ଵରାହପୁରାଣମ୍

ନିର୍ଯଯୁଃ କାଞ୍ଚନଂ ପୀଠମେକା ତାସାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵୈ । ସା ମାଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ତଦାଽନ୍ଯାଽଦାତ୍ ସଲିଲଂ କରସଂସ୍ଥିତମ୍ ।। ୬୯.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କନ୍ୟା ସୁନାର ଆସନ ଆଣି, ମୋତେ ଦେଲା; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଜଳ ଧରି, ମୋତେ ଦେଲେ।

ଗୃହୀତ୍ଵାଽନ୍ଯା ତୁ ମେ ପାଦୌ କ୍ଷାଲିତୁଂ ଚୋପଚକ୍ରମେ । ଅନ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଵ୍ଯଜନେ ଗୃହ୍ଯ ମତ୍ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତେ ।। ୬୯.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମୋର ପାଦ ଧରି, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଅନ୍ୟ ଦୁଇଜଣେ ଦୁଇପଟେ ରହି, ହାତରେ ବେଣୁ ନେଇ ମୋତେ ପଙ୍ଖା ଝାଲିଲେ।

ତତୋ ହୁଙ୍କାରମକରୋତ୍ ପୁନରେଵ ମହାତପାଃ । ତଚ୍ଛବ୍ଦାଦନ୍ତରଂ ହୈମଦ୍ରୋଣୀଂ ଯୋଜନଵିସ୍ତୃତାମ୍ । ଗୃହ୍ଯାଜଗାମ ମକରୋତ୍ପ୍ଲଵଂ ସରସି ପାର୍ଥିଵ ।। ୬୯.

ତାପରେ, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ପୁଣି ଏକ ଭୟଙ୍କର ହୁଁ ଧ୍ୱନି କଲେ; ସେଇ ଧ୍ୱନିରେ, ଏକ ବଡ଼ ସୁନାର ଡୋଳି, ଏକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଦେଖାଦେଲା, ଏବଂ ଏକ ମକର ଝିଲିକରେ ଉଛଳିଲା, ରାଜା।

ତସ୍ଯାଂ ତୁ କନ୍ଯାଃ ଶତଶୋ ହେମକୁମ୍ଭକରାଃ ଶୁଭାଃ । ଆଯଯୁସ୍ତମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ମାଂ ନୃପ ।। ୬୯.

ସେ ଡୋଳିରେ ଶତଶଃ ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟାମାନେ ସୁନାର କୁମ୍ଭ ନେଇ ଆସିଲେ; ଏହା ଦେଖି, ସେ ମୁନି ମୋତେ କହିଲେ, ରାଜନ।

ସ୍ନାନାର୍ଥଂ କଲ୍ପିତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିଦଂ ତେ ସର୍ଵମେଵ ତୁ । ଦ୍ରୋଣୀଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚେମାଂ ତ୍ଵଂ ସ୍ନାତୁମର୍ହସି ସତ୍ତମ ।। ୬୯.

'ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୋର ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଏହି ଡୋଳିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସ୍ନାନ କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'

ତତୋଽହଂ ତସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ ତସ୍ଯାଂ ଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ନରାଧିପ । ଵିଶାମି ତାଵତ୍ ସରସି ସା ଦ୍ରୋଣୀ ପ୍ରତ୍ଯମଜ୍ଜତ ।। ୬୯.

ତାପରେ, ସେ ମୁନିଙ୍କର ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜା, ମୁଁ ସେ ଝିଲିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଡୋଳିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କଲି, ସେ ଡୋଳି ଜଳ ତଳକୁ ଡୁବିଗଲା।

ଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ଜଲେ ନିମଗ୍ନୋଽହମ୍ ଇତି ମତ୍ଵା ନରେଶ୍ଵର । ଉନ୍ମଗ୍ନୋଽହଂ ତତୋ ଲୋକମପୂର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତତଃ ।। ୬୯.

ମୁଁ ଭାବିଲି, ମୁଁ ଡୋଳିର ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ରାଜନ; କିନ୍ତୁ ପରେ ମୁଁ ଉପରକୁ ଆସି, ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅପୂର୍ବ ଜଗତ ଦେଖିଲି।

ସୁହର୍ମ୍ଯକକ୍ଷ୍ଯାଯତନଂ ଵିଶାଲଂ ରଥ୍ଯାପଥଂ ଶୁଦ୍ଧଜନାନୁକୀର୍ଣମ୍ । ନୀତ୍ଯୁତ୍ତମୈଃ ସେଵିତମାତ୍ମଵିଦ୍ଭି - ର୍ନୃଭିଃ ପୁରାଣୈର୍ନଯମାର୍ଗସଂସ୍ଥୈଃ ।। ୬୯.

ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ନଗର, ଚଉଡ଼ା ରାସ୍ତା ଓ ମାର୍ଗରେ ପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ ଭରିଥିଲେ; ଜ୍ଞାନୀ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ପୁରାତନ ଧର୍ମପଥରେ ଅଟୁଟ ରାଜାମାନେ ସେଠି ବସୁଥିଲେ।

ସଂସାରଚର୍ଯାପରିଘାଭିରୁଗ୍ରଂ ଗମ୍ଭୀରପାତାଲତଲସ୍ଥମାଦ୍ଯମ୍ । ସିତୈର୍ନୃଭିଃ ପାଶଵରାଗ୍ରହସ୍ତୈଃ ଦ୍ଵିପାଶ୍ଵସଂଘୈର୍ଵିଵିଧୈରୁପେତମ୍ ।। ୬୯.

ସେଠି ଏକ ଭୟଙ୍କର, ସାଧାରଣ ସଂସାର ଚଳାଚଳରୁ ଦୂର, ଗଭୀର ପାତାଳ ତଳରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଥିଲା; ଶୁଭ୍ର ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ ହାତରେ ପାଶ ନେଇଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଦଳର ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଚାରିପଟେ ଘେରିଥିଲେ।

ଵିଚିତ୍ରପଦ୍ମୋତ୍ପଲସଂଵୃତାନି ସରାଂସି ନାନାଵିହଗାକୁଲାନି । ଅମ୍ଭୋଜପତ୍ରସ୍ଥିତଭୃଙ୍ଗନାଦୈ- ରୁଦ୍ଗୀତଵନ୍ତୀଵ ଲଯୈରନୈକୈଃ । କୈଲାସଶ୍ରୃଙ୍ଗପ୍ରତିମାନି ତୀରେ - ଷ୍ଵନେକରତ୍ନୋତ୍ପଲସଂଚିତାନି । ଗୃହାଣି ଧନ୍ଯାଧ୍ଯୁଷିତାନି ନୀଚୈ - ରୁପାସିତାନି ଦ୍ଵିଜଦେଵଵିପ୍ରୈଃ ।। ୬୯.

ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଢାକା ପୋଖରୀ ଥିଲା; ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିଲେ; ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ବସିଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଅନେକ ଧ୍ୱନିରେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ସଦୃଶ ଘରମାନେ ତୀରରେ ଥିଲେ, ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଧନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ବସୁଥିବା, ଦ୍ୱିଜ ଦେବ ଓ ବିପ୍ରମାନେ ପୂଜିଥିବା।

କୈଲାସଶ୍ରୃଙ୍ଗପ୍ରତିମାନି ତୀରେ - ଷ୍ଵନେକରତ୍ନୋତ୍ପଲସଂଚିତାନି । ଗୃହାଣି ଧନ୍ଯାଧ୍ଯୁଷିତାନି ନୀଚୈ - ରୁପାସିତାନି ଦ୍ଵିଜଦେଵଵିପ୍ରୈଃ ।। ୬୯.

ତୀରରେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ସଦୃଶ ଘରମାନେ ଥିଲେ, ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଧନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ବସୁଥିବା, ଦ୍ୱିଜ ଦେବ ଓ ବିପ୍ରମାନେ ପୂଜିଥିବା।

ପଦ୍ମାନି ଭୃଙ୍ଗାଵନତାନି ଚେଲୁ - ସ୍ତେଷାଂ ପୁନର୍ଗୁରୁଭାରାଦଜସ୍ତ୍ରମ୍ । ଜଲେଷୁ ଯେଷାଂ ସୁସ୍ଵରାସ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜାତି- ର୍ଵେଦୋଦିତାନାହ ଵିଚିତ୍ରମନ୍ତ୍ରାନ୍ ।। ୬୯.

ପଦ୍ମଗୁଡିକୁ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଭାରି ଦେଇ ତଳକୁ ଝୁକାଇଦେଇଥିଲେ, ସେଠି ସେମାନେ ସଦା ଡୋଳି ଚାଲିଥିଲେ; ପୋଖରୀରେ ମଧୁର କଣ୍ଠର ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦର ଅଦ୍ଭୁତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ।

ସିତାବ୍ଜମାଲାର୍ଚିତଗାତ୍ରଵନ୍ତି ଵାସୋତ୍ତରୀଯାଣି ଖଗପ୍ରଵାରୈଃ । ସରାଂସ୍ଯନେକାନି ତଥା ଦ୍ଵିଜାସ୍ତୁ ପଠନ୍ତି ଯଜ୍ଞାର୍ଥଵିଧିଂ ପୁରାଣମ୍ ।। ୬୯.

ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଉପର ଅଂଶରେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ବହୁ ପକ୍ଷୀ ଦଳ ଘେରିଥିଲା; ଏମିତି ଅନେକ ପୋଖରୀରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୁରାତନ ଯଜ୍ଞ ବିଧି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ।

ଭ୍ରମନ୍ନହଂ ତେଷୁ ସରଃସ୍ଵପଶ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାନ୍ଯନେକାନି ସୁରାଙ୍ଗନାନାମ୍ । ଵିଦ୍ଯାଧରାଣାଂ ଚ ତଥୈଵ କନ୍ଯାଃ ସ୍ନାନାଯ ତଂ ଦେଶମୁପାଗତାଶ୍ଚ ।। ୬୯.

ମୁଁ ସେଠି ପୋଖରୀମାନେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଦେବାଙ୍ଗନା ଦଳ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ଏଭଳି ଭାବେ ବିଦ୍ୟାଧର କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ।

ତତଃ କଦାଚିଦ୍ ଭ୍ରମତା ନୃପୋତ୍ତମ ପ୍ରଦୃଷ୍ଟମନ୍ଯତ୍ସୁସରଃ ସୁତୋଯମ୍ । ପ୍ରାଗ୍ ଦୃଷ୍ଟମେକଂ ତୁ ତଥୈଵ ତୀରେ କୁଟୀଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଯଥା ପୁରାଽହମ୍ ।। ୬୯.

ତାପରେ, ରାଜା, ମୁଁ ଘୁରୁଥିବା ସମୟରେ, ଆଉ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ପବିତ୍ର ଜଳର ପୋଖରୀ ଦେଖିଲି; ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ତାହାର ତୀରରେ ଏକ କୁଟିର ଦେଖିଲି, ଯେପରି ଆଗରୁ ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି।

ଯାଵତ୍ କୁଟୀଂ ତାଂ ପ୍ରଵିଶାମି ରାଜନ୍ ତପସ୍ଵିନଂ ତଂ ସ୍ଥିତମେକଦେଶେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଭିଗମ୍ଯାଭିଵଦାମି ଯାଵତ୍ ସ୍ମଯନ୍ନୁଵାଚାପ୍ରତିମପ୍ରଭାଵଃ ।। ୬୯.

ହେ ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସେଇ କୁଟିରେ ପ୍ରବେଶ କଲି, ଏବଂ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସେ ତାପସଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସାମ୍ନା କଲି। ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିଥିବା ସମୟରେ, ସେ ହସି ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ କଥା କହିଲେ।

ତାପସ ଉଵାଚ । କିଂ ମାଂ ଵିପ୍ର ନ ଜାନୀଷେ ପ୍ରାଗ୍ଦୃଷ୍ଟମପି ସତ୍ତମ । ଯେନ ତ୍ଵଂ ମୂଢଵଲ୍ଲୋକମିମମପ୍ଯନୁପଶ୍ଯସି ।। ୬୯.

ତାପସ କହିଲେ: ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୁଁ କିଏ ତାହା ଚିହ୍ନିପାରୁନାହାଁ, ଯଦ୍ୟପି ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଛ? କାହିଁକି ତୁମେ ଏହି ସଂସାରକୁ ମୂଢ଼ ଭଳି ଦେଖୁଛ?

ଦୃଷ୍ଟଂ ମତ୍କମିଦଂ ଦେଵୈର୍ଭୁଵନଂ ଯନ୍ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ମଯା ଲୋକୋ ଦର୍ଶିତଃ ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୬୯.

ଏହି ସଂସାର, ଯାହାକି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ତୁମକୁ ଦେଖାଇଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।

ସଂପଦଂ ପଶ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ମଦୀଯସ୍ଯ ମହାମୁନେ । ଦଧିକ୍ଷୀରଵହା ନଦ୍ଯସ୍ତଥା ସର୍ପିର୍ମଯାନ୍ ହ୍ରଦାନ୍ ।। ୬୯.

ହେ ମହାମୁନି, ମୋ ସଂସାରର ସମ୍ପଦ ଦେଖ; ଦହି ଓ ଦୁଧ ଭରିଥିବା ନଦୀ, ଏବଂ ଘିଅ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ଅଛି।

ଗୃହାଣାଂ ହେମରତ୍ନାନାଂ ସ୍ତମ୍ଭାନ୍ ହେମମଯାନ୍ ଗୃହେ । ରତ୍ନୋତ୍ପଲଚିତାଂ ଭୂମିଂ ପଦ୍ମରାଗସମପ୍ରଭାମ୍ । ପାରିଜାତପ୍ରସୂନାଢ୍ଯାଂ ସେଵିତାଂ ଯକ୍ଷକିନ୍ନରୈଃ ।। ୬୯.

ଏଠାରେ ସୁନା ଓ ରତ୍ନର ତୟାରି ଘରର ସ୍ତମ୍ଭ, ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ପଦ୍ମରାଗ ପଥର ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଭୂମି, ପାରିଜାତ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା, ଯକ୍ଷ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଯେଉଁଠି ଘୁଞ୍ଚିବା କରନ୍ତି, ସେ ଭୂମି ଦେଖ।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ତାପସେନ ନରାଧିପ । ଵିସ୍ମଯାପନ୍ନହୃଦଯସ୍ତମେଵାହଂ ତୁ ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ ।। ୬୯.

ସେ ତାପସ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୋର ହୃଦୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି।

ଭଗଵଂସ୍ତଵ ଲୋକୋଽଯଂ ସର୍ଵଲୋକଵରୋତ୍ତମଃ । ସର୍ଵଲୋକା ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ରାଦିସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୬୯.

ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କ ସଂସାର ସମସ୍ତ ସଂସାର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସଂସାର ଦେଖିଛି।

ଅଯଂ ତ୍ଵପୂର୍ଵୋ ଲୋକୋ ମେ ପ୍ରତିଭାତି ତପୋଧନ । ସଂପଦୈଶ୍ଵର୍ଯତେଜୋଭିର୍ହର୍ମ୍ଯରତ୍ନଚଯୈସ୍ତଥା ।। ୬୯.

କିନ୍ତୁ ଏହି ସଂସାର ମୋ ପାଖରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ଲାଗୁଛି, ହେ ତପସ୍ଵୀ, ଏଠାରେ ସମ୍ପଦ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ତେଜ ଓ ରତ୍ନର ମହଲ ଅଛି।

ସରୋଭିଃ ସୂଦକୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଜଲଜୈଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ । ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମିଦଂ ଲୋକଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ତେ ମୁନେ ।। ୬୯.

ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ, ସୁଧା ଜଳର ପୋଖରୀ ଓ ବିଶେଷ କରି ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସଂସାର ମୁଁ ଦେଖିଛି, ହେ ମୁନି।

ଇତ୍ଥଂଭୂତଂ କଥଂ ଲୋକୋ ଭଵାଂଶ୍ଚେତ୍ଥଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । କଥଯସ୍ଵୈତସ୍ଯ ହେତୁଂ ମେ କଶ୍ଚ ତ୍ଵଂ ମୁନିପୁଂଗଵ ।। ୬୯.

ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ସଂସାର କିପରି ହେଲା, ଏବଂ ଆପଣ ଏଠି କିପରି ବସିଛନ୍ତି? ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆପଣ କିଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ?

କଥମିଲାଵୃତେ ଵର୍ଷେ ସରସ୍ତୀରେ ମହାମୁନେ । ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ସୋଽହଂ ତ୍ଵଂ ସରସ୍ତତ୍ ସା କୁଟୀ ମୁନେ । ହେମହର୍ମ୍ଯାକୁଲେ ଲୋକେ କିଂ ଵା ସ୍ଥାନଂ ତୁ ତେ କୁଟିଃ ।। ୬୯.

ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ କିପରି ଇଲାବୃତ ଭୂମିରେ ଏକ ହ୍ରଦ ତଟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି? ସେ ହ୍ରଦ, ସେ କୁଟିର—ଏହି ସୁନାର ମହଲରେ ଆପଣଙ୍କର ସ୍ଥାନ କଣ?

ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଭଗଵାତ୍ ମଯାଽସୌ ମୁନିପୁଂଗଵଃ । ପ୍ରାହ ମହ୍ଯଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଯତ୍ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଚ୍ଛୃଣୁ ।। ୬୯.

ମୁଁ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେହିପରି କଥା କହିଲେ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହା ଶୁଣ।

ତାପସ ଉଵାଚ । ଅହଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଜଲରୂପୀ ସନାତନଃ । ଯେନ ଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ।। ୬୯.

ତାପସ କହିଲେ: ମୁଁ ସେଇ ନାରାୟଣ, ଜଳର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ସନାତନ ଦେବତା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ତିନି ଲୋକ, ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ଆବୃତ।

ଯା ସା ତ୍ଵାପ୍ଯାକୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ସୋଽହଂ ଵରୁଣ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣଃ ପରଃ ।। ୬୯.

ତୁମେ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଆକୃତି ଦେଖିଛ, ସେହି ପରମେଷ୍ଠି ମୋତେ ଭଲି ଦେଖିଛ। ମୁଁ ଭଳି ଭାବରେ ବରୁଣ ଭାବରେ ପରିଚିତ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ ସେଇ ପରମ ନାରାୟଣ।