରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମର କଥାର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା କ୍ରିୟାହୀନ ଓ ବେଦ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବେ।

ଅସ୍ଯାଶ୍ଚ ଗୌଣଂ ନାମେହ ନଦୀ ଗୋଦାଵରୀତି ଚ । ଗୌର୍ଦତ୍ତା ଵରଦାନାଚ୍ଚ ଭଵେଦ୍ ଗୋଦାଵରୀ ନଦୀ ।। ୭୧.

ଏଠାରେ ଏହି ନଦୀର ଅନ୍ୟ ଏକ ନାମ ଗୋଦାବରୀ। ଗାଁ ଦାନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବାରୁ ଏହି ନଦୀକୁ ଗୋଦାବରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଏତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କଲୌ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଗାଂ ଦଦନ୍ତି ଜନାଶ୍ଚ ଯେ । ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ତୁ ଦାନାନି ମୋଦନ୍ତେ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସହ ।। ୭୧.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଗାଁ ଦାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

ସିଂହସ୍ଥେ ଚ ଗୁରୌ ତତ୍ର ଯୋ ଗଚ୍ଛତି ସମାହିତଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଵିଧିନା ତତ୍ର ପିତୄଂ ସ୍ତର୍ପଯତେ ତଥା ।। ୭୧.

ସିଂହରାଶିରେ ଗୁରୁ ଥିବାବେଳେ, ଯିଏ ଏଠାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଯାଏ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରେ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରେ—

ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପିତରୋ ନିରଯେ ପତିତା ଅପି । ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାଃ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ମୁକ୍ତିଭାଜୋ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭୧.

ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ, ଯଦିଓ ନରକରେ ପଡ଼ିଥିବେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ତ୍ଵଂ ଖ୍ଯାତିଂ ମହତୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁକ୍ତିଂ ଯାସ୍ଯସି ଶାଶ୍ଵତୀମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଽଥ ମୁନଯୋ ଯଯୁଃ କୈଲାସପର୍ଵତମ୍ । ଯତ୍ରାହମୁମଯା ସାର୍ଧଂ ସଦା ତିଷ୍ଠାମି ସତ୍ତମାଃ ।। ୭୧.

ତୁମେ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ଲଭିବା ଓ ଚିରକାଳ ମୁକ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚିବା। ଏପରି କହି, ମୁନିମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଉମା ସହ ସଦା ବସୁଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଊଚୁର୍ମାଂ ତେ ଚ ମୁନଯୋ ଭଵିତାରୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । କଲୌ ତ୍ଵଦ୍ରୂପିଣଃ ସର୍ଵେ ଜଟାମୁକୁଟଧାରିଣଃ । ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ପ୍ରେତଵେଷାଶ୍ଚ ମିଥ୍ଯାଲିଙ୍ଗଧରାଃ ପ୍ରଭୋ ।। ୭୧.

ସେଇ ମୁନିମାନେ ମୋତେ କହିଲେ: 'କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତୁମ ଆକୃତିରେ, ଜଟା ଓ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ଇଚ୍ଛାମତେ ପିତୃବେଶ ଧାରଣ କରିବେ, ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଚିହ୍ନ ପିନ୍ଧିବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।'

ତେଷାମନୁଗ୍ରହାର୍ଥାଯ କିଂଚିଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍ । ଯେନାସ୍ମଦ୍ଵଂଶଜାଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ତେଯୁଃ କଲିପୀଡିତାଃ ।। ୭୧.

'ସେମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ କିଛି ଶାସ୍ତ୍ର ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କଳିରେ ପୀଡ଼ିତ ଆମ ସମସ୍ତ ବଂଶଜମାନେ ସଠିକ୍ ପଥରେ ଚାଲିପାରିବେ।'

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଥିତସ୍ତୈସ୍ତୁ ପୁରାଽହଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । ଵେଦକ୍ରିଯାସମାଯୁକ୍ତାଂ କୃତଵାନସ୍ମି ସଂହିତାମ୍ ।। ୭୧.

ସେମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପୁରୁଣାକାଳରେ ମୁଁ ବେଦ କ୍ରିୟାଯୁକ୍ତ ଏକ ସଂହିତା ରଚନା କରିଥିଲି।

ନିଃଶ୍ଵାସାଖ୍ଯାଂ ତତସ୍ତସ୍ଯାଂ ଲୀନା ବାଭ୍ରଵ୍ଯଶାଣ୍ଡିଲାଃ । ଅଲ୍ପାପରାଧାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଗତା ବୈଡାଲିକା ଭଵନ୍ ।। ୭୧.

'ନିଃଶ୍ୱାସ' ନାମକ ସଂହିତାରେ ବାଭ୍ରବ ଓ ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟ ବଂଶ ଏହାରେ ଲୀନ ହୋଇଗଲେ; ଅତି ସାଧାରଣ ଅପରାଧରେ ବୈଡାଳ ବଂଶ କେବଳ ଶୁଣି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ମଯୈଵ ମୋହିତାସ୍ତେ ହି ଭଵିଷ୍ଯଂ ଜାନତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଲୌଲ୍ଯାର୍ଥିନସ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି କରିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ନରାଃ ।। ୭୧.

ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଥିଲି, ହେ ଦ୍ୱିଜ, କାହିଁକିନା ଆଗକୁ କଣ ହେବ ମୁଁ ଜାଣୁଥିଲି; କଳିଯୁଗରେ ଲୋକେ ଲାଭ ପାଇଁ ନିଜେ ନିଜେ ନୂତନ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କରିବେ।

ନିଃଶ୍ଵାସସଂହିତାଯାଂ ହି ଲକ୍ଷମାତ୍ରଂ ପ୍ରମାଣତଃ । ସୈଵ ପାଶୁପତୀ ଦୀକ୍ଷା ଯୋଗଃ ପାଶୁପତସ୍ତ୍ଵିହ ।। ୭୧.

'ନିଃଶ୍ୱାସ ସଂହିତା'ର ମାପ ହେଉଛି ଏକ ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକ; ଏହିଏ ପାଶୁପତ ଦୀକ୍ଷା ଓ ଏଠାରେ ପାଶୁପତ ଯୋଗ।

ଏତସ୍ମାଦ୍ ଵେଦମାର୍ଗାଦ୍ଧି ଯଦନ୍ଯଦିହ ଜାଯତେ । ତତ୍ କ୍ଷୁଦ୍ରକର୍ମ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ରୌଦ୍ରଂ ଶୌଚଵିଵର୍ଜିତମ୍ ।। ୭୧.

ଏହି ବେଦମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହା କ୍ଷୁଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ, କ୍ରୂର ଓ ପବିତ୍ରତା ଶୂନ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣିବା।

ଯେ ରୁଦ୍ରମୁପଜୀଵନ୍ତି କଲୌ ଵୈଡାଲିକା ନରାଃ । ଲୌଲ୍ଯାର୍ଥିନଃ ସ୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣି କରିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ନରାଃ । ଉଚ୍ଛୁଷ୍ମରୁଦ୍ରାସ୍ତେ ଜ୍ଞେଯା ନାହଂ ତେଷୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।। ୭୧.

କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁ ବୈଡାଳ ଲୋକେ ରୁଦ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଲାଭ ଲାଗି ନିଜ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ 'ଉଚ୍ଛୁଷ୍ମ ରୁଦ୍ର' ବୋଲି ଜଣାଯିବେ—ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ।

ଭୈରଵେଣ ସ୍ଵରୂପେଣ ଦେଵକାର୍ଯେ ଯଦା ପୁରା । ନର୍ତିତଂ ତୁ ମଯା ସୋଽଯଂ ସଂବନ୍ଧଃ କ୍ରୂରକର୍ମଣାମ୍ ।। ୭୧.

ପୁରୁଣାକାଳରେ, ଭୈରବ ରୂପେ ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ମୁଁ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲି; ସେଇଠାରୁ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ ହେଲା।

କ୍ଷଯଂ ନିନୀଷତା ଦୈତ୍ଯାନଟ୍ଟହାସୋ ମଯା କୃତଃ । ଯଃ ପୁରା ତତ୍ର ଯେ ମହ୍ଯଂ ପତିତା ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦଵଃ । ଅସଂଖ୍ଯାତାସ୍ତୁ ତେ ରୌଦ୍ରା ଭଵିତାରୋ ମହୀତଲେ ।। ୭୧.

ଦାନବମାନେ ନଶ୍ୱର ହେବାକୁ ଚାହିଁ, ମୁଁ ଏକଥର ଉଚ୍ଚ ସ୍ମିତ କରିଥିଲି; ଯେଉଁ ଅନେକ କ୍ରୂର ଲୋକ ମୋ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଭାବେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।