ଵରାହପୁରାଣମ୍

କଲୌ ମତ୍କୃତମାର୍ଗେଣ ବହୁରୂପେଣ ତାମସୈଃ । ଇଜ୍ଯତେ ଦ୍ଵେଷବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସ ପରମାତ୍ମା ଜନାର୍ଦନଃ ।। ୭୦.

କଳି ଯୁଗରେ, ମୋ ଦେଇଥିବା ପଥରେ, ବହୁ ରୂପ ଓ ତମ ଗୁଣର ଉପାୟରେ, ପ୍ରମାଦ ଭାବରେ ପରମାତ୍ମା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।

ନ ତସ୍ମାତ୍ ପରତୋ ଦେଵୋ ଭଵିତା ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଯୋ ବ୍ରହ୍ମା ସୋଽହମେଵ ଚ ।। ୭୦.

ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ା କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ। ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ, ସେ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମା; ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା, ସେ ମୁଁ।

ଵେଦତ୍ରଯେଽପି ଯଜ୍ଞେଽସ୍ମିନ୍ ଯାଜ୍ଯଂ ଵେଦେଷୁ ନିଶ୍ଚଯଃ । ଯୋ ଭେଦଂ କୁରୁତେଽସ୍ମାକଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ସ ପାପକାରୀ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଦୁର୍ଗତିଂ ଗତିମାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୭୦.

ତିନି ବେଦରେ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତାବ ବେଦରେ ନିଶ୍ଚିତ। ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ଆମ ତିନିଜଣା ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ କରେ, ସେ ପାପ କରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖେ, ଏବଂ ଦୁଃଖ ଗତି ପାଏ।

ଇଦଂ ଚ ଶ୍ରୃଣୁ ମେଽଗସ୍ତ୍ଯ ଗଦତଃ ପ୍ରାକ୍ତନଂ ତଥା । ଯଥା କଲୌ ହରେର୍ଭକ୍ତିଂ ନ କୁର୍ଵନ୍ତୀହ ମାନଵାଃ ।। ୭୦.

ମୋଠାରୁ ଶୁଣ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଯେପରି ମୁଁ ପୂର୍ବ ଘଟଣା କହୁଛି, କଳି ଯୁଗରେ କିପରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁନାହିଁ।

ଭୂର୍ଲୋକଵାସିନଃ ସର୍ଵେ ପୁରା ଯଷ୍ଟ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଭୁଵର୍ଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ରସ୍ଥା ଅପି କେଶଵମ୍ । ଆରାଧ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ଯାନ୍ତି କ୍ରମାନ୍ମୁକ୍ତିଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ଚ ।। ୭୦.

ଭୂଲୋକର ସମସ୍ତ ଜନ, ପୂର୍ବରୁ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜି, ଭୁଵର୍ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଠାରେ ଥିବାମାନେ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ କ୍ରମରେ ମୁକ୍ତି ପାଉନ୍ତି।

ଏଵଂ ମୁକ୍ତିପଦେ ଵ୍ଯାପ୍ତେ ସର୍ଵଲୋକୈସ୍ତଥୈଵ ଚ । ମୁକ୍ତିଭାଜସ୍ତତୋ ଦେଵାସ୍ତଂ ଦଧ୍ଯୁଃ ପ୍ରଯତା ହରିମ୍ ।। ୭୦.

ଏପରି ଭାବରେ, ମୁକ୍ତିର ପଦ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବ୍ୟାପି ଯାଇଥିଲା, ତେଣୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଦେବମାନେ ଏହି ହରିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜିଲେ।

ସୋଽପି ସର୍ଵଗତତ୍ଵାଚ୍ଚ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତଃ ସନାତନଃ । ଉଵାଚ ବ୍ରୂତ କିଂ କାର୍ଯଂ ସର୍ଵଯୋଗିଵରାଃ ସୁରାଃ ।। ୭୦.

ସେ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି ଏବଂ ଚିରଅବିନାଶୀ, ପ୍ରକାଶିତ ହେଇ କହିଲେ: 'ମୋତେ କହ, କଣ କରିବା ଉଚିତ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀ ଓ ଦେବମାନେ?'

ତେ ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵେଶମୂଚୁଶ୍ଚ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଦେଵଦେଵ ଜନଃ ସର୍ଵୋ ମୁକ୍ତିମାର୍ଗେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । କଥଂ ସୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଭଵିତା ନରକେଷୁ ଚ କୋ ଵସେତ୍ ।। ୭୦.

ସେମାନେ, ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବଦେବ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୁକ୍ତିର ପଥରେ ଅଟେ; କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେବ, କିଏ ନରକରେ ରହିବ?'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଦେଵୈସ୍ତାନୁଵାଚ ଜନାର୍ଦନଃ । ଯୁଗାନି ତ୍ରୀଣି ବହଵୋ ମାମୁପେଷ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ ।। ୭୦.

ଏପରି ଦେବମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, ଜନାର୍ଦନ କହିଲେ: 'ତିନି ଯୁଗ ଓ ଅନେକ ଯୁଗ ମଧ୍ୟରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋତେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ।'

ଅନ୍ତ୍ଯେ ଯୁଗେ ପ୍ରଵିରଲା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମଦାଶ୍ରଯାଃ । ଏଷ ମୋହଂ ସୃଜାମ୍ଯାଶୁ ଯୋ ଜନଂ ମୋହଯିଷ୍ଯତି ।। ୭୦.

ଶେଷ ଯୁଗରେ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ହେବେ; ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ମୋହ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି, ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେବ।

ତ୍ଵଂ ଚ ରୁଦ୍ର ମହାବାହୋ ମୋହଶାସ୍ତ୍ରାଣି କାରଯ । ଅଲ୍ପାଯାସଂ ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ଫଲଂ ଦୀର୍ଘଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯ ।। ୭୦.

ହେ ରୁଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ତୁମେ ମୋହ ଭରା ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କର; ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସ ଦେଖାଇ ଦୀର୍ଘ ଫଳ ଦେବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଅ।

କୁହକଂ ଚେନ୍ଦ୍ରଜାଲାନି ଵିରୁଦ୍ଧାଚରଣାନି ଚ । ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ଜନଂ ସର୍ଵଂ ମୋହଯାଶୁ ମହେଶ୍ଵର ।। ୭୦.

ମାୟା, ଯାଦୁ, ଏବଂ ବିପରୀତ ଆଚରଣ ଦେଖାଇ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ଭ୍ରମିତ କର, ହେ ମହେଶ୍ୱର।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ତେନ ଦେଵେନ ପରମେଷ୍ଠିନା । ଆତ୍ମା ତୁ ଗୋପିତଃ ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରକାଶ୍ଯୋଽହଂ କୃତସ୍ତଦା ।। ୭୦.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ସମୟରେ ସେ ପରମେଷ୍ଠୀ ଦେବତା ମୋର ସ୍ଵରୂପକୁ ତୁରନ୍ତ ଲୁଚାଇ ଦେଖାଇଲେ।

ତସ୍ମାଦାରଭ୍ଯ କାଲଂ ତୁ ମତ୍ପ୍ରଣୀତେଷୁ ସତ୍ତମ । ଶାସ୍ତ୍ରେଷ୍ଵଭିରତୋ ଲୋକୋ ବାହୁଲ୍ଯେନ ଭଵେଦତଃ ।। ୭୦.

ସେ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଲୋକମାନେ ବହୁ ପ୍ରମାଣରେ ଆସକ୍ତ ହେଇଛନ୍ତି।

ଵେଦାନୁଵର୍ତ୍ତିନଂ ମାର୍ଗଂ ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ତଥା । ଏକୀଭାଵେନ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ମୁକ୍ତିଭାଜୋ ଭଵନ୍ତି ତେ ।। ୭୦.

ଯେମାନେ ବେଦ ଅନୁସାରେ ମାର୍ଗ ଓ ଦେବତା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଏକ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ମାଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵ୍ଯତିରିକ୍ତଂ ଯେ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଭଜନ୍ତେ ପାପକର୍ମାଣସ୍ତେ ଯାନ୍ତି ନରକଂ ନରାଃ ।। ୭୦.

ଯେମାନେ ମୋତେ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେ ପାପ କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଯେ ଵେଦମାର୍ଗନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତେଷାଂ ମୋହାର୍ଥମେଵ ଚ । ନଯସିଦ୍ଧାନ୍ତସଂଜ୍ଞାଭିର୍ମଯା ଶାସ୍ତ୍ରଂ ତୁ ଦର୍ଶିତମ୍ ।। ୭୦.

ଯେମାନେ ବେଦ ମାର୍ଗକୁ ଛାଡି ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ନିଜ ନୟ ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇଛି।

ପାଶୋଽଯଂ ପଶୁଭାଵସ୍ତୁ ସ ଯଦା ପତିତୋ ଭଵେତ୍ । ତଦା ପାଶୁପତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଜାଯତେ ଵେଦସଂଜ୍ଞିତମ୍ ।। ୭୦.

ଏହି ବନ୍ଧନ ପଶୁ ଭାବ; ଯେତେବେଳେ ଏହା ଖସିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପାଶୁପତ ଶାସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ବେଦ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।

ଵେଦମୂର୍ତିରହଂ ଵିପ୍ର ନାନ୍ଯଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵାଦିଭିଃ । ଜ୍ଞାଯତେ ମତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ତୁ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଵେଦମନାଦିମତ୍ । ଵେଦଵେଦ୍ଯୋଽସ୍ମି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ।। ୭୦.

ମୁଁ ବେଦର ଅବତାର, ହେ ବିପ୍ର; ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ତାହାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୋର ସ୍ଵରୂପ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ, କେବଳ ଆଦିହୀନ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ। ବେଦ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜଣାଯିବି, ବିଶେଷ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ଜଣିପାରିବେ, ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି।

ଯୁଗାନି ତ୍ରୀଣ୍ଯହଂ ଵିପ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥୈଵ ଚ । ତ୍ରଯୋଽପି ସତ୍ତ୍ଵାଦିଗୁଣାସ୍ତ୍ରଯୋ ଵେଦାସ୍ତ୍ରଯୋଽଗ୍ନଯଃ ।। ୭୦.

ମୁଁ ତିନି ଯୁଗ, ହେ ବିପ୍ର; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି; ତିନି ଗୁଣ, ତିନି ବେଦ, ତିନି ଅଗ୍ନି ଏହିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ।

ତ୍ରଯୋ ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯଃ ସଂଧ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯୋ ଵର୍ଣାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ସଵନାନି ତୁ ତାଵନ୍ତି ତ୍ରିଧା ବଦ୍ଧମିଦଂ ଜଗତ୍ ।। ୭୦.

ତିନି ଲୋକ, ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟା, ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ ଏହିପରି; ତିନି ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ; ଏହି ଜଗତ ତିନି ଭାବରେ ବନ୍ଧା।

ଯ ଏଵଂ ଵେତ୍ତି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ପରଂ ନାରାଯଣଂ ତଥା । ଅପରଂ ପଦ୍ମଯୋନିଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତ୍ଵପରଂ ତୁ ମାମ୍ । ଗୁଣତୋ ମୁଖ୍ଯତସ୍ତ୍ଵେକ ଏଵାହଂ ମୋହ ଇତ୍ଯୁତ ।। ୭୦.

ଯେଉଁଠି ଏପରି ଜାଣିଥାଏ, ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ସେ ପରମ ନାରାୟଣ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା, ଏବଂ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଜାଣିଥାଏ; ଗୁଣରେ ମୁଁ ମୁଖ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ସବୁ ମୋହ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ପିନାକିନା । ଅହଂ ଚ ନୃପତେ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଣତୋଽଭଵମ୍ ।। ୭୧.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ମୁଁ, ହେ ରାଜା, ପିନାକୀନ୍ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଲୁ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵଂ ଯାଵତ୍ ପଶ୍ଯାମହେ ନୃପ । ତାଵତ୍ ତସ୍ଯୈଵ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦେହସ୍ଥଂ କମଲାସନମ୍ ।। ୭୧.

ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହେ ରାଜା, ଆମେ ଦେଖିଲୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦେହ ଭିତରେ କମଳାସନ ଦେଖାଯାଉଛି।

ନାରାଯଣଂ ଚ ହୃଦଯେ ତ୍ରସରେଣୁସୁସୂକ୍ଷ୍ମକମ୍ । ଜ୍ଵଲଦ୍ଭାସ୍କରଵର୍ଣାଭଂ ପଶ୍ଯାମ ଭଵଦେହତଃ ।। ୭୧.

ଭବଙ୍କ ଦେହରୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ, ତିନି ଧୂଳି ଭଳି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମିତାଃ ସର୍ଵେ ଯାଜକା ଋଷଯୋ ମମ । ଜଯଶବ୍ଦରଵାଂଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସାମଋଗ୍ଯଜୁଷାଂ ସ୍ଵନମ୍ ।। ୭୧.

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋ ସହ ଯଜ୍ନ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ସେମାନେ ଜୟ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ସାମ, ଋଚ୍, ଯଜୁର ମନ୍ତ୍ର ଗାଇଲେ।

କୃତ୍ଵୋଚୁସ୍ତେ ତଦା ଦେଵଂ କିମିଦଂ ପରମେଶ୍ଵର । ଏକସ୍ଯାମେଵ ମୂର୍ତୌ ତେ ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଚ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତଯଃ ।। ୭୧.

ତାପରେ ସେମାନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ଏହା କଣ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର? ତୁମେ ଏକ ଦେହରେ ତିନି ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖାଯାଉଛି।

ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ଯଜ୍ଞେଽସ୍ମିନ୍ ଯଦ୍ଧୁତଂ ହଵ୍ଯଂ ମାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମହର୍ଷଯଃ । ତେ ତ୍ରଯୋଽପି ଵଯଂ ଭାଗଂ ଗୃହ୍ଣୀମଃ କଵିସତ୍ତମାଃ ।। ୭୧.

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେଉଁ ହବି ମୋତେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି, ଆମେ ତିନିଜଣେ, ହେ କବିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ହବିର ଏକାଏକା ଅଂଶ ନେଉଛୁ।

ନାସ୍ମାକଂ ଵିଵିଧୋ ଭାଵୋ ଵର୍ତତେ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ସମ୍ଯଗ୍ଦୃଶଃ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ଵିପରୀତେଷ୍ଵନେକଶଃ ।। ୭୧.

ହେ ମୁନିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ସଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ଅନ୍ୟଥା ବିଭିନ୍ନ ଲୋକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।