ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ତାପସେନ ନରାଧିପ । ଵିସ୍ମଯାପନ୍ନହୃଦଯସ୍ତମେଵାହଂ ତୁ ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ ।। ୬୯.

ସେ ତାପସ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୋର ହୃଦୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି।

ଭଗଵଂସ୍ତଵ ଲୋକୋଽଯଂ ସର୍ଵଲୋକଵରୋତ୍ତମଃ । ସର୍ଵଲୋକା ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ରାଦିସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୬୯.

ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କ ସଂସାର ସମସ୍ତ ସଂସାର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସଂସାର ଦେଖିଛି।

ଅଯଂ ତ୍ଵପୂର୍ଵୋ ଲୋକୋ ମେ ପ୍ରତିଭାତି ତପୋଧନ । ସଂପଦୈଶ୍ଵର୍ଯତେଜୋଭିର୍ହର୍ମ୍ଯରତ୍ନଚଯୈସ୍ତଥା ।। ୬୯.

କିନ୍ତୁ ଏହି ସଂସାର ମୋ ପାଖରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ଲାଗୁଛି, ହେ ତପସ୍ଵୀ, ଏଠାରେ ସମ୍ପଦ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ତେଜ ଓ ରତ୍ନର ମହଲ ଅଛି।

ସରୋଭିଃ ସୂଦକୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଜଲଜୈଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ । ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମିଦଂ ଲୋକଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ତେ ମୁନେ ।। ୬୯.

ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ, ସୁଧା ଜଳର ପୋଖରୀ ଓ ବିଶେଷ କରି ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସଂସାର ମୁଁ ଦେଖିଛି, ହେ ମୁନି।

ଇତ୍ଥଂଭୂତଂ କଥଂ ଲୋକୋ ଭଵାଂଶ୍ଚେତ୍ଥଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । କଥଯସ୍ଵୈତସ୍ଯ ହେତୁଂ ମେ କଶ୍ଚ ତ୍ଵଂ ମୁନିପୁଂଗଵ ।। ୬୯.

ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ସଂସାର କିପରି ହେଲା, ଏବଂ ଆପଣ ଏଠି କିପରି ବସିଛନ୍ତି? ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆପଣ କିଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ?

କଥମିଲାଵୃତେ ଵର୍ଷେ ସରସ୍ତୀରେ ମହାମୁନେ । ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ସୋଽହଂ ତ୍ଵଂ ସରସ୍ତତ୍ ସା କୁଟୀ ମୁନେ । ହେମହର୍ମ୍ଯାକୁଲେ ଲୋକେ କିଂ ଵା ସ୍ଥାନଂ ତୁ ତେ କୁଟିଃ ।। ୬୯.

ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ କିପରି ଇଲାବୃତ ଭୂମିରେ ଏକ ହ୍ରଦ ତଟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି? ସେ ହ୍ରଦ, ସେ କୁଟିର—ଏହି ସୁନାର ମହଲରେ ଆପଣଙ୍କର ସ୍ଥାନ କଣ?

ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଭଗଵାତ୍ ମଯାଽସୌ ମୁନିପୁଂଗଵଃ । ପ୍ରାହ ମହ୍ଯଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଯତ୍ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଚ୍ଛୃଣୁ ।। ୬୯.

ମୁଁ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେହିପରି କଥା କହିଲେ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହା ଶୁଣ।

ତାପସ ଉଵାଚ । ଅହଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଜଲରୂପୀ ସନାତନଃ । ଯେନ ଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ।। ୬୯.

ତାପସ କହିଲେ: ମୁଁ ସେଇ ନାରାୟଣ, ଜଳର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ସନାତନ ଦେବତା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ତିନି ଲୋକ, ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ଆବୃତ।

ଯା ସା ତ୍ଵାପ୍ଯାକୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ସୋଽହଂ ଵରୁଣ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣଃ ପରଃ ।। ୬୯.

ତୁମେ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଆକୃତି ଦେଖିଛ, ସେହି ପରମେଷ୍ଠି ମୋତେ ଭଲି ଦେଖିଛ। ମୁଁ ଭଳି ଭାବରେ ବରୁଣ ଭାବରେ ପରିଚିତ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ ସେଇ ପରମ ନାରାୟଣ।

ତ୍ଵଯା ଚ ସପ୍ତ ଜନ୍ମାନି ଅହମାରାଧିତଃ ପୁରା । ତେନ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନାଶେଽପି ତ୍ଵମେକସ୍ତ୍ଵଭିଲକ୍ଷିତଃ ।। ୬୯.

ପୂର୍ବେ, ତୁମେ ସପ୍ତ ଜନ୍ମ ଧରି ମୋତେ ଉପାସନା କରିଥିଲ। ଏହି କାରଣରୁ, ତିନି ଲୋକ ନାଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଥିଲି।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ନିଦ୍ରାମୀଲିତଲୋଚନଃ । ପତିତୋଽହଂ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପୁନରୁତ୍ଥିତଃ ।। ୬୯.

ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୋର ଚକ୍ଷୁ ନିଦ୍ରାରେ ଭାରି ହୋଇ, ମୁଁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲି, କିନ୍ତୁ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୁନି ଉଠିପଡ଼ିଲି।

ଯାଵତ୍ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରାଜନ୍ ତମୃଷିଂ ତଚ୍ଚ ଵୈ ପୁରମ୍ । ତାଵନ୍ମେରୁଗିରେର୍ମୂର୍ଧ୍ନିଂ ପଶ୍ଯାମ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ।। ୬୯.

ହେ ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଦେଖୁଥିଲି, ସେ ଋଷି ଓ ସେଇ ପୁରୀକୁ ଦେଖିଲି; ତାପରେ ମୁଁ ନିଜ ଦେହରେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ନିଜକୁ ଦେଖିଲି।

ସମୁଦ୍ରାନ୍ ସପ୍ତ ପଶ୍ଯାମି ତଥୈଵ କୁଲପର୍ଵତାନ୍ । ସପ୍ତଦ୍ଵୀପଵତୀଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ପାର୍ଥିଵ ।। ୬୯.

ମୁଁ ସାତଟି ସମୁଦ୍ର, ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତମାଳା ଏବଂ ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲି, ହେ ନରପତି।

ଅଦ୍ଯାପି ତଂ ଲୋକଵରଂ ଧ୍ଯାଯଂସ୍ତିଷ୍ଠାମି ସୁଵ୍ରତ । କଦା ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯେଽଥ ତଂ ଲୋକମିତି ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵମ୍ ।। ୬୯.

ହେ ସୁବ୍ରତ, ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରୁଛି; 'କେବେ ମୁଁ ସେଇ ଲୋକକୁ ପାଇବି?' ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ଲଗି ରହିଲି।

ଏଵଂ ତେ କୌତୁକଂ ରାଜନ୍ କଥିତଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ଯଦ୍ ଵୃତ୍ତଂ ମମ ଦେହେ ତୁ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି ।। ୬୯.

ଏଭଳି, ରାଜା, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା ଏବଂ ମୋ ଦେହରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ସେସବୁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵ ଉଵାଚ । ଭଗଵନ୍ କିଂ କୃତଂ ଲୋକଂ ତ୍ଵଯା ତମନୁପଶ୍ଯତା । ଵ୍ରତଂ ତପୋ ଵା ଧର୍ମୋ ଵା ପ୍ରାପ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ମୁନେ ।। ୭୦.

ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ତୁମେ ସେଇ ଲୋକକୁ ଦେଖିନଥିବାବେଳେ କ'ଣ କରିଥିଲ? ସେଠାକୁ ପାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଧର୍ମ କରିଥିଲ କି?

ଅନାରାଧ୍ଯ ହରିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା କୋ ଲୋକାନ୍ କାମଯେଦ୍ ବୁଧଃ । ଆରାଧିତେ ହରୌ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ କରତଲେଽଭଵନ୍ ।। ୭୦.

ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିନଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ କେହି ଲୋକମାନେ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିପାରିବେ? ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମାନେ ହାତରେ ଥିବା ପରି ମିଳିଯାନ୍ତି।

ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଯା ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ । ଆରାଧିତୋ ଵର୍ଷଶତଂ କ୍ରତୁଭିର୍ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ ।। ୭୦.

ଏହିପରି ଭାବି, ରାଜା, ମୁଁ ଶାଶ୍ୱତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶତବର୍ଷ ଧରି ବହୁ ଦାନ ଦେଇ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରି ପୂଜା କରିଥିଲି।

ତତଃ କଦାଚିଦ୍ ବହୁନା କାଲେନ ନୃପନନ୍ଦନ । ଯଜତୋ ମମ ଦେଵେଶଂ ଯଜ୍ଞମୂର୍ତିଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଆହୂତା ଆଗତା ଦେଵାଃ ସମମେଵ ସଵାସଵାଃ ।। ୭୦.

ତାପରେ, ରାଜପୁତ୍ର, ବହୁ ସମୟ ପରେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞମୂର୍ତ୍ତି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲି, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଏକାଠି ଆସିଥିଲେ।

ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତା ଆସନ୍ ଯାଵଦ୍ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ । ତାଵତ୍ ତତ୍ରୈଵ ଭଗଵାନାଗତୋ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ ।। ୭୦.

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିବା ସମୟରେ, ସେଠାକୁ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

ମହାଦେଵୋ ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ତ୍ର୍ଯମ୍ବକୋ ନୀଲଲୋହିତଃ । ସୋଽପି ରୌଦ୍ରେ ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥାନେ ବଭୂଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ ।। ୭୦.

ମହାଦେବ, ତିନି ଆଖିଅଳି, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ବିରୂପାକ୍ଷ, ସେ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ତାନ୍ ସର୍ଵାନାଗତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାନୃଷିମହୋରଗାନ୍ । ସନତ୍କୁମାରୋ ଭଗଵାନାଜଗାମାବ୍ଜସଂଭଵଃ ।। ୭୦.

ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, କମଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପବିତ୍ର ସନତ୍କୁମାର ଆସିଲେ।

ତ୍ରସରେଣୁପ୍ରମାଣେନ ଵିମାନେ ସୂର୍ଯସନ୍ନିଭେ । ଅଵସ୍ଥିତୋ ମହାଯୋଗୀ ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵିଷ୍ଯଵିତ୍ ।। ୭୦.

ସେ ମହାଯୋଗୀ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ଧୂଳି ଦାଣା ପରି ଛୋଟ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ଆଗମ୍ଯ ଶିରସା ରୁଦ୍ରଂ ସ ଵଵନ୍ଦେ ମହାମୁନିଃ । ମଯା ପ୍ରଣମିତସ୍ତସ୍ଥୌ ସମୀପେ ଶୂଲପାଣିନଃ ।। ୭୦.

ସେ ମହାମୁନି ଆସି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରଣାମ କରି ଦଢ଼ି ରହିଲି।

ତାନହଂ ସଂସ୍ଥିତାନ୍ ଦେଵାନ୍ ନାରଦାଦୀନୃଷୀଂସ୍ତଥା । ସନତ୍କୁମାରରୁଦ୍ରୌ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମେ ମନସି ସ୍ଥିତମ୍ ।। ୭୦.

ସମସ୍ତ ଦେବତା, ନାରଦ ଆଦି ଋଷି, ସନତ୍କୁମାର ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏକାଠି ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ଏକ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା।

କ ଏଷାଂ ଭଵତେ ଯାଜ୍ଯୋ ଵରିଷ୍ଠଶ୍ଚ ନୃପୋତ୍ତମ । କେନ ତୁଷ୍ଟେନ ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵ ଏତେ ସରୁଦ୍ରକାଃ ।। ୭୦.

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ତୁମର ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ହେବେ ଏବଂ କିଏ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ? କାହାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ ସମସ୍ତେ, ରୁଦ୍ର ସହିତ, ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ?

ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥିତେ ରାଜନ୍ ରୁଦ୍ରଃ ପୃଷ୍ଟୋ ମଯାଽନଘ । ଏଵମର୍ଥଂ କ ଇଜ୍ଯୋଽତ୍ର ଯୁଷ୍ମାକଂ ସୁରସତ୍ତମାଃ ।। ୭୦.

ଏପରି ଭାବି, ରାଜା, ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲି: 'ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏଠାରେ କିଏ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ହେବେ?'

ଏଵମୁକ୍ତେ ତଦୋଵାଚ ରୁଦ୍ରୋ ମାଂ ସୁରସନ୍ନିଧୌ ।। ୭୦.

ମୁଁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁଦ୍ର ମୋତେ କହିଲେ।

ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ । ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ବିବୁଧାଃ ସର୍ଵେ ତଥା ଦେଵର୍ଷଯୋଽମଲାଃ । ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯଶ୍ଚ ଵିଖ୍ଯାତା ସର୍ଵେ ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ମେ ଵଚଃ । ତ୍ଵଂ ଚାଗସ୍ତ୍ଯ ମହାବୁଦ୍ଧେ ଶ୍ରୃଣୁ ମେ ଗଦତୋ ଵଚଃ ।। ୭୦.

ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଶୁଦ୍ଧ ଦେବଋଷି ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ ମୋର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ; ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ମହାବୁଦ୍ଧି ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ମୋର କଥା ଶୁଣ।