ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତତୋ ଵିନଶ୍ଯତେ ଲୋକୋ ଵର୍ଣଧର୍ମଶ୍ଚ ନଶ୍ଯତେ ।। ୬୮.

ତାପରେ ସଂସାର ନଷ୍ଟ ହେବ, ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣର ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵ ଉଵାଚ । ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋଽପି ଵା । ଶୂଦ୍ରୋଽପି ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତେ କେନ କିଂ ଵାଽଗମ୍ଯଂ ତୁ ଶଂସ ମେ ।। ୬୮.

ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପଚାରିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ରିୟ, କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଅନୁଚିତ ଜନ୍ୟ ନାରୀ ସହ ଯଦି ସମ୍ପର୍କ କରେ, ତେବେ ସେ କେମିତି ପବିତ୍ର ହେବେ? ଏବଂ କେଉଁ ନାରୀମାନେ ଅନୁଚିତ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି? ମୋତେ କୁହ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଚାତୁର୍ଗାମୀ ଭଵେଦ୍ ଵିପ୍ରସ୍ ତ୍ରିଗାମୀ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଭଵେତ୍ । ଦ୍ଵିଗାମୀ ତୁ ଭଵେଦ୍ ଵୈଶ୍ଯଃ ଶୂଦ୍ର ଏକଗମଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୬୮.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାରି ପ୍ରକାର ନାରୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ କରିପାରିବେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ତିନି ପ୍ରକାର, ବୈଶ୍ୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର କେବଳ ଏକ ପ୍ରକାର ନାରୀ ସହ।

ଅଗମ୍ଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ପ୍ରାହୁଃ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ନରେଶ୍ଵର । କ୍ଷତ୍ରାଣୀଂ ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଵୈଶ୍ଯାଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ । ଅଧମସ୍ଯୋତ୍ତମା ନାରୀ ଅଗମ୍ଯା ମନୁରବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୬୮.

ହେ ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟାଣୀ, ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ବୈଶ୍ୟା ଅନୁଚିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ମନୁ କହିଛନ୍ତି, ନିମ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ବର୍ଣ୍ଣର ନାରୀ ଅନୁଚିତ।

ମାତା ମାତୃଷ୍ଵସା ଶ୍ଵଶ୍ରୂର୍ଭାତୃପତ୍ନୀ ଚ ପାର୍ଥିଵ । ସ୍ନୁଷା ଚ ଦୁହିତା ଚୈଵ ମିତ୍ରପତ୍ନୀ ସ୍ଵଗୋତ୍ରଜା ।। ୬୮.

ମାଆ, ମାମୁଁ, ଶ୍ୱଶୁରୀ, ଭାଉଣ୍ଡିଆ, ସ୍ନୁଷା, ଝିଅ, ବନ୍ଧୁର ଜଣେଇ, ଏବଂ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ନାରୀ—

ରାଜଜାଯାଽଽତ୍ମଜା ଚୈଵ ଅଗମ୍ଯା ମୁଖ୍ଯତଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ରଜକାଦିଷୁ ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽଗମ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ । ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ଚୈତତ୍ କୃତଂ ପାପାଯ ଜାଯତେ ।। ୬୮.

ରାଜାଙ୍କର ଜଣେଇ କିମ୍ବା ଝିଅ, ଏବଂ ଧୋବିଆଦି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଅନୁଚିତ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି। ଏମିତି ନାରୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ କରିବା ପାପ।

ଵିଯୋନିଗମନାଯାଶୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଭଵତ୍ଯଲମ୍ । ଶେଷସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧିରେଷୈଵ ପ୍ରାଣାଯାମଶତଂ ଭଵେତ୍ ।। ୬୮.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର ନାରୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ କରେ, ତେବେ ଭୟଙ୍କର ଅପବିତ୍ରତା ହୁଏ; ଅନ୍ୟମାନେ ଶତ ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ ପବିତ୍ର ହେଇପାରନ୍ତି।

ବହୁନାଽପି ହି କାଲେନ ଯତ୍ ପାପଂ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍ । ଵର୍ଣସଂକରସଂଗତ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ନରର୍ଷଭ ।। ୬୮.

ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେତେବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ସହ ମିଶିଥାଏ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ପାପ ସଂଚିତ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ।

ଦଶପ୍ରଣଵଗାଯତ୍ରୀଂ ପ୍ରାଣାଯାମଶତୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଯାଃ କିଂ ପୁନଃ ଶେଷପାତକୈଃ ।। ୬୮.

ଦଶ ପ୍ରଣବ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତିନି ଶତ ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ତେବେ ଅନ୍ୟ ଛୋଟ ପାପରେ କିଏ କଥା କରିବ।

ଅଥଵା ପରରୂପଂ ଯୋ ଵେଦ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଂଗଵଃ । ଵେଦାଧ୍ଯାଯୀ ପାପଶତୈଃ କୃତୈରପି ନ ଲିପ୍ଯତେ ।। ୬୮.

ନଥିଲେ ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଶତଶଃ ପାପ କଲେ ମଧ୍ୟ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ।

ସ୍ମରନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପଠନ୍ ଵେଦଂ ଦଦଦ୍ ଦାନଂ ଯଜନ୍ ହରିମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶୁଦ୍ଧ ଏଵାସ୍ତେ ଵିରୁଦ୍ଧମପି ତାରଯେତ୍ ।। ୬୮.

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ବେଦ ପଢି, ଦାନ ଦେଇ, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ରହନ୍ତି, ଏବଂ ବିପରୀତ ଲୋକମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରନ୍ତି।

ଏତତ୍ ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ ପୃଷ୍ଟୋଽହଂ ତ୍ଵଯା ନୃପ । ମନ୍ଵାଦିର୍ଭିର୍ଵିସ୍ତରଶଃ କଥ୍ଯତେ ଯେନ ପାର୍ଥିଵ । ସମାସତସ୍ତେନ ମଯା କଥିତଂ ତେ ନୃପୋତ୍ତମ ।। ୬୮.

ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ କୁହିଦେଲି। ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଥିରେ ସାରାଂଶ ତୁମକୁ କହିଲି।

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵ ଉଵାଚ । ଭଗଵନ୍ ତ୍ଵଚ୍ଛରୀରେ ତୁ ଯଦ୍ ଵୃତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଚିରଜୀଵୀ ଭଵାଂସ୍ତନ୍ମେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସତ୍ତମ ।। ୬୯.

ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ଯାହା କିଛି ଘଟିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଥିବା ଦ୍ୱାରା, ମୋତେ ସେ କଥା କହିବେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ମଚ୍ଛରୀରମିଦଂ ରାଜନ୍ ବହୁକୌତୂହଲାନ୍ଵିତମ୍ । ଅନେକକଲ୍ପସଂସ୍ଥାଯି ଵେଦଵିଦ୍ଯାଵିଶୋଧିତମ୍ ।। ୬୯.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ମୋ ଏହି ଶରୀର ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ଅନେକ କଳ୍ପ ଧରି ଅବିଚଳିତ ରହିଛି, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି।

ଅଟନ୍ ମହୀମହଂ ସର୍ଵାଂ ଗତଵାନସ୍ମି ପାର୍ଥିଵ । ଇଲାଵୃତଂ ମହାଵର୍ଷଂ ମେରୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ।। ୬୯.

ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଘୁରିଛି, ହେ ରାଜା, ଏବଂ ମେରୁ ପାଖରେ ଥିବା ବଡ଼ ଦେଶ ଇଲାବୃତକୁ ଯାଇଛି।

ତତ୍ର ରମ୍ଯଂ ସରୋ ଦୃଷ୍ଟଂ ତସ୍ଯ ତୀରେ ମହାକୁଟୀ । ତତ୍ରୋପଵାସଶିଥିଲଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ତାପସମ୍ । ଅସ୍ଥିଚର୍ମାଵଶେଷଂ ତୁ ଚୀରଵଲ୍କଲଧାରିଣମ୍ ।। ୬୯.

ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲି, ତାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା; ସେଠାରେ ଉପବାସରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିବା, ଚର୍ମ ଓ ହାଡ଼ ମାତ୍ର ଥିବା, ଚୀର ଓ ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ତାପସକୁ ଦେଖିଲି।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟୃଵାଽହଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ କ ଏଷ ନୃପସତ୍ତମ । ଵିଶ୍ଵାସ୍ଯ ପ୍ରତିପତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିଧେଯଂ ମେ ନରୋତ୍ତମ ।। ୬୯.

ସେ ତାପସଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି: 'ଏହେ କିଏ?' ତାଙ୍କର ଭରସା ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ କଣ କରିବି, ଭାବିଲି।

ଏଵଂ ଚିତ୍ତଯତୋ ମହ୍ଯଂ ସ ମାଂ ପ୍ରାହ ମହାମୁନିଃ । ସ୍ଥୀଯତାଂ ସ୍ଥୀଯତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାତିଥ୍ଯଂ କରଵାଣି ତେ ।। ୬୯.

ମୁଁ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାମୁନି ମୋତେ କହିଲେ, 'ରୁହ, ରୁହ! ଏଠାରେ ରୁହ, ମୁଁ ତୋତେ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି।'

ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽହଂ କୁଟୀଂ ତୁ ତାମ୍ । ତାଵତ୍ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଵିପ୍ରଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ତେଜସା ।। ୬୯.

ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ସେଇ କୁଟିରେ ପ୍ରବେଶ କଲି; ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି ଏମିତି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଜ୍ୱାଳା ଲାଗିଛି।

ଭୂମୌ ସ୍ଥିତଂ ତୁ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୁଙ୍କାରମକରୋଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ । ତଦ୍ଧୁଙ୍କାରାତ୍ ତୁ ପାତାଲଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ପଞ୍ଚ ହି କନ୍ଯକାଃ ।। ୬୯.

ମୋତେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଏକ ଭୟଙ୍କର ହୁଁ ଧ୍ୱନି କଲେ; ସେଇ ଧ୍ୱନିରେ ପାଞ୍ଚଟି କନ୍ୟା ଭୂମି ଭେଦି, ପାତାଳରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ।

ନିର୍ଯଯୁଃ କାଞ୍ଚନଂ ପୀଠମେକା ତାସାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵୈ । ସା ମାଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ତଦାଽନ୍ଯାଽଦାତ୍ ସଲିଲଂ କରସଂସ୍ଥିତମ୍ ।। ୬୯.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କନ୍ୟା ସୁନାର ଆସନ ଆଣି, ମୋତେ ଦେଲା; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଜଳ ଧରି, ମୋତେ ଦେଲେ।

ଗୃହୀତ୍ଵାଽନ୍ଯା ତୁ ମେ ପାଦୌ କ୍ଷାଲିତୁଂ ଚୋପଚକ୍ରମେ । ଅନ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଵ୍ଯଜନେ ଗୃହ୍ଯ ମତ୍ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତେ ।। ୬୯.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମୋର ପାଦ ଧରି, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଅନ୍ୟ ଦୁଇଜଣେ ଦୁଇପଟେ ରହି, ହାତରେ ବେଣୁ ନେଇ ମୋତେ ପଙ୍ଖା ଝାଲିଲେ।

ତତୋ ହୁଙ୍କାରମକରୋତ୍ ପୁନରେଵ ମହାତପାଃ । ତଚ୍ଛବ୍ଦାଦନ୍ତରଂ ହୈମଦ୍ରୋଣୀଂ ଯୋଜନଵିସ୍ତୃତାମ୍ । ଗୃହ୍ଯାଜଗାମ ମକରୋତ୍ପ୍ଲଵଂ ସରସି ପାର୍ଥିଵ ।। ୬୯.

ତାପରେ, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ପୁଣି ଏକ ଭୟଙ୍କର ହୁଁ ଧ୍ୱନି କଲେ; ସେଇ ଧ୍ୱନିରେ, ଏକ ବଡ଼ ସୁନାର ଡୋଳି, ଏକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଦେଖାଦେଲା, ଏବଂ ଏକ ମକର ଝିଲିକରେ ଉଛଳିଲା, ରାଜା।

ତସ୍ଯାଂ ତୁ କନ୍ଯାଃ ଶତଶୋ ହେମକୁମ୍ଭକରାଃ ଶୁଭାଃ । ଆଯଯୁସ୍ତମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ମାଂ ନୃପ ।। ୬୯.

ସେ ଡୋଳିରେ ଶତଶଃ ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟାମାନେ ସୁନାର କୁମ୍ଭ ନେଇ ଆସିଲେ; ଏହା ଦେଖି, ସେ ମୁନି ମୋତେ କହିଲେ, ରାଜନ।

ସ୍ନାନାର୍ଥଂ କଲ୍ପିତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିଦଂ ତେ ସର୍ଵମେଵ ତୁ । ଦ୍ରୋଣୀଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚେମାଂ ତ୍ଵଂ ସ୍ନାତୁମର୍ହସି ସତ୍ତମ ।। ୬୯.

'ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୋର ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଏହି ଡୋଳିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସ୍ନାନ କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'

ତତୋଽହଂ ତସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ ତସ୍ଯାଂ ଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ନରାଧିପ । ଵିଶାମି ତାଵତ୍ ସରସି ସା ଦ୍ରୋଣୀ ପ୍ରତ୍ଯମଜ୍ଜତ ।। ୬୯.

ତାପରେ, ସେ ମୁନିଙ୍କର ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜା, ମୁଁ ସେ ଝିଲିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଡୋଳିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କଲି, ସେ ଡୋଳି ଜଳ ତଳକୁ ଡୁବିଗଲା।

ଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ଜଲେ ନିମଗ୍ନୋଽହମ୍ ଇତି ମତ୍ଵା ନରେଶ୍ଵର । ଉନ୍ମଗ୍ନୋଽହଂ ତତୋ ଲୋକମପୂର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତତଃ ।। ୬୯.

ମୁଁ ଭାବିଲି, ମୁଁ ଡୋଳିର ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ରାଜନ; କିନ୍ତୁ ପରେ ମୁଁ ଉପରକୁ ଆସି, ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅପୂର୍ବ ଜଗତ ଦେଖିଲି।

ସୁହର୍ମ୍ଯକକ୍ଷ୍ଯାଯତନଂ ଵିଶାଲଂ ରଥ୍ଯାପଥଂ ଶୁଦ୍ଧଜନାନୁକୀର୍ଣମ୍ । ନୀତ୍ଯୁତ୍ତମୈଃ ସେଵିତମାତ୍ମଵିଦ୍ଭି - ର୍ନୃଭିଃ ପୁରାଣୈର୍ନଯମାର୍ଗସଂସ୍ଥୈଃ ।। ୬୯.

ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ନଗର, ଚଉଡ଼ା ରାସ୍ତା ଓ ମାର୍ଗରେ ପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ ଭରିଥିଲେ; ଜ୍ଞାନୀ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ପୁରାତନ ଧର୍ମପଥରେ ଅଟୁଟ ରାଜାମାନେ ସେଠି ବସୁଥିଲେ।

ସଂସାରଚର୍ଯାପରିଘାଭିରୁଗ୍ରଂ ଗମ୍ଭୀରପାତାଲତଲସ୍ଥମାଦ୍ଯମ୍ । ସିତୈର୍ନୃଭିଃ ପାଶଵରାଗ୍ରହସ୍ତୈଃ ଦ୍ଵିପାଶ୍ଵସଂଘୈର୍ଵିଵିଧୈରୁପେତମ୍ ।। ୬୯.

ସେଠି ଏକ ଭୟଙ୍କର, ସାଧାରଣ ସଂସାର ଚଳାଚଳରୁ ଦୂର, ଗଭୀର ପାତାଳ ତଳରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଥିଲା; ଶୁଭ୍ର ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ ହାତରେ ପାଶ ନେଇଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଦଳର ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଚାରିପଟେ ଘେରିଥିଲେ।